Wspólnik może pełnić funkcję członka zarządu

@RY1@i02/2011/133/i02.2011.133.210.006b.001.jpg@RY2@

Agnieszka Grzywka, prawnik w Kancelarii Radcy Prawnego Małgorzaty Sobol

Jednoosobowa spółka z o.o., w której wszystkie udziały należą do jednego wspólnika, jest jedną z dość często wybieranych przez przedsiębiorców form prowadzenia działalności gospodarczej. Może ona powstać w sposób pierwotny - poprzez powołanie spółki przez jeden podmiot na mocy aktu założycielskiego (nie umowy spółki), lub w sposób wtórny, np. poprzez zgromadzenie udziałów w ręku jednego wspólnika.

W przepisach kodeksu spółek handlowych istnieje ograniczenie co do osoby jedynego wspólnika, polegające na tym, że jednoosobowa spółka z o.o. nie może zostać zawiązana przez jednoosobową spółkę z o.o. Ograniczenie może wynikać z obawy ustawodawcy przed zakładaniem jednoosobowych spółek z o.o., które to następnie zawiążą kolejne spółki z o.o., doprowadzając do rozmycia odpowiedzialności. Jednak w tej kwestii polski ustawodawca nie jest konsekwentny, gdyż ograniczeniem tym nie obejmuje zawiązania jednoosobowej spółki z o.o. przez jednoosobową spółkę akcyjną. Należy jednak zaznaczyć, że ustawowy zakaz wynikający z literalnego brzmienia przepisu 151 par. 2 k.s.h. dotyczy jedynie etapu zawiązania spółki, nie następczej sytuacji, np. gdy jednoosobowa spółka z o.o. staje się jedynym wspólnikiem już istniejącej spółki z o.o.

Wątpliwości doktryny budzi także kwestia odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu spółek handlowych dotyczących spółki z o.o. w odniesieniu do jednoosobowej spółki z o.o. Co do zasady uznaje się, że należy je stosować z modyfikacjami, niewielkimi zmianami gramatycznymi czy też w ogóle nie stosować, np. przepisów dotyczących odpowiedniej większości reprezentacji kapitału zakładowego przy zwołaniu nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników albo dotyczących większości głosów przy podejmowaniu uchwał.

Regulacje k.s.h. nie wprowadzają ograniczeń co do tożsamości zarządu i wspólnika, jednak w sytuacji gdy do zarządu powołane zostały osoby trzecie, a nie zasiada w nim jedyny wspólnik, możliwe jest, że uchwały przygotowane przez zarząd nie uzyskają akceptacji jedynego wspólnika. Specyfiką spółki jednoosobowej jest także odformalizowanie podejmowania uchwał. Uchwały można podjąć pomimo braku formalnego zwołania zgromadzenia, gdyż kapitał zakładowy będzie zawsze reprezentowany na zgromadzeniu w całości.

Wiele wątpliwości budzi także kwestia zaskarżenia uchwał jedynego wspólnika spółki z o.o., gdyż trudno sobie wyobrazić, aby uchwała przez niego podjęta zmierzała do jego pokrzywdzenia i godzenia w interesy spółki.

Trudno również przyjąć, że w sytuacji gdy ta sama osoba pełni funkcje członka zarządu i jest jedynym wspólnikiem spółki, wniosła powództwo przeciwko uchwale przez siebie podjętej, czego skutkiem może być znacznie utrudniona eliminacja wadliwej uchwały z porządku prawnego. Oczywiście tego typu sytuacja jest możliwa jedynie wtedy, gdy tożsamość podmiotowa zachodzi pomiędzy osobami fizycznymi. Jeżeli jedynym wspólnikiem jest osoba prawna, problem tożsamości nie występuje (członkiem zarządu może być tylko osoba fizyczna).

Podniesione wyżej kwestie nie wyczerpują oczywiście problematyki jednoosobowej spółki z o.o., wiele wątpliwości budzi także "zawieranie umów z samym sobą", a także prawdopodobieństwo "zachwiania" odrębności pomiędzy majątkiem spółki i jedynego wspólnika.

(ES)

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).