Wierzyciel nieumieszczony na liście też korzysta z ochrony

Upadły oraz osoba, która twierdzi, że przysługuje jej wierzytelność do masy upadłości, mogą wnieść zarzuty przeciwko ostatecznemu planowi podziału funduszów masy upadłości.

W toku postępowania upadłościowego prowadzonego w stosunku do spółki z o.o. sędzia komisarz oddalił zarzuty przeciwko ostatecznemu planowi podziału funduszów masy upadłości, wniesione przez upadłą spółkę oraz przez jej członka zarządu W., który twierdził, że przysługuje mu wierzytelność do masy upadłości. Na postanowienie sędziego komisarza zażalenia wnieśli upadły, reprezentowany przez zarząd spółki, i W. - członek zarządu. W obu zażaleniach skarżący domagali się uwzględnienia w planie podziału wierzytelności W. Przy rozpoznawaniu zażaleń sąd rejonowy przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawne: 1) czy postępowanie z zażalenia na postanowienie sędziego komisarza, w którym uczestniczą upadły będący spółką z o.o. oraz członek jej zarządu, stanowi spór pomiędzy tymi osobami w rozumieniu art. 210 par. 1 kodeksu spółek handlowych. 2) czy osobie nieobjętej listą wierzytelności ani nieobjętej ostatecznym planem podziału funduszów masy upadłości, służy czynna legitymacja procesowa do wniesienia zarzutów do tego planu podziału funduszów masy upadłości. 3) czy upadłemu służy legitymacja procesowa do wniesienia zarzutów do ostatecznego planu podziału funduszów masy upadłości, wobec nieuwzględnienia w tym planie roszczeń osoby nieobjętej listą wierzytelności ani tym planem podziału funduszów masy.

Odpowiadając na pierwsze zagadnienie prawne, Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy kodeksu spółek handlowych nakazują członkowi zarządu wyłączenie się od rozstrzygania sprawy w przypadku sprzeczności interesu spółki z jego interesem lub z interesem osób mu bliskich (art. 209, art. 377). Ograniczają też prawo reprezentacji spółki przez zarząd w przypadku zawierania umów z członkiem zarządu lub w sporze z nim (art. 210, art. 379). Wyłączenie członka zarządu od reprezentowania spółki z o.o. ze względu na jego spór ze spółką (art. 210 k.s.h.) może więc wchodzić w grę nie tylko dlatego, że istnieje między nimi rzeczywisty spór, ale także gdy w związku z określonym zdarzeniem zachodzi potrzeba podjęcia przez spółkę decyzji lub wyrażenia stanowiska mającego znaczenie prawne w sytuacji, gdy interesy spółki i członka zarządu są sprzeczne.

Okoliczność, że postępowanie toczy się także na skutek zażalenia upadłej spółki i w zażaleniu tym wyrażone zostało takie samo stanowisko jak w zażaleniu członka zarządu - zdaniem SN - nic w tym względzie nie zmienia. Zapewnienie, by stanowisko upadłej spółki wyrażało jej interes, wymaga, żeby w sytuacji konfliktu interesów spółki i członka jej zarządu spółka nie była reprezentowana przez zarząd.

Odnosząc się do dwóch kolejnych zagadnień - Sąd Najwyższy uznał, że przepisem, z którego wynika, kto może wnieść zarzuty przeciwko planowi podziału funduszów masy upadłości, jest art. 649 prawa upadłościowego i naprawczego (p.u.n.). Zgodnie z tym przepisem sędzia komisarz zawiadamia m.in. upadłego i ogłasza przez obwieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, gdzie i w jakim terminie można przeglądać plan podziału oraz wnosić przeciwko niemu zarzuty. Z kolei art. 349 p.u.n. uzasadnia przyznanie osobie, która twierdzi, że przysługuje jej wierzytelność do masy upadłości, uprawnienie do wniesienia zarzutów przeciwko planowi podziału funduszów masy upadłości. Zdaniem SN - po to ogłasza się przez obwieszczenie i ogłoszenie w MSiG o możliwości przeglądania planu podziału i prawie do wniesienia we wskazanym terminie zarzutów przeciwko planowi, żeby osoby zainteresowane mogły z tego prawa skorzystać. Do osób takich należą ci, którzy twierdzą, że przysługuje im wierzytelność do masy upadłości, gdy wierzytelność ta w całości lub choćby w części nie została wymieniona w planie podziału.

Opracowała Teresa Siudem

adwokat Kancelaria Adwokacka Błażyca & Drzazga

@RY1@i02/2010/124/i02.2010.124.087.005a.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Czesław Błażyca adwokat Kancelaria Adwokacka Błażyca & Drzazga

Jakkolwiek legitymacja upadłego do wniesienia zarzutów przeciwko ostatecznemu planowi podziału funduszów z masy upadłości zasadniczo nie budziła dotychczas kontrowersji, to uprawnienie drugiego z podmiotów wymienionych w uchwale SN nie było tak jednoznaczne. Część przedstawicieli doktryny odmawiała takiego prawa wierzycielowi, którego wierzytelność nie została umieszczona na liście, argumentując, że warunkiem uczestnictwa w postępowaniu upadłościowym jest ustalenie wierzytelności i ich wciągnięcie na listę. Przekonuje o tym stanowisko SN, który zwraca uwagę, że przepisy przewidują możliwość późniejszego zgłoszenia wierzytelności i brak zarazem podstaw do odmawiania ochrony wierzycielowi, który żąda takiej ochrony przed zatwierdzeniem ostatecznego planu podziału. Wciąż nierozstrzygnięta pozostaje kwestia legitymacji syndyka masy upadłości do wnoszenia zarzutów w trybie art. 349 p.u.n., choć i w tym przypadku należałoby się przychylić do dominującego stanowiska przyznającego syndykowi takie uprawnienie. SN w uchwale poruszył też kwestię wyłączenia zarządu od reprezentowania spółki. Sąd utrzymał dotychczasową linię orzeczniczą i po raz kolejny dał wyraz pierwszeństwa ochrony interesu spółki nad indywidualnym interesem członka zarządu. Następstwem naruszenia bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 210 k.s.h. w postępowaniu sądowym powinno być wezwanie spółki do uzupełnienia braków w zakresie reprezentacji.