Czy sąd ma prawo odmówić przyznania adwokata

Czytelnik przegrał kilka spraw wytoczonych pracodawcy. Uważa, że orzeczenia sądu II instancji są niezgodne z prawem i krzywdzą go. W związku z tym w każdej z nich złożył wniosek o przyznanie mu pełnomocnika, celem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

- Czy sąd musi uwzględnić te wnioski - pyta pan Tomasz z Lublina.

Nie. Istnieją sytuacje, gdy sąd ma prawo odmówić ich uwzględnienia.

W myśl art. 424¹ par. 1 k.p.c. można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Artykuł 424¹ par. 2 k.p.c. pozwala też w wyjątkowych przypadkach na zaskarżenie prawomocnego orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji. W opinii Sądu Najwyższego wyrażonej w uchwale z 13 lipca 2010 r. (III CZP 29/10, Biul.SN 2010/7/6) częste są jednak sytuacje, w których - bez głębszej analizy lub prowadzenia dłuższych dociekań - można stwierdzić, że wydanie orzeczenia nie mogło wyrządzić stronie szkody bądź że możliwe jest uchylenie lub zmiana orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych. W grę mogą wchodzić także sytuacje, w których skarga jest niedopuszczalna - np. ze względu na czas wydania zaskarżonego orzeczenia, ze względu na złożenie wniosku przez osobę nieuprawnioną do skargi, zgłoszenie zamiaru zaskarżenia orzeczenia nieistniejącego lub zaskarżenie wyłącznie uzasadnienia orzeczenia. W takich sytuacjach ewentualna skarga będzie z góry skazana na niepowodzenie.

Uprawnienie strony do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest prawem absolutnym. Z art. 118 par. 5 k.p.c. wynika, że ustanowiony przez sąd adwokat lub radca prawny może odmówić sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jeżeli nie stwierdzi podstaw do wniesienia skargi. Tym samym podstawą do odmowy ustanowienia adwokata może być także ocena dokonana przez sąd powszechny, iż skarga z oczywistych względów podlegałaby odrzuceniu.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 424¹² i art. 398²¹ w zw. z art. 117 par. 5 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).