Składy orzekające nie pomagają starającym się o wstrzymanie decyzji

To, czy sąd administracyjny rozpatrujący wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji administracyjnej weźmie pod uwagę również argumenty i dowody, których nie podnosił obywatel, zależy od tego, na jaki skład orzekający się trafi.

Do wyeliminowania rozbieżności w orzecznictwie w tym zakresie dąży rzecznik praw obywatelskich. Dlatego prof. Irena Lipowicz skierowała do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego.

Zgodnie z art. 61 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) skład orzekający rozpatrujący skargę na działanie organów może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji czy czynności podejmowanych przez administrację wobec osoby fizycznej lub prawnej, a będącej przedmiotem sporu przed sądem (ochrona tymczasowa). Problem polega na tym, że przepisy nie wskazują, kto powinien przedstawić dowody uzasadniające pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku.

Część składów orzekających stoi na stanowisku, że sąd nie ma obowiązku poszukiwać, chociażby w aktach sprawy, argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji, bo to jest zadanie przypisane wyłącznie wnioskodawcy. W konsekwencji, jeżeli ten ostatni tego nie zrobi, wniosek jest oddalany. Z kolei inne sądy na podstawie dostępnych dokumentów same oceniają, czy występują okoliczności na poparcie prośby skarżącego. W końcu dzięki profesjonalnej wiedzy prawnej mogą zauważyć więcej niż wnioskodawca.

Rzecznik praw obywatelskich, zwracając się do NSA o rozstrzygnięcie dwóch spornych linii w orzecznictwie, jednocześnie wskazuje, że przy wspomnianym rodzaju wniosku przepisy nie nakładają na skarżącego konieczności uprawdopodobnienia zawartych w piśmie przesłanek. Gdyby ustawodawca chciał, żeby tak było, wyraźnie by to zaznaczył. "Przepisy (...) nie wskazują również, że sąd przy orzekaniu nie bierze pod uwagę dowodów znajdujących się w aktach sprawy" - dodaje prof. Lipowicz.

Jej zdaniem wszystko to prowadzi do wniosku, że to skład orzekający ma za zadanie zbadać i ocenić, czy w przypadku braku wstrzymania wykonania decyzji wystąpi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jeśli tak, to powinien uwzględnić wniosek.

Obowiązkiem skarżącego jest jedynie zasygnalizowanie, że w jego ocenie przesłanki występują, ale już nie ich uprawdopodabnianie - uważa RPO.

Ważne

Skład orzekający ma za zadanie zbadać i ocenić, czy w przypadku braku wstrzymania wykonania decyzji wystąpi ryzyko wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infor.pl