Uwaga na klauzule angielskie w umowach z kontrahentami

Przedsiębiorcy zawierający umowy handlowe dążą do realizacji skonkretyzowanych celów gospodarczych, wynikających z przyjętej strategii biznesowej. Ma to swoje szczególne znaczenie w odniesieniu do tych umów, w ramach których przedsiębiorcy próbują zapewnić sobie przywiązanie klienta do konkretnej oferty produktowej czy usługowej. Gwarancja wyłączności zakupowej dla danej kategorii towarów lub usług stawia podmiot oferujący te towary lub usługi w uprzywilejowanej pozycji względem konkurentów oraz stwarza możliwość bardziej swobodnego regulowania bieżącej działalności z danymi odbiorcami.

Powyższy problem wiąże się ze stosowaniem tzw. klauzul jednomarkowych, w ramach których przedsiębiorca dostarczający towary lub usługi innemu przedsiębiorcy zobowiązuje tego ostatniego do koncentrowania swoich zamówień na określonym rodzaju produktów lub usług. Występowanie tych klauzul w obrocie gospodarczym stanowi przedmiot oceny organów ochrony konkurencji pod kątem ryzyka naruszenia zakazu stosowania antykonkurencyjnych porozumień, objętego dyspozycją art. 6 ust. 1 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 ze zm.).

Ukryte związanie

Do grupy tego rodzaju klauzul należą tzw. klauzule angielskie, które stanowią bardziej ukrytą formę związania jednego przedsiębiorcy ofertą drugiego. Przedmiotem tych klauzul jest zazwyczaj ustanowienie wymogu, iż nabywca towarów lub usług będzie informował dostawcę tych towarów lub usług o każdej lepszej ofercie otrzymanej od konkurentów dostawcy i będzie mógł ją przyjąć tylko wówczas, gdy dostawca nie może jej sprostać.

O ile nie sposób nie zauważyć komercyjnego uzasadnienia dla przyjmowania takich klauzul, o tyle w danym kontekście faktycznym klauzule te mogą stanowić poważne ograniczenie efektywnej konkurencji między dostawcami i nabywcami różnych towarów lub usług. Jak podkreśla Komisja Europejska w wydanych przez siebie "Wytycznych w sprawie ograniczeń wertykalnych" (Dz.U. UE C 2010.130.1), klauzule angielskie mogą wywoływać skutki analogiczne jak wszelkie inne klauzule jednomarkowe, prowadząc m.in. do zamknięcia dostępu do rynku dla konkurencyjnych dostawców i ograniczając prawo nabywców do swobodnego decydowania o alternatywnych źródłach zaopatrzenia.

Szczególnie niebezpiecznym przejawem stosowania takich klauzul są przypadki, gdy stosowane są one w odniesieniu do tych samych kategorii produktów lub usług przez kilku konkurencyjnych dostawców i odbiorców. Wspólne uzgodnienie warunków dostaw lub usług poprzez wykorzystanie formuły klauzuli angielskiej może zmniejszać przejrzystość na rynku i prowadzić do zawiązania zmowy między konkurentami, uznawanej za najpoważniejesze ograniczenie konkurencji. Taka sytuacja jest tym bardziej prawdopodobna, jeżeli związaniu ofertami towarzyszyłby obowiązek nabywców ujawnienia przedsiębiorcy - konkurenta, który składa lepszą ofertę.

Unikanie sankcji

Z powyższego punktu widzenia zachodzi zatem konieczność każdorazowego przeanalizowania przez przedsiębiorców klauzul angielskich pod kątem możliwości wystąpienia ryzyka naruszenia prawa konkurencji. Dotyczyć to będzie każdego przedsiębiorcy, niezależnie od zakresu i skali wykonywanej przez niego działalności.

Brak odpowiedniej analizy na etapie projektowania takich klauzul może w przypadku naruszenia prawa konkurencji narazić przedsiębiorców na kary pieniężne do 10 proc. rocznych przychodów, a od 18 stycznia 2015 r. w związku z wchodzącą w życie nowelizacją ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - również osoby fizyczne zarządzające przedsiębiorstwem na sankcje indywidualne do 2 mln zł.

Definicja

- zapisy umowne, których przedmiotem jest zazwyczaj ustanowienie wymogu, iż nabywca towarów lub usług będzie informował dostawcę tych towarów lub usług o każdej lepszej ofercie otrzymanej od konkurentów dostawcy i będzie mógł ją przyjąć tylko wówczas, gdy dostawca nie może jej sprostać.

@RY1@i02/2014/150/i02.2014.150.215000300.802.jpg@RY2@

Jarosław Fidala associate, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.

Jarosław Fidala

associate, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.