Przywileje nie mogą zależeć od lokalizacji

Europejski Trybunał Sprawiedliwości wydał wyrok dotyczący ulg w CIT dla spółek z siedzibą w różnych państwach członkowskich. Jak podkreślił ETS w okolicznościach takich jak te w postępowaniu przed sądem krajowym, w których spółka kapitałowa będąca rezydentem ma w innej spółce kapitałowej pakiet udziałów lub akcji mniejszy niż 10 proc., art. 56 TWE należy interpretować w sposób taki, że stoi on na przeszkodzie, aby zakaz odliczania zmniejszenia zysku związanego z takimi udziałami lub akcjami wchodził w życie wcześniej w stosunku do udziałów lub akcji w spółce niebędącej rezydentem aniżeli w stosunku do udziałów lub akcji w spółce będącej rezydentem.

W stanie faktycznym sprawy rozstrzygniętej przez ETS, Steko, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Niemczech, posiadała w 2001 roku akcje spółek niebędących rezydentami, które stanowiły część zainwestowanego przez nią kapitału. Pakiet należących do niej akcji nie przekraczał 10 proc.

Spółka Steko w bilansie sporządzonym na 31 grudnia 2001 r. wykazała jako wartość księgową akcji nie dotychczasową wartość w wysokości 220 021,09 marek, lecz z powodu spadku kursu częściową wartość obniżoną, wynoszącą 139 775,35 marek. W związku z tym wykazana została utrata zysku podlegającego opodatkowaniu w wysokości 80 245,74 marek.

Niemieckie organy podatkowe zaakceptowały wykazanie częściowej wartości obniżonej, ponieważ spadek kursu akcji stanowił trwałą stratę. Jednak według tego urzędu, zmniejszenie zysku nie mogło zostać uwzględnione dla celów opodatkowania, ze względu na zakaz odliczania takiej straty przewidziany w przepisach, które podlegały stosowaniu od roku podatkowego 2001 względem udziałów lub akcji w spółkach niebędących rezydentami.

Sąd krajowy rozstrzygający sprawę wskazał, że w przypadku udziałów lub akcji w spółkach będących rezydentami, wspomniane przepisy zasadniczo znajdował zastosowanie od 2002 roku, co oznacza, że strata spółki Steko mogła zostać uwzględniona celem zmniejszenia kwoty należnych podatków, jeżeli dotyczyłaby akcji lub udziałów w spółkach będących rezydentami, ponieważ odliczenie takich odpisów nie było zakazane.

Według Trybunału, zastosowanie różnych reżimów podatkowych do spółki będącej rezydentem w zależności od tego, czy ma ona udziały lub akcje w spółkach będących rezydentami bądź nie, nie może stanowić kryterium dla oceny obiektywnej porównywalności sytuacji i w konsekwencji, dla ustalenia obiektywnej różnicy między nimi.

ekspert z PricewaterhouseCoopers

Polskie przepisy dotyczące CIT nie różnicują zasad opodatkowania dochodów ze sprzedaży udziałów lub akcji w spółce polskiej bądź zagranicznej. Tym samym, podstawowa teza wyroku nie powinna mieć większego znaczenia dla polskiego podatnika. Interesujące wydają się natomiast wnioski ETS dotyczące dopuszczalności ograniczenia zasady swobody przepływu kapitału. Mianowicie, zdaniem ETS, fakt, że mniej korzystne zasady opodatkowania spółek inwestujących za granicą mają jedynie charakter przejściowy (jeden rok), wynikają z wejścia w życie nowego reżimu podatkowego zgodnego z prawem unijnym (na marginesie - wprowadzanego w związku z innym postępowaniem dotyczącym naruszenia prawa UE) oraz mają na celu zapewnić podatnikom inwestującym w kraju możliwość skorzystania z ulg dostępnych jeszcze w ramach poprzedniego reżimu (tj. zanim powstała możliwość skorzystania z ulg w ramach nowego reżimu) nie stanowią dostatecznego uzasadnienia dla ograniczenia swobody przepływu kapitału. Tym samym polski ustawodawca, wprowadzając jakiekolwiek zmiany w polskim prawie, powinien mieć na uwadze, że nawet przejściowe dyskryminowanie określonej grupy podmiotów może być uznane przez ETS za sprzeczne z prawem UE. Można się zastanowić, czy taka właśnie przejściowa dyskryminacja miała miejsce w roku 2007, kiedy to na mocy przepisów przejściowych jedynie w stosunku do dywidend wypłacanych pomiędzy polskimi rezydentami podatkowymi przysługiwało prawo do skredytowania podatku na podstawie uchylonego art. 23 ustawy o CIT.