I dywidenda, i odsetki...

Zdarza się, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie wypłaca wymagalnej dywidendy wspólnikom, którym przysługiwały udziały w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku, po czym wspólnicy ci sprzedają swoje udziały na rzecz innych osób. Kwestią sporną może być wówczas, czy ta wymagalna i niewypłacona dywidenda powinna zostać przekazana dotychczasowym czy nowym wspólnikom oraz czy spółka powinna wypłacić wspólnikom odsetki za czas opóźnienia.

Zgodnie z art. 193 par. 1 kodeksu spółek handlowych uprawnionymi do dywidendy za dany rok obrotowy są wspólnicy, którym udziały przysługiwały w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku.

A zatem od dnia powzięcia uchwały o podziale zysku za dany rok obrotowy wspólnik dysponuje w stosunku do spółki roszczeniem o wypłatę dywidendy, które stanowi jego uprawnienie o charakterze obligacyjnym. Uprawnienie takie przekształca się bowiem z dniem podjęcia uchwały o podziale zysku za dany rok obrotowy z prawa do zysku w spółce w roszczenie o wypłatę dywidendy. Uprawnienia tego wspólnik nie traci w przypadku zbycia udziałów. Stanowi ono bowiem pożytek prawa do udziału wspólnika i nie jest zawarte w cenie udziału (wyrok SN z 11 września 2002 r., sygn. akt V CKN 1370/00). Przed powzięciem uchwały o podziale zysku za dany rok obrotowy prawo wspólnika ograniczone jest wyłącznie do partycypowania w zyskach spółki, które jakkolwiek jest prawem czysto majątkowym, nie jest skonkretyzowane. Nie jest więc możliwe ani przeniesienie prawa do zysku w spółce bez przeniesienia udziału, ani przeniesienie udziału z wyłączeniem prawa do zysku w spółce.

Uznać zatem należy, że z dniem podjęcia uchwały o podziale zysku wspólnik nabywa skonkretyzowane roszczenie o wypłatę dywidendy, które to prawo może zbyć (wraz z udziałem lub odrębnie), może dokonać potrącenia własnej wierzytelności z tytułu niepobranej dywidendy z wierzytelnością spółki, jego roszczenie o wypłatę dywidendy może być także przedmiotem zastawu lub zastawu rejestrowego.

Jeżeli wspólnik, któremu przysługuje w stosunku do spółki roszczenie o wypłatę dywidendy dokona sprzedaży udziału, umowa sprzedaży powinna określać, czy cena sprzedaży obejmuje roszczenie o zapłatę wymagalnej i niepobranej dywidendy. Jeżeli w umowie sprzedaży nie zostaną zawarte żadne postanowienia dotyczące przeniesienia na nabywcę roszczeń w tym zakresie, uznać należy, że prawo to pozostaje przy zbywcy udziałów. W związku z tym, jeżeli spółka nie wypłaciła wspólnikom dywidendy za dany rok obrotowy, a w międzyczasie doszło do sprzedaży udziałów, dywidenda należy się temu wspólnikowi, któremu przysługuje roszczenie o jej wypłatę - co do zasady roszczenie takie będzie przysługiwać zbywcy udziałów, chyba że w cenie sprzedaży, wraz z udziałem, zbywca przeniósł na nowego wspólnika roszczenie o wypłatę wymagalnej i niepobranej dywidendy.

Zgodnie z art. 481 par. 1 kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Z przywołanego powyżej przepisu wynika, że wspólnicy są uprawnieni do dywidendy, a zatem uzyskują prawo do żądania od spółki zapłaty odsetek za opóźnienie. Skorzystanie z tego uprawnienia zależy jednak wyłącznie od woli wspólnika. Może on dochodzić swojego uprawnienia lub nie, łącznie z dywidendą lub osobno, w pełnej wysokości lub tylko w części, za cały okres opóźnienia lub za krótszy okres. Skoro wspólnik ma jedynie prawo żądania zapłaty odsetek, może zażądać wypłaty odsetek przez spółkę, ale nie musi tego robić. Jeżeli jednak zażąda wypłaty odsetek za opóźnienie spółka będzie zobowiązana do wypłaty dywidendy wraz z odsetkami za czas opóźnienia. Gdy uchwała o podziale zysku spółki za dany rok obrotowy nie będzie określać wysokości odsetek za czas opóźnienia, wspólnik może naliczyć odsetki ustawowe.

@RY1@i02/2012/041/i02.2012.041.215000200.802.jpg@RY2@

Katarzyna Grzywacka, aplikant radcowski Kancelaria Stopczyk & Mikulski

Katarzyna Grzywacka

aplikant radcowski Kancelaria Stopczyk & Mikulski