Przed przedsiębiorcą faktor odpowiada za dłużnika i jego zobowiązania

Umowę faktoringu zawiera przedsiębiorca (faktorant) z instytucją bankową lub wyspecjalizowaną spółką faktoringową (występującą jako faktor). Uczestniczy w niej również dłużnik, mimo, że nie jest stroną umowy. W ten sposób przedsiębiorca, który najczęściej jest sprzedawcą, dostawcą towarów lub świadczy usługi z odroczonym terminem płatności otrzymuje od faktora środki na prowadzenia dalszej działalności. Jest to zaliczka, której zabezpieczenie stanowi scedowanie na faktora należności od kontrahenta, będącego uczestnikiem umowy faktoringu. Natomiast na podstawie tej umowy faktor nabywa od przedsiębiorcy roszczenie o zapłatę.

Najczęściej przedmiotem umowy są nieprzeterminowane faktury wystawione przez firmę dłużnika.Aby nie strącić faktor wypłaca przedsiębiorcy (faktorantowi) kwotę niższą od wskazanej na fakturze. Pomniejsza ją o procent, prowizję i pobieraną przez siebie marżę. Kwota, o którą pomniejsza wypłatę dla przedsiębiorcy tonie tylko jego zarobek, bo część jej przeznacza na pokrycie dodatkowych kosztów, jakie ponosi do czasu wykupienia wierzytelności przez dłużnika.

W umowie faktoringu mogą zostać zawarte dodatkowe uregulowania, które nakładają obowiązki na jedną ze stron. Najczęściej zamieszczane w niej są trzy klauzule:

● del credere

● wyłączności

● eksportowa

Klauzula del credere nakłada na faktora dodatkowe obowiązki. Bierze on na siebie odpowiedzialność za spełnienie przez dłużnika świadczenia wówczas, gdy okaże się niewypłacalny lub z innego powodu nie wykona zobowiązań. W takiej sytuacji faktor sam musi wypłacić przedsiębiorcy pełną kwotę wierzytelności, jedynie pomniejszoną o prowizję, do której ma prawo. Gdy jednak wypłacił mu wcześniej zaliczkę, to przy tych rozliczeniach potrąca ją z wypłaconej kwoty.

Z kolei klauzula wyłączności zobowiązuje przedsiębiorcę do tego, aby nie zawierał umów z innymi faktorami. Dlatego umowa faktoringu obejmuje wszystkie należne mu wierzytelności i wiąże wszystkie oddziały, filie i agencje przedsiębiorcy, który jest stroną umowy. Gdyby nie dotrzymał postanowień umowy, to wówczas faktor może odstąpić od niej lub wypowiedzieć ją ze skutkiem natychmiastowym.

Natomiast opatrzenie umowy klauzulą eksportową powoduje, że przedsiębiorca, który eksportuje towary albo usługi musi ograniczyć eksport tylko do niektórych państw lub zawierać umowy tylko na wyszczególnione w niej towary i usługi. Takie zastrzeżenie w umowie ułatwi więc faktorowi egzekucję przelanych na niego wierzytelności.

Oprócz klauzul umowa może zawierać również różnego rodzaju szczegółowe unormowania, na przykład dotyczące wysokości prowizji dla faktora. W umowach stosowana jest również prowizja podwyższona z tytułu przyjęcia przez faktora ryzyka wypłacalności dłużnika, a także postanowienia poszerzające zakres świadczeń faktora na rzecz przedsiębiorcy (faktoranta). Na przykład może on prowadzić doradztwo prawne i ekonomiczne, działalność reklamową i marketingową, postępowania sporne, kojarzyć dostawców i odbiorców, wybierać agentów handlowych, windykować należności, a nawet wykupywać faktury na dłuższy czas niż wynika to z terminu płatności i opracowywać projekty rozwoju faktoranta.

Umowa faktoringu reguluje także sposób rozliczeń między stronami. Mogą być one prowadzone metodą awansową lub metodą dyskontową. Obie polegają na finansowaniu faktoranta.

Zastosowanie metody awansowej umożliwia wypłacenie przedsiębiorcy zaliczki w wysokości wyższej od połowy kwoty wskazanej na fakturze. Nastąpi to jednak pod warunkiem, że przedsiębiorca potwierdzi dokumentami istnienie wierzytelności. Na przykład przedstawi fakturę lub dokumenty wysyłkowe, które dotyczą zrealizowania dostawy. Przy tej metodzie rozliczeń faktor przyznaje przedsiębiorcy kredyt na sfinansowanie działalności obrotowej lub inwestycyjnej. Wypłaca mu zaliczkę, a potem pozostałą część należnej kwoty zaksięguje na zablokowanym koncie bieżącym. Pieniądze będą tam leżały aż do wpływu zapłaty od odbiorcy, albo do terminu płatności.

Z kolei rozliczanie metodą dyskontową polega na tym, że faktor kupuje wierzytelności przedsiębiorcy z terminem natychmiastowej wykonalności. Wprawdzie przedsiębiorca dostaje wówczas od razu pieniądze, ale faktor od ceny zakupu odlicza stawkę dyskonta, które przedsiębiorca przyznał odbiorcom, a także opłatę za swoje usługi. Z tytułu opłaty może odliczyć nawet kilka procent kwoty zakupu wierzytelności. Natomiast pozostałą należność przekazuje na rachunek bieżący należący do przedsiębiorcy, aby mógł nią swobodnie dysponować.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz