Czy sędzia może orzekać w sprawie tej samej skargi po wznowieniu postępowania

Wojewódzki sąd administracyjny nie przychylił się do skargi czytelniczki na decyzję w sprawie rozliczeń VAT.

- Ponieważ Trybunał Konstytucyjny orzekł o bezprawności przepisu, na którym oparł się sąd, więc złożyłam wniosek o wznowienie postępowania. Do rozpoznania sprawy został wyznaczony ten sam sędzia. Czy to dopuszczalne? - pyta pani Sylwia z Radomia.

Nie. Ostatnia nowelizacja procedury administracyjnej, która weszła w życie 19 września 2009 r., rozszerzyła możliwości wyłączenia sędziów od orzekania w sprawach. Zgodnie z dodanym do art. 18 ustawy paragrafem 4 sędzia, który orzekał w postępowaniu sądowym w sprawie skargi na decyzję, nie może orzekać w postępowaniu sądowym dotyczącym tej samej sprawy po wznowieniu postępowania administracyjnego. Artykuł 18 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymienia szereg okoliczności, których wystąpienie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego od orzekania w postępowaniu. Takim przeciwwskazaniem jest np. orzekanie w sprawie dotyczącej decyzji administracyjnej, jeśli obecny sędzia brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.

Wyłączenie sędziego w oparciu o nowy art. 18 par. 4 następuje automatycznie z mocy ustawy. Niezależnie od tego sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Nowelizacja procedury sądowoadministracyjnej miała na celu realizację obowiązku dostosowania prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14 października 2008 r. (sygn. akt SK 6/07). Trybunał stwierdził, że w przypadku postępowania w sprawie ważności decyzji administracyjnej oraz w sprawie o wznowienie postępowania występuje tożsamość sprawy. W związku z tym dopuszczenie orzekania w obu postępowaniach przez tego samego sędziego stanowi istotne zagrożenie dla bezstronności. Sędzia, orzekając drugi raz w tej samej sprawie, zazwyczaj będzie bowiem czuł się związany wydanym przez siebie rozstrzygnięciem w pierwszym postępowaniu.

Adam Makosz

Art. 1 ustawy z 16 lipca 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 144, poz. 1179).