Kierownik apteki nie ma legitymacji do zaskarżenia uchwały

Osoba pełniąca funkcję kierowniczki apteki, nawet jeżeli jest małżonkiem właściciela apteki, nie ma legitymacji do zaskarżenia uchwały rady powiatu w przedmiocie rozkładu pracy godzin aptek ogólnodostępnych.

Rada powiatu, działając na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy z września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, określiła rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu. W opracowanym harmonogramie określającym dostępności świadczeń farmaceutycznych w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy rada uwzględniła wszystkie apteki ogólnodostępne funkcjonujące na terenie powiatu.

Kierowniczka jednej z aptek (pozostająca jednocześnie w związku małżeńskim z właścicielem apteki), której bezpośrednio dotyczyła powyższa uchwała, wezwała radę powiatu do usunięcia naruszenia prawa przez zwolnienie jej z obowiązku pełnienia dyżurów nocnych w 2010 r. Rada powiatu uznała powyższe wezwanie za nieuzasadnione. W związku z powyższym wspomniana uchwała została zaskarżona do wojewódzkiego sądu administracyjnego zarówno przez kierowniczkę apteki, jak i jej właściciela.

WSA odrzucił skargę właściciela, ponieważ uznał, że nie wyczerpał on trybu wezwania do usunięcia naruszenia prawa w stosunku do skarżonej uchwały. Wskazał, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione przez kierowniczkę apteki, która nie jest pełnomocnikiem właściciela, co wynika z przedłożonego zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Natomiast skargę kierowniczki apteki sąd I instancji oddalił. W uzasadnieniu wyroku WSA podał, że skarżąca (kierownik apteki) nie wykazała interesu prawnego pozwalającego na zaskarżenie uchwały. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze, sąd stwierdził, że relacje podmiotu prowadzącego aptekę i kierowniczki apteki określa art. 99 ust. 4a ustawy - Prawo farmaceutyczne - przedsiębiorca musi zatrudniać osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, o której mowa w art. 88 ust. 2 ustawy, czyli farmaceutę o odpowiednim stażu zawodowym, wieku i specjalizacji z zakresu farmacji aptecznej.

Zadania kierownika apteki zostały określone w art. 88 ust. 5 powołanej ustawy i służą właściwemu wypełnianiu zadań przez aptekę, natomiast obowiązki podmiotu który uzyskał zezwolenie na prowadzenie apteki, wynikają ze świadczenia przez aptekę usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 86 ust. 2 ustawy. Sąd podkreślił, że uchwała rady powiatu podjęta w trybie art. 94 ust. 2 ustawy prawo farmaceutyczne adresowana jest do podmiotu prowadzącego aptekę. Zdaniem sądu I instancji to podmiot prowadzący aptekę powinien tak organizować jej funkcjonowanie, aby spełnić wymogi ustawowe. WSA stwierdził, że kierowniczka apteki nie była uprawniona do zaskarżenia przedmiotowej uchwały, choć niewątpliwie zapisy uchwały w zakresie dyżurów dotykają jej bezpośrednio jako kierownika. Interes skarżącej ma jednak charakter interesu faktycznego, a nie prawnego. Wyrok ten został zaskarżany przez kierowniczkę apteki.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że zaskarżona uchwała rady powiatu w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, podjęta na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne, jest aktem prawa miejscowego o zasięgu powszechnym, obejmującym szerszy krąg osób i skierowanym do podmiotów prowadzących apteki ogólnodostępne na terenie powiatu. Oznacza to, że podmiotem upoważnionym w rozumieniu art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym do wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego jest prowadzący aptekę, a nie osoba przez niego zatrudniona. Między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji musi zachodzić bowiem związek uprawniający do występowania z określonym żądaniem w stosunku do organu. O interesie prawnym można mówić dopiero wówczas, gdy istnieje przepis prawa materialnego (procesowego lub ustrojowego), z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa i obowiązki.

Zdaniem NSA taką podstawą prawną nie może być powołany przez kasatora art. 88 prawa farmaceutycznego i art. 36 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Prawo farmaceutyczne odróżnia podmiot prowadzący aptekę od kierownika apteki. Prowadzącym aptekę może być osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego (art. 99 ust. 4a), natomiast kierownikiem apteki musi być ustanowiony farmaceuta (art. 88 ust. 1). Analiza treści przepisu art. 88 prawa farmaceutycznego wskazuje, że regulacja w nim zawarta dotyczy kwestii związanych z wykonywaniem przez kierownika apteki ustawowych zadań z zakresu ochrony zdrowia, czego nie należy utożsamiać z istnieniem interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych. Legitymację w tym zakresie ma wyłącznie podmiot prowadzący aptekę. Nawiązując natomiast do zarzutu naruszenia przez sąd I instancji art. 36 k.r.o., NSA stwierdził, że w sytuacji gdy przedsiębiorstwo prowadzone jest przez jednego z małżonków, to mimo że stanowi ono przedmiot majątku wspólnego należy, w rozumieniu organizacyjnym, tylko do tego z małżonków, który prowadzi przedsiębiorstwo, co z kolei pozwala temu małżonkowi na samodzielne nim zarządzanie. Zdaniem NSA w tym wypadku współdziałanie w zarządzaniu majątkiem wspólnym doznaje pewnego rodzaju ograniczenia.

z 9 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1136/10.

asystent sędziego NSA

P rzepisy ustawy - Prawo farmaceutyczne stanowią, że rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności i zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. W art. 94 ust. 2 wspomnianej ustawy ustawodawca upoważnił radę powiatu do określenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na danym terenie. W myśl tego przepisu rada powiatu podejmuje uchwałę po zasięgnięciu opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin z terenu powiatu i samorządu aptekarskiego. Kwestie zaskarżania uchwał wydawanych przez organy powiatu regulują natomiast przepisy ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym. Zgodnie z art. 87 ust. 1 tej ustawy uchwałę w sprawie z zakresu administracji publicznej podjętą przez organ powiatu może zaskarżyć do sądu administracyjnego każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Zatem podstawową przesłanką nadającą podmiotowi legitymację do zaskarżenia takiej uchwały jest interes prawny, który nie jest pojęciem tożsamym z interesem faktycznym. W omówionym orzeczeniu NSA wskazał, że uchwała o rozkładzie godzin pracy aptek skierowana jest do właścicieli aptek i to oni mają w istocie interes prawny do jej zaskarżenia.