Ustawa z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (cz. III)

(Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.)

Rozdział 3

Nawiązanie stosunku pracy w służbie cywilnej

●Na proces naboru, którego zasadniczym celem jest obsadzenie wolnego stanowiska pracy w urzędzie, składa się rekrutacja i selekcja pracowników. Rekrutacja polega na dotarciu do potencjalnych kandydatów z informacją o wolnym stanowisku pracy, a selekcja na wybraniu spośród wszystkich kandydatów osoby, która zostanie zatrudniona¹. Od jakości naboru, który organizuje dyrektor generalny urzędu poprzez komórkę kadrową przeprowadzającą nabór, zależy to, jakich pracowników pozyska dyrektor generalny dla urzędu i jak w konsekwencji ich jakość pracy wpłynie na efekty pracy osiągane przez urząd². Prawidłowo zorganizowany i przeprowadzony nabór do korpusu służby cywilnej wpływa również wprost na jakość funkcjonowania całej służby cywilnej, której głównym celem jest zawodowe, rzetelne, bezstronne i politycznie neutralne wykonywanie zadań państwa.

●Komentowany artykuł wskazuje na kompetencje dyrektora generalnego urzędu do organizowania naboru kandydatów do korpusu służby cywilnej. Czynności te, szczegółowo uregulowane w niniejszym rozdziale, wchodzą w zakres zadania dyrektora generalnego urzędu jako reprezentującego pracodawcę, o którym mowa w art. 25 ust. 4 pkt 2 lit. c ustawy. Stanowi on, że dyrektor generalny urzędu dokonuje czynności z zakresu prawa pracy wobec osób zatrudnionych w urzędzie oraz realizuje politykę personalną, w szczególności przez organizowanie naboru na wolne stanowiska urzędnicze, i odzwierciedla jego kluczową rolę w nawiązywaniu stosunków pracy z członkami korpusu służby cywilnej³. Zadania przewidziane w ustawie dla dyrektora generalnego w urzędach, w których nie tworzy się stanowiska dyrektora generalnego urzędu, wykonują kierownicy tych urzędów zgodnie z art. 25 ust. 9 ustawy. Oznacza to, że wówczas nabór kandydatów do korpusu służby cywilnej organizuje kierownik urzędu.

●Komentowany przepis precyzuje uregulowanie zawarte w przepisach ogólnych ustawy w art. 6, który formułuje fundamentalną zasadę odnoszącą się do naboru do służby cywilnej, a mianowicie, że nabór do służby cywilnej jest otwarty i konkurencyjny. Prawne ramy naboru do korpusu służby cywilnej uregulowanego w ustawie o służbie cywilnej znajdują umocowanie w art. 60 i 61 Konstytucji RP. Zagadnienia otwartości i konkurencyjności naboru do służby cywilnej zostały omówione w komentarzu do art. 6 ustawy.

●Na proces organizowania naboru do korpusu służby cywilnej składa się wiele czynności, za które odpowiada dyrektor generalny urzędu. Należy jednak podkreślić, że przepisy ustawy określają generalne i niezbędne postanowienia dotyczące procesu naboru, takie jak: obowiązek upowszechnienia informacji o wolnych stanowiskach pracy przez umieszczenie ogłoszenia o naborze, konieczne elementy ogłoszenia o naborze, minimalne terminy składania dokumentów, wskazanie, jakie dane stanowią informację publiczną, obowiązek sporządzenia protokołu i elementy, jakie musi zawierać, jednak nie regulują kwestii dotyczących procedury naboru w sposób kompleksowy. Dlatego dyrektor generalny w swoim urzędzie powinien regulować szczegółowo poszczególne etapy naboru w formie aktu wewnętrznego, tj. zarządzenia, w którym ustali regulamin naboru. Akt wewnętrzny powinien szczegółowo regulować te kwestie, jednak na tyle ogólnie, żeby mógł znaleźć zastosowanie do każdego naboru prowadzonego w urzędzie. Podkreślenia wymaga, że akt ten nie może być sprzeczny z ustawą o służbie cywilnej i aktami wykonawczymi wydanymi na jej podstawie.

●Zasady, którymi kierować się powinien dyrektor generalny urzędu podczas organizowania procesu naboru do korpusu służby cywilnej, oprócz tych wskazanych w ustawie, wynikają również z ogólnych przepisów prawa pracy. Chodzi o przepisy kodeksu pracy (dalej: k.p.) - zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu (art. 11³ k.p.) oraz zasada równego traktowania w zatrudnieniu (art. 18^3a k.p.). Istotnym elementem procedury naboru jest przestrzeganie wskazanych zasad. Ich naruszenie może skutkować ze strony osoby biorącej udział w naborze podjęciem działań zmierzających do uzyskania odszkodowania (art. 18^3d k.p.).

●Komentowany przepis ust. 2 wskazuje, że do absolwentów Krajowej Szkoły Administracji Publicznej (KSAP) stosuje się również przepisy ustawy regulujące kwestie odnoszące się do naboru. Nie dotyczy to jednak pierwszego zatrudnienia absolwenta po ukończeniu KSAP. Stosownie bowiem do art. 39 ustawy prezes Rady Ministrów, zgodnie z odrębnymi przepisami, wskazuje absolwentom kolejnych roczników KSAP pierwsze stanowiska pracy przedstawione przez szefa służby cywilnej. Szczególną pozycję absolwentów KSAP statuują przepisy ustawy z 14 czerwca 1991 r. o Krajowej Szkole Administracji Publicznej⁴. Ustawa ta nakłada na absolwentów KSAP zobowiązanie do podjęcia i wykonywania pracy w urzędach administracji na stanowiskach postawionych im do dyspozycji przez prezesa Rady Ministrów przez okres nie krótszy niż pięć lat od daty ukończenia szkoły. Pierwsze stanowiska pracy w służbie cywilnej przedstawione przez szefa służby cywilnej i wskazywane absolwentom KSAP przez prezesa Rady Ministrów nie podlegają więc ogólnej procedurze naboru (tj. nie upowszechnia się informacji o wolnym stanowisku pracy poprzez umieszczenie ogłoszenia o naborze).

●Absolwenci KSAP będą podlegać procesowi naboru na zasadach ogólnych, tj. z zachowaniem otwartości i konkurencyjności, gdy będą zainteresowani zmianą pracodawcy po zajęciu stanowiska pracy wskazanego przez prezesa Rady Ministrów i rozpoczęciu na nim pracy. Wówczas będą przystępować do naborów tak jak pozostali kandydaci.

●W ust. 3 komentowanego artykułu ustawodawca przyznaje żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej, na skutek okoliczności wskazanych w art. 119 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych⁵, którzy pełnili zawodową służbę wojskową co najmniej przez dziesięć lat, pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowiskach w służbie cywilnej związanych z obronnością kraju. Regulacja zawarta w art. 119 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odnosi się do całej administracji publicznej, art. 26 ust. 3 ustawy potwierdza niejako tę regułę w urzędach, w których funkcjonuje służba cywilna. Rozwiązanie to, przyznające daleko idące uprawnienie wskazanej grupie zawodowej podczas naboru do korpusu służby cywilnej, uzasadnione jest szczególnym charakterem ich wykształcenia, doświadczenia wojskowego i wiedzy specjalistycznej. "Dyrektor generalny urzędu stosuje zasadę pierwszeństwa jedynie wtedy, gdy w wyniku przeprowadzenia otwartego i konkurencyjnego naboru co najmniej dwóch kandydatów uzyska identyczne wyniki, z czego jednym z nich jest zwolniony żołnierz zawodowy"⁶.

●Komentowany przepis odnosi się do żołnierzy zawodowych zwolnionych z zawodowej służby wojskowej z powodu: ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby; upływu czasu określonego w kontrakcie, jeżeli nie nastąpi zawarcie kolejnego; upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ; niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej; niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję; otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej oraz zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych - za pisemną zgodą żołnierza.

●Stanowiskami pracy związanymi z obronnością kraju są stanowiska, na których zakres czynności pracownika obejmuje realizację zadań obronnych, w tym dotyczących planowania i realizacji pozamilitarnych przygotowań obronnych w państwie oraz zarządzania kryzysowego, wynikających z ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej⁷, a także innych ustaw i wydanych na ich podstawie aktów wykonawczych. Do stanowisk tych zalicza się stanowiska od referenta do dyrektora departamentu lub innej komórki organizacyjnej. Kwestię tę reguluje rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 5 czerwca 2007 r. w sprawie stanowisk pracy związanych z obronnością kraju w administracji publicznej⁸.

●Komentowany artykuł stanowi wyjątek od reguły określającej, że nabór kandydatów do korpusu służby cywilnej organizuje dyrektor generalny urzędu (kierownik urzędu wykonujący zadania dyrektora generalnego).

●Wymienione we wskazanym przepisie podmioty (główny, graniczny, wojewódzki i powiatowy lekarz weterynarii) są organami Inspekcji Weterynaryjnej, powołanej ustawą z 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej⁹. Główny lekarz weterynarii jest centralnym organem administracji rządowej, zaś osoby pełniące funkcje wojewódzkich, granicznych i powiatowych lekarzy weterynarii oraz ich zastępcy wchodzą w skład korpusu służby cywilnej. Specyfika organizacji Inspekcji Weterynaryjnej spowodowała, że ustawodawca zdecydował się na odmienną regulację dotyczącą naboru na stanowiska granicznego i powiatowego lekarza weterynarii i ich zastępców. Zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej graniczny lekarz weterynarii podlega głównemu lekarzowi weterynarii, a powiatowy lekarz weterynarii podlega wojewódzkiemu lekarzowi weterynarii. Wydaje się więc, że ustawodawca zdecydował się na wskazanie wprost w komentowanym artykule podmiotów odpowiedzialnych za organizację naboru na stanowiska granicznego i powiatowego lekarza weterynarii i ich zastępców, aby uniknąć sytuacji, w których w razie zaistnienia wakatu na tych stanowiskach brak byłoby podmiotu mającego zorganizować nabór.

●Do naboru na stanowiska granicznego i powiatowego lekarza weterynarii i ich zastępców stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące organizacji naboru zamieszczone w rozdziale 3.

●Obowiązek upowszechnienia informacji o wolnych stanowiskach pracy przez dyrektora generalnego urzędu wchodzi w zakres całościowego zadania, jakim jest organizowanie naboru kandydatów do korpusu służby cywilnej, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy.

●W przepisach brak jest definicji wolnego stanowiska urzędniczego. W doktrynie uznaje się, że wolne stanowisko pracy występuje wtedy, gdy istnieje zakres obowiązków służbowych nieprzypisany żadnemu członkowi korpusu służby cywilnej pozostającemu w stosunku pracy w urzędzie, w którym funkcjonuje służba cywilna¹⁰.

●Ogłoszenie o naborze powinno zostać umieszczone w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie urzędu. Takim miejscem dostępnym zarówno dla pracowników urzędu, jak i zainteresowanych osób z zewnątrz może być np. tablica ogłoszeń umieszczona w urzędzie niedaleko drzwi wejściowych. Ponadto ogłoszenie jest publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej urzędu oraz Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w bazie ogłoszeń za pomocą formularzy umieszczonych na stronach internetowych biuletynu.

●Ponadto dopuszczalne jest upowszechnianie ogłoszenia o naborze w inny sposób, np. za pośrednictwem środków masowego przekazu, prasy, portali internetowych poświęconych ofertom pracy itp. Treść ogłoszenia rozpowszechniana w ten sposób powinna być taka sama jak treść zamieszczona w oficjalnym publikatorze, a ich publikacja powinna być równoczesna z publikacją w Biuletynie Informacji Publicznej KPRM¹¹. [przykład 1]

●Obowiązek publikowania ogłoszeń o wolnych stanowiskach pracy w służbie cywilnej jest wyrazem wykonywania uregulowań zawartych w ustawie, a mających na celu zapewnienie otwartości i konkurencyjności naboru. Publikacja ogłoszenia wiąże się również z przejrzystością naboru, tzn. działaniem w taki sposób, aby cały proces naboru był udokumentowany, a wszystkie czynności oraz przesłanki, które brano pod uwagę podczas przygotowywania i przeprowadzania naboru, były możliwe do uzasadnienia i pozwalały na udzielenie rzetelnej informacji zarówno uczestnikom procesu, jak i odpowiednim organom¹⁴.

●Podstawą do przygotowania ogłoszenia o wolnym stanowisku pracy jest dokonanie analizy stanowiska pracy, która poprzedza sporządzenie lub uaktualnienie istniejącego opisu stanowiska pracy. Opis jest niezwykle ważnym dokumentem na tym etapie procedury naboru, gdyż określa wymagania związane ze stanowiskiem pracy oraz zakres zadań wykonywanych na tym stanowisku (co znajdzie się w ogłoszeniu o naborze jako jego elementy). Zgodnie z zarządzeniem nr 1 prezesa Rady Ministrów z 7 stycznia 2011 r. w sprawie zasad dokonywania opisów i wartościowania stanowisk pracy w służbie cywilnej (M.P. nr 5, poz. 61) opis sporządza się dla każdego stanowiska pracy w służbie cywilnej niezwłocznie po jego utworzeniu. Wzory opisów stanowisk pracy stanowią załączniki do zarządzenia.

●Powyższe działania podejmowane są na poziomie urzędu wraz z poprzedzającą je decyzją o potrzebie obsadzenia wolnego stanowiska pracy, zaś opublikowanie ogłoszenia upowszechnia informację o wolnym stanowisku na zewnątrz urzędu, docierając do zainteresowanych pracą kandydatów i rozpoczynając proces rekrutacji.

●Obowiązek upowszechnienia informacji o wolnych stanowiskach pracy nie dotyczy grupy stanowisk wskazywanych przez prezesa Rady Ministrów absolwentom KSAP jako ich pierwsze stanowiska pracy (patrz komentarz do art. 39 ustawy).

●W komentowanym przepisie ustawa precyzyjnie wskazuje elementy, z których powinno składać się ogłoszenie o naborze. Są to elementy identyfikujące urząd (nazwa i adres urzędu), elementy techniczne (wskazanie wymaganych dokumentów, termin i miejsce składania dokumentów) oraz elementy identyfikujące stanowisko pracy (określenie stanowiska pracy; wymagania związane ze stanowiskiem pracy zgodnie z opisem danego stanowiska, ze wskazaniem, które z nich są niezbędne, a które dodatkowe, przy czym wymagania niezbędne to wymagania konieczne do podjęcia pracy na danym stanowisku pracy, a wymagania dodatkowe to pozostałe wymagania pozwalające na optymalne wykonywanie zadań na danym stanowisku pracy; zakres zadań wykonywanych na stanowisku pracy oraz informacja o warunkach pracy na danym stanowisku).

●W tym miejscu należy również wspomnieć o regulacji zawartej w art. 5 ustawy (patrz komentarz do art. 5), zgodnie z którą dyrektor generalny urzędu, upowszechniając informację o wolnych stanowiskach pracy, wskazuje, za zgodą szefa służby cywilnej, stanowiska, o które, poza obywatelami polskimi, mogą ubiegać się obywatele Unii Europejskiej oraz obywatele innych państw, którym na podstawie umów międzynarodowych lub przepisów prawa wspólnotowego przysługuje prawo podjęcia zatrudnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W praktyce w sytuacji gdy dyrektor generalny uzna, że praca na tym stanowisku nie polega na bezpośrednim lub pośrednim udziale w wykonywaniu władzy publicznej i funkcji mających na celu ochronę generalnych interesów państwa, i uzyska zgodę szefa służby cywilnej, w ogłoszeniu o naborze znajdzie się kolejny element o treści: "o stanowisko pracy mogą ubiegać się również osoby nieposiadające obywatelstwa polskiego, zgodnie z przepisami art. 5 ustawy o służbie cywilnej".

●Wymagane w ogłoszeniu dokumenty, które powinien złożyć wraz ze swoją ofertą pracy kandydat, mają potwierdzać spełnianie przez niego wymagań związanych ze stanowiskiem pracy, na które prowadzony jest nabór (zazwyczaj wymagane są życiorys i list motywacyjny, kopie dokumentów potwierdzających wykształcenie, kwalifikacje zawodowe, wymagane doświadczenie zawodowe) oraz spełnianie warunków przewidzianych w art. 4 ustawy, tzw. rygorów selekcyjnych, tzn. oświadczenie kandydata o korzystaniu z pełni praw publicznych, oświadczenie kandydata o nieskazaniu prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, kopia dokumentu potwierdzającego posiadanie polskiego obywatelstwa lub oświadczenie o posiadaniu obywatelstwa polskiego. Niezbędne jest również złożenie przez kandydata oświadczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych do celów rekrutacji oraz kopia dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność - w przypadku kandydatów, którzy zamierzają skorzystać z pierwszeństwa w zatrudnieniu, gdy znajdą się w gronie najlepszych kandydatów.

●Warto zaznaczyć, że w przypadku niezłożenia przez kandydata wszystkich wymaganych dokumentów jego oferta pracy zostanie odrzucona z przyczyn formalnych. Z kolei jeśli kandydat niepełnosprawny nie złoży wraz ze swoją ofertą pracy dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność, nie będzie mógł skorzystać z pierwszeństwa w zatrudnieniu, gdy znajdzie się w gronie pięciu najlepszych kandydatów - będzie wówczas traktowany tak jak pozostali kandydaci.

●Gromadząc dokumenty od kandydatów do pracy, należy również pamiętać o regulacji zawartej w art. 22¹ k.p. określającej zakres danych osobowych, jakich może żądać pracodawca od osoby ubiegającej się o zatrudnienie. Należą do nich następujące dane: imię (imiona) i nazwisko, imiona rodziców, data urodzenia, miejsce zamieszkania (adres do korespondencji), wykształcenie, przebieg dotychczasowego zatrudnienia oraz inne dane osobowe, jeżeli obowiązek ich podania wynika z odrębnych przepisów. Należy podkreślić, że pracodawca nie może żądać od kandydata do pracy udostępnienia innych danych osobowych niż wskazane powyżej.

●Umieszczenie w ogłoszeniu informacji o warunkach pracy na danym stanowisku ma na celu umożliwienie osobom zainteresowanym pracą, w szczególności osobom niepełnosprawnym, dokonania oceny własnych możliwości i podjęcia decyzji o ewentualnym złożeniu oferty na dane stanowisko. W informacji o warunkach pracy, zgodnie z formularzem ogłoszenia o wolnym stanowisku zamieszczanego w Biuletynie KPRM, wyszczególnia się: warunki dotyczące charakteru pracy na stanowisku i sposobu wykonywania zadań (np. praca administracyjno-biurowa; opracowywanie dokumentów, prace i czynności koncepcyjne i biurowe; większość czynności jest wykonywana w pozycji siedzącej; użytkowanie sprzętu biurowego: komputer, drukarka, kserokopiarka, niszczarka dokumentów) oraz miejsce i otoczenie organizacyjno-techniczne stanowiska pracy (np. budynek jest dostępny i dostosowany dla potrzeb osób niepełnosprawnych; wejście główne ma podjazdy dla osób niepełnosprawnych; wewnątrz zapewniona jest odpowiednia szerokość ciągów komunikacyjnych, umożliwiająca poruszanie się osobom na wózku inwalidzkim, a także drzwi wewnętrzne o odpowiedniej szerokości; w budynku znajdują się trzy windy umożliwiające wjazd osobie na wózku inwalidzkim i wyposażone w przyciski sterujące windą umożliwiające odczyt w piśmie Braille’a, jak również toalety dostosowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach; w budynku nie występują uciążliwe, szkodliwe czy niebezpieczne warunki pracy).

●Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych¹⁵ wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych oznacza przeciętny miesięczny udział procentowy osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu ogółem, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.

●Przepis ust. 2b komentowanego artykułu wskazuje na konieczność dołączenia przez kandydata zamierzającego skorzystać z pierwszeństwa w zatrudnieniu, o którym mowa w art. 29a ust. 2 ustawy o służbie cywilnej, jeżeli w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędzie jest niższy niż 6 proc., kopii dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność kandydata. Dokumentami tymi są:

- orzeczenia powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności ustalające jeden z trzech stopni niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany lub lekki); kwestie te reguluje ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w art. 3, 5 i 62,

- orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalające stopień niezdolności do pracy na podstawie ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych¹⁶, które traktowane są na równi z orzeczeniami powiatowych zespołów do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności,

- orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów przed 1 stycznia 1998 r., jeżeli przed tą datą orzeczenia nie utraciły mocy i są nadal ważne,

- orzeczenia wydane przez lekarza rzeczoznawcę lub komisję lekarską Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przed 1 stycznia 1998 r., jeżeli przed tą datą orzeczenia nie utraciły mocy i są nadal ważne, określające stałą albo długotrwałą niezdolność danej osoby do pracy w gospodarstwie rolnym.

●Informacja dotycząca złożenia dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność kandydata zamierzającego skorzystać z pierwszeństwa w zatrudnieniu, o którym mowa w art. 9a ust. 2 ustawy, zamieszczana jest w części ogłoszenia: Inne dokumenty i oświadczenia.

●Zgodnie z ust. 3 komentowanego artykułu termin do składania dokumentów, określony w ogłoszeniu o naborze, nie może być krótszy niż 10 dni, a dla ogłoszenia o naborze w celu zastępstwa nieobecnego członka korpusu służby cywilnej - 5 dni od dnia opublikowania tego ogłoszenia w Biuletynie KPRM. Należy wskazać, że podane przez ustawodawcę terminy są terminami minimalnymi na składanie dokumentów, co oznacza, że możliwe jest ustalenie dłuższych terminów niż termin 10- albo 5-dniowy. Zgodnie z rekomendacjami szefa służby cywilnej dotyczącymi przeprowadzania naboru na wyższe stanowiska w służbie cywilnej wydanymi w czerwcu 2009 r.¹⁷, które mogą być również stosowane w trakcie organizacji naboru na pozostałe stanowiska w służbie cywilnej, zalecane jest dostosowanie terminu zgłaszania ofert do realnych możliwości przygotowania oferty zgodnie z wymaganiami zawartymi w ogłoszeniu.

●Przepisy ustawy o służbie cywilnej nie regulują zasad obliczania terminów określonych w art. 28 ust. 3. Kwestii tej nie reguluje również k.p. i inne przepisy prawa pracy, do których odsyła art. 9 ustawy. W związku z tym do obliczania terminów na składanie dokumentów w naborze będą miały zastosowanie przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn.zm.), do których odsyła art. 300 k.p.

●Zgodnie z art. 111 kodeksu cywilnego termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia. Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.

●Obliczając bieg 10- lub 5-dniowego terminu na składanie dokumentów, nie uwzględnia się więc dnia, w którym ogłoszenie o naborze zostało opublikowane w Biuletynie KPRM. Bieg terminu rozpoczyna się dnia następnego po opublikowaniu ogłoszenia i kończy z upływem ostatniego dnia terminu. Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego, tj. dnia, który jest kolejnym dniem po dniu ustawowo wolnym od pracy. Dni ustawowo wolne od pracy zostały określone w ustawie z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy¹⁸.

●Z praktycznych problemów i wątpliwości, jakie mogą nasuwać się służbom kadrowym w trakcie procesu naboru, ważny wydaje się ten, czy prawidłowe jest umieszczenie w treści ogłoszenia o naborze zapisu dotyczącego uznawania za otrzymane w terminie wyłącznie tych dokumentów, które wpłynęły do urzędu w terminie wskazanym w ogłoszeniu. Istnieje prawdopodobieństwo, że zamieszczenie w ogłoszeniu zastrzeżenia, iż o uznaniu dokumentów za złożone w terminie decyduje data ich wpływu do urzędu, może doprowadzić do zarzucenia pracodawcy nierównego traktowania kandydatów. Wskazane wydaje się więc zamieszczenie w ogłoszeniu, że bierze się pod uwagę datę nadania dokumentów, a więc datę stempla pocztowego widniejącą na dokumentach (kopercie). Pracodawca nie narazi się wtedy na zarzut nieprzestrzegania zasady równego dostępu do stanowisk w służbie cywilnej dla wszystkich zainteresowanych. Przyjęcie takiego sposobu działania daje możliwość złożenia dokumentów przez wszystkich zainteresowanych daną ofertą pracy. Nie prowadzi też do faktycznego skrócenia ustawowego terminu w odniesieniu do kandydatów, którzy nie zdążyli skompletować całej dokumentacji i wysłać w takim terminie, aby dotarła ona do urzędu do dnia wskazanego w ogłoszeniu jako termin końcowy na składanie dokumentów (a nie mają możliwości osobistego złożenia dokumentów w siedzibie urzędu lub możliwość ta jest dla nich znacznie ograniczona).

●Ust. 4 i 5 odnoszą się do technicznych stron wypełnienia przez dyrektora generalnego urzędu obowiązku upowszechnienia informacji o wolnych stanowiskach pracy. Za umieszczenie ogłoszenia zamieszczający je nie ponosi żadnych kosztów. Ogłoszenie zamieszcza się w Biuletynie KPRM drogą elektroniczną za pomocą formularzy umieszczonych na stronach internetowych biuletynu.

●Jak wynika z informacji dla ogłoszeniodawców zamieszczonych na stronie internetowej Biuletynu KPRM¹⁹, informacje o naborze publikowane są w trybie ciągłym. Wyznaczeni w instytucjach pracownicy po wprowadzeniu treści ogłoszenia do bazy ogłoszeń i wskazaniu daty jego publikacji samodzielnie je zatwierdzają. Departament Służby Cywilnej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, odpowiedzialny merytorycznie za bazę ogłoszeń, nie dokonuje korekt i zatwierdzania ogłoszeń. Od momentu opublikowania ogłoszenia na stronach Biuletynu KPRM nie ma możliwości dokonywania jakichkolwiek zmian w jego treści - ani przez osoby wprowadzające, ani przez pracowników departamentu. Odpowiedzialność za treść ogłoszenia leży po stronie urzędu publikującego ogłoszenie.

●W celu założenia konta (nadania uprawnień do wprowadzania i modyfikacji ogłoszeń przed ich ukazaniem się) w internetowej bazie ogłoszeń o wolnych stanowiskach pracy w służbie cywilnej, urząd ubiegający się o taką możliwość powinien przesłać do administratora bazy ogłoszeń wypełniony i podpisany wniosek (wzór wniosku znajduje się na podanej powyżej stronie internetowej Biuletynu KPRM) w formie papierowej (na adres: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Departament Służby Cywilnej, Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa) lub elektronicznie (zeskanowany wniosek na adres poczty elektronicznej: login-nabory@kprm.gov.pl).

●W art. 29 ustawodawca zadecydował, że imiona i nazwiska kandydatów, którzy spełniają wymagania formalne oraz wynik naboru, stanowią informację publiczną, ale jedynie w zakresie objętym wymaganiami określonymi w ogłoszeniu o naborze. Tym samym mocą tego przepisu tylko dane w nim wymienione poddał rygorom ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej²⁰, która stanowi realizację konstytucyjnego prawa obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne²¹. Jednak w ustawie tej ustawodawca rozszerzył prawo do uzyskania informacji publicznej na każdy podmiot poprzez użycie sformułowania, że prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu (art. 2 ust. 1). Jednocześnie ustawodawca ograniczył w art. 5 zakres uprawnienia do pozyskiwania informacji, postanawiając, że podlega ono ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych oraz ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Postanowił jednak, że ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji.

●W kontekście ustawy o dostępie do informacji publicznej komentowany przepis może powodować trudności w stosowaniu. Jego treść wyraźnie wskazuje, że informacją publiczną są imiona i nazwiska kandydatów spełniających wymagania formalne oraz wynik naboru w zakresie objętym wymaganiami określonymi w ogłoszeniu o naborze. O ile pierwsza część tego przepisu, tj. kwestia imienia i nazwiska oraz spełnienia wymogów formalnych przez aplikującego do stanowiska w służbie cywilnej, nie budzi wątpliwości, o tyle druga część tego przepisu już nie jest jednoznaczna. Jak bowiem zdefiniować, skoro ustawodawca tego nie zrobił, wymagania określone w ogłoszeniu o naborze. Już z samej treści ogłoszeń o naborze wynika, że zakresem takiego ogłoszenia objęte są wymagania niezbędne, wymagania dodatkowe, zakres żądanych dokumentów i oświadczeń, m.in. dotyczących niepełnosprawności czy posiadanych poświadczeń bezpieczeństwa, a czasami także wysokość wynagrodzenia na danym stanowisku. Powstaje zatem wątpliwość, czy na zasadzie tego przepisu podlegać będzie udostępnieniu również informacja, czy przy rozstrzygnięciu naboru zastosowano art. 29a ust. 2 ustawy o służbie cywilnej. A gdyby informacja taka miała podlegać udostępnieniu - czy jej udostępnienie nie będzie stanowiło naruszenia ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych²² lub nie będzie naruszać dóbr osobistych osoby zatrudnionej w tym trybie. Biorąc pod uwagę, że art. 6 ustawy o ochronie danych osobowych za takie dane nakazuje uważać wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej, jednocześnie postanawiając, że osobą możliwą do zidentyfikowania jest osoba, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny albo jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne, a także, ustanowiony art. 27 zakaz przetwarzania danych o stanie zdrowia oraz zakres danych podlegających udostępnieniu na podstawie omawianego przepisu (imię, nazwisko, stanowisko, na jakie dana osoba została wyłoniona w konkretnym urzędzie), uzasadnione jest uznanie, że tryb wyłonienia kandydata nie podlega ujawnieniu na zasadzie omawianego przepisu.

●Podobne wątpliwości nasuwają się w przypadku zamieszczenia w ogłoszeniu o naborze wysokości przewidywanego na danym stanowisku wynagrodzenia. W orzecznictwie sądów powszechnych przyjęte jest, że poprzez ujawnienie przez pracodawcę wynagrodzenia pracownika osobom postronnym może dojść do naruszenia dobra osobistego pracownika (vide: uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16 lipca 1993 r., sygn. akt I PZP 28/93). Orzecznictwo sądów administracyjnych natomiast wypracowało utrwalone już stanowisko, że koszty utworzenia stanowiska pracy w podmiocie publicznym stanowią informację publiczną (vide np. wyroki WSA w Gdańsku z 14 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 545/12 i sygn. akt II SA/Gd 544/12; czy wyrok NSA z 11 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2508/12). Stanowisko judykatury uzasadnia więc przyjęcie, że nawet w przypadku podania w ogłoszeniu o naborze wysokości wynagrodzenia na danym stanowisku wysokość wynagrodzenia wynegocjowana między stronami umowy o pracę nie będzie podlegać udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej na podstawie omawianego przepisu.

●Komentowany przepis nakłada na komisję przeprowadzającą nabór obowiązek wyłonienia w toku naboru nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe, a następnie przedstawienie ich dyrektorowi generalnemu urzędu celem zatrudnienia wybranego kandydata. Przepis ten koresponduje z uregulowaniem zawartym w art. 30 ust. 2 pkt 1 i 4 ustawy, z którego wynika, że w protokole z przeprowadzonego naboru powinny znaleźć się m.in. dane osobowe nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów przedstawianych dyrektorowi generalnemu urzędu wraz ze wskazaniem kandydatów niepełnosprawnych, o ile do przeprowadzanego naboru stosuje się przepis art. 29a ust. 2 ustawy, a także uzasadnienie dokonanego przez komisję wyboru tych kandydatów.

●W tym miejscu może pojawić się pytanie, czy najlepszych kandydatów wyłonionych w toku naboru należy uszeregować w porządku odpowiadającym poziomowi spełnienia wymagań wynikających z ogłoszenia o naborze? Należy stwierdzić, że w komentowanym artykule oraz cytowanym powyżej art. 30 ust. 2 pkt 1 i 4 ustawy mowa jest o najlepszych kandydatach, co mimo braku wyraźnego uregulowania dopuszczalności uszeregowania kandydatów nie wyklucza możliwości przedstawienia w protokole z przeprowadzonego naboru - jako elementu uzasadnienia dokonanego wyboru - informacji dotyczących poziomu spełniania przez każdego z kandydatów wymagań stawianych w naborze, np. przez umieszczenie przy nazwiskach kandydatów uszeregowanych w porządku alfabetycznym informacji o liczbie punktów uzyskanych przez nich w toku naboru²³.

●Wyłonieni przez komisję kandydaci są następnie przedstawiani dyrektorowi generalnemu urzędu (kierownikowi urzędu) w celu zatrudnienia wybranego kandydata. Przepisy ustawy nie uprawniają komisji do wskazania dyrektorowi generalnemu konkretnej osoby, którą powinien zatrudnić. Dlatego, co warto podkreślić, ostateczna decyzja co do zatrudnienia jednego z pięciu najlepszych kandydatów przedstawionych przez komisję należy zawsze do dyrektora generalnego urzędu, zgodnie z wyrażoną w art. 11 k.p. zasadą swobody nawiązania stosunku pracy, z zastrzeżeniem ograniczeń wynikających z zasady pierwszeństwa przysługującego osobom niepełnosprawnym. Zasada ta oznacza, że dyrektor generalny może również nie zatrudnić żadnego z przedstawionych kandydatów i ogłosić ponowny nabór na dane stanowisko pracy. Należy podkreślić, że osobie, która znalazła się w gronie pięciu najlepszych kandydatów, nie przysługuje roszczenie do sądu pracy o nawiązanie stosunku pracy. Roszczenie takie nie znajduje bowiem podstawy w przepisach prawa. Trudno zgodzić się z poglądami niektórych przedstawicieli doktryny²⁴, że "należy postulować nałożenie na pracodawcę obowiązku zatrudnienia kandydata wyłonionego w drodze naboru powszechnego, jeśli spełnia wszystkie wymogi ustawowe. Z tym obowiązkiem powinno być skorelowane roszczenie kandydata o nawiązanie stosunku pracy". Nałożenie na pracodawcę takiego obowiązku byłoby bowiem sprzeczne z zasadą swobody nawiązania stosunku pracy.

●Podczas prac nad zmianą ustawy podkreślano otwartość instytucji państwowych na osoby niepełnosprawne i dążenie do zniesienia barier w zatrudnianiu takich osób w danym urzędzie. Ustawodawca, nowelizując 26 listopada 2011 r. ustawę o służbie cywilnej i wprowadzając odpowiednie zapisy w niej, zwiększył możliwość dostępu osób niepełnosprawnych do korpusu służby cywilnej. Uregulowania te, poprzez określenie przejrzystych warunków, po spełnieniu i zaistnieniu których osoba niepełnosprawna będzie mogła skorzystać z pierwszeństwa w zatrudnieniu, mają sprzyjać aktywizacji osób niepełnosprawnych i większemu otwarciu sektora publicznego, w którym działa służba cywilna, na zatrudnianie takich osób. Warunki te są następujące: złożenie przez kandydata biorącego udział w naborze wraz z dokumentami kopii dokumentu potwierdzającego jego niepełnosprawność, wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia o naborze musi być niższy niż 6 proc. (informacja ta jest umieszczana w treści ogłoszenia o naborze) oraz uzyskanie w toku naboru przez kandydata wyniku umożliwiającego znalezienie się w gronie nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów, których komisja przedstawia dyrektorowi generalnemu urzędu.

●W tym miejscu zasadne wydaje się postawienie pytania, czy mimo celu, jaki miał ustawodawca, zamieszczając w ustawie regulacje umożliwiające osobie niepełnosprawnej pierwszeństwo w zatrudnieniu, przepisy te nie naruszają zasady otwartego i konkurencyjnego naboru w służbie cywilnej. Nie wydaje się, aby tak było, gdyż, co należy podkreślić, wszyscy kandydaci przystępujący do naboru podlegają weryfikacji i ocenie na jednolitych i konkurencyjnych zasadach. Osoby niepełnosprawne na poszczególnych etapach naboru traktowane są na równi z pozostałymi kandydatami ubiegającymi się o dane stanowisko. Wszyscy kandydaci muszą spełniać wymagania niezbędne, a spełnienie w największym stopniu wymagań dodatkowych zwiększa szanse na znalezienie się wśród pięciu najlepszych kandydatów. Jeżeli w gronie wyłonionych najlepszych pięciu kandydatów znajdzie się osoba niepełnosprawna, przysługuje jej pierwszeństwo w zatrudnieniu bez względu na wyniki pozostałych kandydatów. W każdym przypadku ostateczną decyzję w sprawie zatrudnienia podejmuje dyrektor generalny urzędu (lub kierownik urzędu wykonujący zadania dyrektora generalnego)²⁵.

●Podczas przeprowadzania naborów mogą pojawić się problemy z jednoczesnym zastosowaniem art. 29a ust. 2 ustawy i art. 26 ust. 3 ustawy, tzn. jak należy postąpić w sytuacji, gdy w gronie pięciu najlepszych kandydatów znajdzie się zarówno osoba niepełnosprawna, jak i osoba zwolniona z zawodowej służby wojskowej? Niektórzy wskazują²⁶, że przepisy te mają charakter równorzędny, co oznacza, że w sytuacji, gdy w toku naboru na stanowisko związane z obronnością kraju w gronie pięciu najlepszych kandydatów znajdzie się zarówno osoba niepełnosprawna, jak i osoba zwolniona z zawodowej służby wojskowej, o pierwszeństwie w zatrudnieniu powinien przesądzić poziom spełnienia przez tych kandydatów wymagań określonych na obsadzanym stanowisku. Ta sama uwaga będzie odnosić się do sytuacji, gdy w gronie pięciu najlepszych kandydatów znajdzie się dwóch kandydatów, którzy przedstawili orzeczenie o niepełnosprawności: o pierwszeństwie w zatrudnieniu powinien przesądzić poziom spełnienia przez tych kandydatów wymagań określonych na obsadzanym stanowisku.

●Po zakończeniu naboru komisja przeprowadzająca nabór sporządza protokół z jego przebiegu. Komentowany artykuł określa, jakie elementy powinien zawierać sporządzany protokół. Według przedstawicieli doktryny²⁷ "treść protokołu w sposób enumeratywny i wyczerpujący została określona w art. 30 ust. 2 ustawy, co oznacza, że żadne inne informacje niż wskazane w powołanym przepisie nie mogą zostać zawarte w protokole". Natomiast departament służby cywilnej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów²⁸ wskazuje, że "poza wskazanymi elementami, protokół z naboru powinien odzwierciedlać wszelkie zdarzenia mające znaczenie dla przebiegu i wyniku naboru oraz wskazywać oceny uzyskane przez kandydatów na poszczególnych etapach naboru (w treści protokołu lub w formie załączników) i określać przesłanki, jakimi kierowała się komisja podejmując decyzje w trakcie naboru". Mimo że ustawa nie wskazuje terminu sporządzenia protokołu, to wydaje się, że należy sporządzić go niezwłocznie po przeprowadzeniu naboru.

●Do elementów protokołu należy:

- określenie stanowiska, na które był prowadzony nabór,

- określenie liczby kandydatów oraz imion, nazwisk i adresów nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów wraz ze wskazaniem kandydatów niepełnosprawnych, o ile do naboru stosuje się przepis art. 29a ust. 2, przedstawianych dyrektorowi generalnemu (patrz komentarz do art. 29a ust. 1) wraz z uzasadnieniem dokonanego wyboru; informacja ta ma istotne znaczenie nie tylko dlatego, że wskazuje dyrektorowi osoby, z których wybiera osobę do zatrudnienia, lecz także z uwagi na uprawnienie dyrektora generalnego wynikające z art. 33 ustawy do zatrudnienia innej osoby z listy zawartej w protokole bez przeprowadzania naboru, jeżeli w ciągu 3 miesięcy od dnia nawiązania stosunku pracy z osobą wyłonioną w drodze naboru istnieje konieczność ponownego obsadzenia tego samego stanowiska pracy,

- informacja o zastosowanych metodach i technikach naboru.

●Nabór z różnych przyczyn może zakończyć się niewyłonieniem żadnego kandydata. W takim przypadku informacja ta musi znaleźć się w protokole wraz z podaniem przyczyny takiego stanu rzeczy.

●Ustawa nie określa składu komisji przeprowadzającej nabór ani jaka liczba osób ma wchodzić w jej skład. Kwestie te powinny być uregulowane w wewnętrznym akcie regulującym sposób przeprowadzania naboru w urzędzie. Komisję powołuje dyrektor generalny urzędu (kierownik urzędu w urzędach, w których nie tworzy się stanowiska dyrektora generalnego). Przyjmuje się, że w skład komisji powinni wchodzić, oprócz pracownika z komórki kadrowej, przedstawiciele komórki, do której prowadzony jest nabór, znający najlepiej specyfikę i realizowane przez komórkę zadania.

●Członkowie korpusu służby cywilnej organizując i przeprowadzając nabór w służbie cywilnej, powinni kierować się w swych działaniach zasadami wyrażonymi w zarządzeniu nr 70 prezesa Rady Ministrów z 6 października 2011 r. w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej²⁹.

●Informacja o wyniku naboru stanowi informację publiczną i podlega upowszechnieniu w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie urzędu, w Biuletynie urzędu oraz w Biuletynie KPRM. Upowszechnienie tej informacji powinno nastąpić niezwłocznie po przeprowadzonym naborze. Obowiązek upowszechnienia informacji o wyniku naboru spoczywający na dyrektorze generalnym kończy niejako procedurę naboru rozumianego jako rekrutacja i selekcja, która doprowadziła do wyboru kandydata do zatrudnienia. Elementy, jakie powinna zawierać informacja o wyniku naboru, zostały wyliczone w ust. 2 i stanowią katalog zamknięty. Informacja ta powinna zawierać: nazwę i adres urzędu, określenie stanowiska pracy, imię i nazwisko wybranego kandydata oraz jego miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Niedopełnienie obowiązku zamieszczenia informacji o wyniku naboru w miejscach wskazanych powyżej stanowi naruszenie przepisów ustawy o służbie cywilnej.

●W komentowanym artykule ustawodawca zobowiązuje członka komisji przeprowadzającej nabór do zachowania w tajemnicy informacji o kandydatach, które uzyskał w trakcie naboru. Zakaz ten nie odnosi się do danych, o których mowa w art. 29 i art. 31 ustawy, tj. danych stanowiących informację publiczną: imion i nazwisk kandydatów, którzy spełnili wymagania formalne oraz imienia i nazwiska wybranego kandydata oraz jego miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Informacjami o kandydatach, które ma zachować w tajemnicy członek komisji, są dane osobowe kandydatów biorących udział w naborze w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych³⁰. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ww. ustawy każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych. Stosownie do art. 6 ust. 1 i 2 ww. ustawy za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Osobą możliwą do zidentyfikowania jest ta, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny albo jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne.

●Komentowany artykuł nie określa sankcji, jakie mogą zostać nałożone na członka komisji, który nie zachował w tajemnicy informacji o kandydatach uzyskanych w trakcie naboru. Sankcje karne w przypadku naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych przewiduje wskazana ustawa. Niezależnie od tego, zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej członek korpusu służby cywilnej odpowiada dyscyplinarnie za naruszenie obowiązków członka korpusu służby cywilnej. Do obowiązków członka korpusu służby cywilnej należy m.in. przestrzeganie Konstytucji RP i innych przepisów prawa oraz dochowywanie tajemnicy ustawowo chronionej. W przypadku naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 32 ustawy, na członka komisji przeprowadzającej nabór może zostać nałożona jedna z kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 114 ustawy.

●W komentowanym artykule ustawodawca przyznaje dyrektorowi generalnemu urzędu prawo do nieprzeprowadzania ponownego naboru na stanowisko pracy, jeżeli w ciągu 3 miesięcy od dnia nawiązania stosunku pracy z osobą wyłonioną w drodze naboru zaistnieje konieczność ponownego obsadzenia tego samego stanowiska pracy.

●W takiej sytuacji dyrektor generalny będzie mógł zatrudnić inną osobę spośród pięciu najlepszych kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe, wskazanych przez komisję przeprowadzająca nabór dyrektorowi generalnemu celem zatrudnienia. Przepis zawiera odesłanie do art. 29a ust. 2 ustawy, co oznacza, że pierwszeństwo w zatrudnieniu przed pozostałymi czterema kandydatami przysługiwać będzie osobie niepełnosprawnej, o ile znajdzie się w gronie tych osób, a wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędzie w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia o naborze będzie niższy niż 6 proc.

●Celem uregulowania jest zaoszczędzenie czasu i kosztów wynikających z konieczności przeprowadzenia nowej procedury rekrutacyjnej i szybsze zatrudnienie pracownika spośród osób, które uprzednio przystąpiły do naboru na to stanowisko. Należy jednak pamiętać, że wskazany przepis nie obliguje dyrektora generalnego do określonego zachowania, a jedynie daje możliwość skorzystania z tego rozwiązania w przypadku zaistnienia przesłanki, o której mowa w komentowanym artykule, co oznacza, że dyrektor generalny może dokonać innego wyboru - ogłosić ponowny nabór na wolne stanowisko pracy. Ma to istotne znaczenie również dla kandydatów znajdujących się na kolejnych miejscach na liście najlepszych kandydatów - nie przysługuje im roszczenie o nawiązanie stosunku pracy³¹.

●Należy podkreślić, że dyrektor generalny urzędu może zatrudnić którąkolwiek z pozostałych czterech osób (z wyjątkiem sytuacji, gdy w gronie tym znajdzie się osoba niepełnosprawna).

●Nie ulega wątpliwości, co jednoznacznie wynika z literalnego brzmienia komentowanego przepisu, że możliwość obsadzenia wolnego stanowiska w służbie cywilnej bez konieczności ponownego przeprowadzania naboru dotyczy tego samego stanowiska, na które uprzednio został przeprowadzony nabór. [przykład 2]

●Art. 34 ustawy wprowadza wyjątek od zasady otwartego i konkurencyjnego naboru do służby cywilnej, dopuszczając możliwość zatrudnienia na stanowiskach urzędniczych osób bez przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego. Wystarcza ich doświadczenie, nabyte w trakcie realizacji kompetencji właściwych temu stanowisku urzędniczemu w ramach wypełniania zadań w zawodowej służbie wojskowej.

●W tym miejscu należy zwrócić uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, w trybie art. 34 może zostać zatrudniona osoba zwolniona z zawodowej służby wojskowej wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Po drugie, przepis ma zastosowanie wyłącznie do osób pełniących służbę wojskową na stanowisku służbowym w Ministerstwie Obrony Narodowej lub w terenowym organie administracji rządowej podległym ministrowi obrony narodowej.

●Jak już wcześniej wskazano, przepisy art. 34 ustawy o służbie cywilnej mają zastosowanie wyłącznie do żołnierza zawodowego zwolnionego z zawodowej służby wojskowej wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Nie znajdują zaś zastosowania do żołnierza odwołanego z pełnienia zawodowej służby wojskowej, nawet w sytuacji gdy przed odwołaniem pełnił służbę w Ministerstwie Obrony Narodowej lub terenowym organie administracji rządowej podległym ministrowi obrony narodowej³³. [przykład 3]

●Zatrudnienie byłego żołnierza zawodowego na podstawie art. 34 ustawy, chociaż de facto jest jego pierwszym zatrudnieniem w służbie cywilnej, jednak nie jest pierwszym zatrudnieniem w służbie cywilnej w rozumieniu art. 35 ustawy o służbie cywilnej. Wyłączenie tej kategorii pracowników z grona osób podejmujących po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej zawiera art. 35 ust. 5 ustawy.

●Zatrudnienie byłego żołnierza zawodowego w służbie cywilnej następuje na podstawie umowy o pracę zawieranej na czas określony nie dłuższy niż 3 lata lub umowy o pracę na czas nieokreślony. Okres, na jaki może zostać zawarta umowa o pracę z pracownikiem zwolnionym z zawodowej służby wojskowej, jest również przedmiotem regulacji art. 35 ustawy. W przywołanej normie dostosowano zasady nawiązywania stosunku pracy z pracownikami w służbie cywilnej do specyfiki osób, o których mowa w art. 34 ustawy, przez generalne dopuszczenie możliwości zawarcia z tymi osobami umowy o pracę na czas nieokreślony³⁵.

●Osoba zatrudniona na podstawie art. 34 ustawy nie podlega obowiązkowi odbycia służby przygotowawczej ani pierwszej ocenie w służbie cywilnej.

●Ust. 2 komentowanego artykułu wskazuje termin zawarcia umowy o pracę z byłym żołnierzem zawodowym. Umowę o pracę zawiera się w dniu następnym po dniu upływu okresu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

●W tym miejscu należy zauważyć, że zawarcie umowy o pracę w dniu następnym nie musi oznaczać braku przerwy pomiędzy stosunkiem służbowym żołnierza zawodowego a stosunkiem pracy byłego żołnierza w służbie cywilnej. Należy pamiętać bowiem, że zgodnie z art. 26 kodeksu pracy stosunek pracy nawiązuje się w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy, a jeśli terminu takiego nie określono - w dniu zawarcia umowy. Tak więc nie zawsze dzień zawarcia umowy o pracę pokrywa się z dniem nawiązania stosunku pracy³⁶.

●Art. 35 określa podstawy nawiązywania stosunku pracy z pracownikami służby cywilnej. W ustawie o służbie cywilnej w odniesieniu do pracowników służby cywilnej przewidziano dwa rodzaje umów o pracę - na czas nieokreślony i na czas określony³⁷. Podstawy zatrudnienia pracowników służby cywilnej zostały określone w sposób wyczerpujący. Oznacza to, że do zatrudnienia pracowników służby cywilnej nie mogą być zastosowane żadne inne rodzaje umów przewidziane w k.p., jak np. umowa na okres próbny³⁸.

●Ustawa o służbie cywilnej nie przewiduje wprost zawierania umów na zastępstwo, choć taka możliwość pośrednio z jej regulacji wynika. Stanowi ona bowiem, że termin do składania dokumentów określony w ogłoszeniu o naborze nie może być krótszy niż 10 dni, a dla ogłoszenia o naborze w celu zastępstwa nieobecnego członka korpusu służby cywilnej - 5 dni od dnia opublikowania tego ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej KPRM (art. 28 ust. 3 ustawy). Ponadto mowa jest w niej o tym, że pierwszej ocenie w służbie cywilnej może podlegać osoba zatrudniona w celu zastępstwa nieobecnego członka korpusu służby cywilnej (art. 37 ust. 2 ustawy). Wskazuje to na dopuszczalność zawierania umów na zastępstwo, które są kwalifikowane jako odmiana umowy na czas określony.

●Zawarcie umowy na zastępstwo w służbie cywilnej wymaga przeprowadzenia otwartego i konkurencyjnego naboru. Oznacza to, że osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę na zastępstwo wchodzi w skład korpusu służby cywilnej jako pracownik służby cywilnej. Do umowy na zastępstwo stosować należy w pierwszej kolejności k.p., a nie przepisy ustawy o służbie cywilnej o umowie o pracę na czas określony³⁹.

●W art. 35 ust. 2 określono w sposób enumeratywny przypadki dopuszczalności zawarcia z pracownikiem umowy o pracę na czas nieokreślony. Umowa o pracę na czas nieokreślony może być zawarta z osobą, która:

- otrzymała pozytywną pierwszą ocenę kwalifikacyjną w służbie cywilnej, lub

- była już wcześniej zatrudniona w służbie cywilnej na podstawie umowy na czas nieokreślony, lub

- była wcześniej zatrudniona na podstawie mianowania zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o pracownikach urzędów państwowych⁴⁰,

- jest zatrudniana w służbie cywilnej na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy.

●Ustawa o służbie cywilnej nie zawiera szczegółowej regulacji dotyczącej umów o pracę. Tak więc w zakresie formy, treści i trybu ich zawierania stosuje się ogólne przepisy prawa pracy.

●Art. 35 ust. 3 ustawy stanowi, że w przypadku osób podejmujących po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej umowę o pracę zawiera się na czas określony 12 miesięcy z możliwością wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Przy czym wypowiedzenie stosunku pracy z umownym pracownikiem służby cywilnej przed upływem 12 miesięcy może nastąpić w każdym czasie bez konieczności wprowadzania do treści umowy stosownej klauzuli w sprawie dopuszczalności wcześniejszego jej rozwiązania⁴¹.

●Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że w przypadku osób podejmujących po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej przepisy ustawy nie dają pracodawcy możliwości wyboru rodzaju umowy o pracę ani okresu, na jaki ma być zawarta umowa na czas określony⁴².

●Wydaje się, że w świetle komentowanego przepisu dyrektor generalny może z osobą ponownie podejmującą pracę w służbie cywilnej zawrzeć umowę na czas określony, jeśli uzna, że przemawiają za tym okoliczności dotyczące pracownika bądź powody leżące po stronie urzędu⁴³. Oznacza to, że sam fakt, iż osoba ponownie zatrudniana w służbie cywilnej spełnia warunki do zatrudnienia na czas nieokreślony, nie obliguje dyrektora generalnego urzędu do zatrudnienia jej na podstawie takiej umowy.

●Sąd Najwyższy w uchwale z 18 listopada 2004 r. (sygn. akt II PZP 10/04) uznał, że w przypadku osób, które podejmują pracę w służbie cywilnej nie po raz pierwszy, zatrudnienie następuje na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony bądź na podstawie umowy na czas określony. Ustawodawca nie określił żadnych przesłanek, na podstawie których miałby zostać dokonany wybór określonego sposobu zatrudnienia. Należy zatem przyjąć, że zależy to od okoliczności konkretnego przypadku i decyzja w tym zakresie należy do dyrektora generalnego urzędu. Wspomniana uchwała SN została wydana co prawda w odniesieniu do nieobowiązującej już obecnie ustawy z 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej. Jednak również przepisy tamtej ustawy przewidywały, że:

- stosunek pracy pracownika służby cywilnej nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony lub na czas określony,

- z osobą podejmującą po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej zawiera się umowę o pracę na czas określony.

●Ani przepisy ustawy o służbie cywilnej, ani k.p. nie określają, na jak długi okres można zawrzeć umowę o pracę na czas określony (poza pierwszą umową z osobą podejmującą po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej). Jednak w wyroku z 7 września 2005 r. (sygn. akt II PK 294/04) SN uznał, że zawarcie długoterminowej umowy o pracę na czas określony (9 lat) z dopuszczalnością jej wcześniejszego rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem może być kwalifikowane jako obejście przepisów prawa pracy, ich społeczno-gospodarczego przeznaczenia lub zasad współżycia społecznego.

●Ponadto należy przypomnieć, że zgodnie z art. 9 ust.1 ustawy ma tutaj zastosowanie art. 25¹ par. 1 k.p., w myśl którego zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony, jeżeli poprzednio strony dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące po sobie okresy, a przerwa pomiędzy rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła miesiąca⁴⁴.

●W kwestii tej, na tle przepisów ustawy z 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej⁴⁵, wypowiadał się już SN, który w uchwale z 18 listopada 2004 r. (sygn. akt II PZP 10/04) uznał, że zawarcie z pracownikiem służby cywilnej kolejnych umów o pracę na czas określony podlega rygorom art. 25¹ k.p.

●Przepisy ustawy o służbie cywilnej nie regulują kwestii związanych z możliwością zawarcia przez członka korpusu służby cywilnej kolejnego, równolegle trwającego stosunku pracy z tym samym pracodawcą. Do rozstrzygnięcia powyższej kwestii zgodnie z przepisami art. 9 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej będą miały zastosowanie przepisy k.p. i inne przepisy prawa pracy. Przepisy k.p. nie wykluczają możliwości pozostawania przez pracownika w więcej niż jednym stosunku pracy z tym samym pracodawcą. Należy jednak wziąć pod uwagę, że w świetle orzecznictwa SN (np. wyrok SN z 13 marca 1997 r., sygn. akt I PKN 43/97, OSNP z 1997 r. nr 24, poz. 494) z tym samym pracodawcą, w zakresie wykonywania pracy tego samego rodzaju, pracownik może pozostawać tylko w jednym stosunku pracy (może go z nim łączyć tylko jedna umowa). Z kolei w wyroku z 8 stycznia 1981 r. (sygn. akt II URN 186/80) SN stwierdził, że zakład pracy może zawrzeć z własnym pracownikiem dodatkową umowę o pracę, jeżeli będzie to praca innego rodzaju niż dotychczasowa, a wykonywanie jej nie będzie kolidowało z normalnym czasem pracy pracownika⁴⁶.

●W związku z tym uzasadniony wydaje się wniosek, że w służbie cywilnej zasadą powinno być zatrudnianie członka korpusu służby cywilnej na jednym stanowisku pracy w ramach jednego stosunku pracy u danego pracodawcy. Zawarcie drugiej umowy o pracę z tym samym członkiem korpusu służby cywilnej można by uznać za dopuszczalne tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach i pod warunkiem że przedmiotem drugiego stosunku pracy byłoby wykonywanie zadań o charakterze odmiennym od zadań wynikających z pierwszego stosunku pracy, a także pod warunkiem że nie będzie to prowadziło do naruszenia przepisów o czasie pracy członków korpusu służby cywilnej⁴⁷.

●Celem regulacji określonej w art. 35 ust. 4 ustawy jest umożliwienie pracownikowi zatrudnionemu po raz pierwszy w służbie cywilnej spełnienia warunków niezbędnych do zatrudnienia na czas nieokreślony, tj. odbycie służby przygotowawczej oraz poddanie się pierwszej ocenie w służbie cywilnej. Zgodnie bowiem z komentowanym przepisem w przypadku usprawiedliwionej nieobecności pracownika trwającej dłużej niż 3 miesiące dyrektor generalny urzędu może, na wniosek pracownika, podjąć decyzję o przedłużeniu umowy o czas tej nieobecności.

●Przedłużenie umowy, o którym mowa w ust. 4 komentowanego przepisu, nie oznacza zawarcia kolejnej umowy o pracę, a jedynie zmianę terminu rozwiązania się umowy o pracę zawartej na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy.

●Nowy termin rozwiązania umowy o pracę ustala się poprzez dodanie okresu usprawiedliwionej nieobecności do terminu, w którym umowa uległaby rozwiązaniu z upływem 12 miesięcy od dnia jej nawiązania. W dokumencie stwierdzającym przedłużenie umowy należy wskazać nową datę rozwiązania umowy. Jeżeli jednak w dniu wyrażenia przez dyrektora generalnego urzędu zgody na przedłużenie umowy (lub w dniu podpisania dokumentu przedłużającego umowę) usprawiedliwiona nieobecność pracownika trwa nadal i nie można ustalić nowej daty rozwiązania umowy, należy jedynie wskazać, że umowa ulega przedłużeniu o czas usprawiedliwionej nieobecności pracownika⁴⁸.

●Z uwagi na to, że przepisy art. 35 ust. 4 ustawy regulują kwestie, które dotyczą wyłącznie specyfiki zatrudnienia w służbie cywilnej, należy uznać, iż art. 35 ust. 4 ustawy stanowi lex specialis w stosunku do regulacji art. 25¹ par. 2 k.p. W związku z powyższym przedłużenie umowy o pracę na podstawie art. 35 ust. 4 ustawy nie powinno powodować skutków określonych w art. 25¹ par. 2 k.p.⁴⁹.

●Literalne brzmienie komentowanego przepisu mogłoby wskazywać, że usprawiedliwiona nieobecność w pracy powinna być nieobecnością nieprzerwaną, przy czym bez znaczenia jest, czy przyczyna tej nieobecności w całym okresie jej trwania była taka sama. Jednak mając na uwadze cel, jakiemu służy wprowadzenie niniejszej regulacji, nie można wykluczyć również, że przedłużenie umowy o pracę byłoby uzasadnione w przypadku krótszych nieobecności w pracy, których suma w okresie 12-miesięcznego zatrudnienia będzie większa niż 3 miesiące i spowoduje niemożność odbycia przez pracownika służby przygotowawczej lub dokonanie pierwszej oceny w służbie cywilnej. Należy jednak pamiętać, że z wnioskiem o przedłużenie umowy może wystąpić wyłącznie zainteresowany pracownik. W przypadku braku takiego wniosku, jeżeli nieobecność pracownika była na tyle długa, że nie było możliwe dokonanie oceny jego pracy, ocenę należy pozostawić nieukończoną. Przedłużenie umowy na czas określony o okres nieobecności trwającej dłużej niż 3 miesiące może nastąpić tylko raz⁵⁰.

●Poza przypadkiem przewidzianym w art. 35 ust. 4 ustawy umowa na czas określony może de facto przekraczać okres 12 miesięcy w sytuacji określonej w art. 177 par. 3 k.p., a więc wtedy, gdy zostaje ona przedłużona do dnia porodu. W świetle tego przepisu umowa o pracę zawarta na czas określony, która uległaby rozwiązaniu po upływie 3. miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. Przedłużenie tej umowy do dnia porodu dotyczy także kobiet zatrudnionych w służbie cywilnej, ponieważ ustawa o służbie cywilnej nie modyfikuje kodeksowych zasad szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy kobiet w okresie ciąży⁵¹.

●Ustęp 5 komentowanego przepisu zawiera definicję osoby podejmującej po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej. Przez osobę podejmującą po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej rozumie się osobę, która:

1) nie była wcześniej zatrudniona w służbie cywilnej na czas nieokreślony;

2) nie była zatrudniona na czas określony 12 miesięcy i nie otrzymała pozytywnej pierwszej oceny w służbie cywilnej;

3) nie jest osobą zwolnioną z zawodowej służby wojskowej, pełnionej na stanowisku służbowym w Ministerstwie Obrony Narodowej lub terenowym organie administracji rządowej podległym ministrowi obrony narodowej, wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, która została zatrudniona w tej jednostce organizacyjnej na stanowisku pracy utworzonym w miejsce zlikwidowanego stanowiska służbowego lub na stanowisku równorzędnym.

●Unormowanie zawarte w ust. 7 komentowanego przepisu umożliwia powrót do korpusu urzędniczego służby cywilnej osobom, które wcześniej otrzymały mianowanie w służbie cywilnej, a następnie ze służby cywilnej odeszły. Ponowne zatrudnienie takiej osoby w korpusie służby cywilnej będzie następowało na podstawie mianowania, z zachowaniem dotychczasowego stopnia służbowego. Podkreślić należy, iż regulacja ta dotyczy jedynie nawiązania nowego stosunku pracy po 24 marca 2009 r. z osobą wcześniej mianowaną - urzędnikiem służby cywilnej, nie przekształca jednak trwających stosunków pracy w stosunek pracy na podstawie mianowania⁵².

●Przepisu nie stosuje się do urzędników służby cywilnej, których stosunek pracy:

1) wygasł w związku z odmową złożenia ślubowania (w związku z art. 70 pkt 1 ustawy);

2) uległ rozwiązaniu ze względu na dwukrotną, następującą po sobie, negatywną ocenę okresową, dokonywaną przez bezpośredniego przełożonego (w związku z art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy);

3) uległ rozwiązaniu ze względu na utratę nieposzlakowanej opinii (w związku z art. 71 ust. 1 pkt 3 ustawy);

4) uległ rozwiązaniu w wyniku otrzymania kary dyscyplinarnej w postaci wydalenia ze służby cywilnej (w związku z art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy).

●Pracodawca zamierzający nawiązać stosunek pracy w tym trybie ma obowiązek upewnić się, że osoba wyłoniona w drodze naboru domagająca się zatrudnienia na podstawie mianowania spełnia wszystkie przesłanki określone przepisem art. 35 ust. 6 ustawy. Podstawowym źródłem informacji o przyczynach ustania stosunku pracy jest świadectwo pracy. Jeżeli ze świadectwa pracy przedstawionego przez byłego urzędnika służby cywilnej nie wynika jednoznacznie, że jego stosunek pracy nie ustał z przyczyn wymienionych w art. 35 ust. 6 ustawy, pracodawca ma prawo domagać się przedstawienia innego dokumentu wystawionego przez byłego pracodawcę, a do tego czasu nie zatrudniać na podstawie mianowania.

●Przy ponownym nawiązaniu stosunku pracy z mianowanym urzędnikiem służby cywilnej niezbędne będzie ustalenie w akcie mianowania przynajmniej takich elementów treści stosunku pracy jak: rodzaj pracy (stanowisko), miejsce wykonywania pracy, wynagrodzenie oraz wymiar czasu pracy, ponieważ osoby te w chwili nawiązania stosunku pracy nie są członkami korpusu służby cywilnej⁵³.

●Artykuł 35 ust. 7 ustawy zdaje się wykluczać prawo byłego urzędnika służby cywilnej do zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w sytuacji objętej dyspozycją tego przepisu, co niewątpliwie stanowi wyjątek od zasady swobody stron kształtowania treści stosunku pracy, wynikającej z przepisu art. 11 k.p. Tym samym należy uznać, że jeżeli dojdzie do ustania stosunku pracy urzędnika służby cywilnej, a następnie jego ponownego nawiązania, to ponowne zatrudnienie, bez względu na ewentualną chęć zatrudnianego, powinno być zatrudnieniem na podstawie mianowania w służbie cywilnej, o ile oczywiście dotychczasowy stosunek pracy urzędnika służby cywilnej nie ustał z przyczyn wymienionych w art. 35 ust. 7 ustawy⁵⁴. [przykład 4]

●Zgodnie z art. 36 ustawy osoby podejmujące po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej odbywają, co do zasady, służbę przygotowawczą. Służba przygotowawcza ma na celu teoretyczne i praktyczne przygotowanie pracownika służby cywilnej do należytego wykonywania obowiązków służbowych. To przygotowanie pracownika ma skutkować nie tylko w odniesieniu do danego urzędu i określonego stanowiska, lecz także ma przysposabiać go do pracy w służbie cywilnej w ogóle⁵⁶.

●W świetle obowiązującej ustawy o służbie cywilnej służba przygotowawcza składa się z zajęć teoretycznych oraz praktycznych. Tematyka zajęć teoretycznych powinna zostać dokładnie określona w programie, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki związanej z organizacją i funkcjonowaniem administracji publicznej. Zajęcia praktyczne polegają na odbyciu praktyki w różnych komórkach macierzystego urzędu lub w innych urzędach. W trakcie odbywania praktyki w urzędzie, w którym pracownik został zatrudniony, powinien on poznać strukturę organizacyjną i zadania urzędu, a w szczególności zakres czynności urzędowych w poszczególnych komórkach organizacyjnych urzędu⁵⁷.

●Zgodnie z art. 36 ust. 6 ustawy z obowiązku odbycia służby przygotowawczej zwolnieni zostali absolwenci Krajowej Szkoły Administracji Publicznej.

●Dla stworzenia pełnego katalogu pracowników służby cywilnej niepodlegających obowiązkowi odbywania służby przygotowawczej należy wspomnieć, że w związku z komentowanym przepisem pozostaje art. 60 ustawy, na podstawie którego do odbycia służby przygotowawczej nie kieruje się pracowników służby cywilnej zatrudnionych na wyższych stanowiskach w służbie cywilnej (szerzej na ten temat w dalszej części komentarza).

●Zarówno absolwenci KSAP, jak i osoby zatrudnione na wyższych stanowiskach nie przystępują także do egzaminu kończącego służbę przygotowawczą.

●Służbę przygotowawczą organizuje dyrektor generalny urzędu (kierownik urzędu), mając na względzie konieczność zapoznania pracownika z podstawowymi aktami prawnymi normującymi funkcjonowanie urzędu oraz z jego strukturą i zadaniami. Kierując pracownika do odbycia służby przygotowawczej, dyrektor generalny urzędu określa jej zakres i czas trwania na podstawie opinii osoby kierującej komórką organizacyjną, w której pracownik jest zatrudniony. Opinia dotyczy poziomu przygotowania pracownika do wykonywania obowiązków wynikających z opisu zajmowanego stanowiska.

●Ustawa o służbie cywilnej nie reguluje szczegółowych zasad przeprowadzenia służby przygotowawczej. W porównaniu z poprzednio obowiązującą nowa ustawa o służbie cywilnej nie określa również zakresu wiedzy, jaką należy przekazać uczestnikowi służby przygotowawczej w zależności od zajmowanego stanowiska pracy. Brak także ustawowych unormowań dotyczących zakresu egzaminu, jego formy oraz procedury odwoławczej. Kwestie te powinny być uregulowane wewnętrznie przez dyrektorów generalnych (kierowników) urzędów.

●Służba przygotowawcza trwa nie dłużej niż 4 miesiące i kończy się nie później niż z upływem 8 miesięcy od podjęcia przez pracownika pracy w danym urzędzie. To, że służba przygotowawcza ma być odbyta w czasie trwania umowy na czas określony, nie oznacza więc wcale, iż okres, na jaki została zawarta umowa, odpowiada okresowi trwania służby przygotowawczej⁵⁸.

●Terminy wskazane w art. 36 ust. 4 ustawy mają charakter instrukcyjny. W przypadku wystąpienia okoliczności, które uniemożliwiają odbycie służby przygotowawczej w ustawowo określonych terminach, dopuszczalne więc jest ich przekroczenie. Niezachowanie powyższych terminów nie powoduje żadnych konsekwencji, o ile nie uniemożliwi zakończenia służby przygotowawczej oraz poddania się pierwszej ocenie w służbie cywilnej przed upływem 12-miesięcznego okresu zatrudnienia, o którym mowa w art. 35 ust. 3 ustawy. Ponadto na taką możliwość wskazują również przepisy art. 35 ust. 4 ustawy, na podstawie których istnieje możliwość przedłużenia umowy o pracę z pracownikiem zatrudnionym po raz pierwszy w służbie cywilnej w celu umożliwienia spełnienia warunków niezbędnych do zawarcia umowy o pracę na czas nieokreślony⁵⁹.

●Zgodnie z ust. 7 komentowanego przepisu na umotywowany wniosek osoby kierującej jednostką organizacyjną, w której pracownik jest zatrudniony, dyrektor generalny urzędu może zwolnić z obowiązku odbywania służby przygotowawczej pracownika, który wykazał się wymaganą programem służby przygotowawczej wiedzą teoretyczną, umiejętnościami stosowania tej wiedzy w praktyce, co umożliwia mu należyte wykonywanie obowiązków służbowych. Przepis ten pozwala na zwalnianie z obowiązku odbywania służby przygotowawczej w trybie indywidualnych decyzji dyrektora generalnego urzędu.

●Ustawodawca nie określił jednak, w jaki sposób następować będzie wykazanie się przez pracownika wiedzą i umiejętnościami. W literaturze prawa pracy przyjmuje się, że w przypadku zwolnienia od odbycia służby przygotowawczej owo "wykazanie się" przez pracownika wiedzą i umiejętnościami będzie oceniane przez dyrektora generalnego urzędu w ramach swobodnego uznania. Ocena ta będzie wynikała z szerokiego rozeznania dyrektora generalnego, który powinien wziąć pod uwagę opinie przełożonych o wykonaniu zadań czy też dokumenty potwierdzające przygotowanie teoretyczne⁶⁰.

●Zwolnienie w trybie indywidualnym w drodze decyzji dyrektora generalnego urzędu z obowiązku odbywania służby przygotowawczej nie zwalnia z obowiązku zdania egzaminu kończącego służbę przygotowawczą. [przykład 5]

●Osoba zatrudniona po raz pierwszy w służbie cywilnej podlega pierwszej ocenie w służbie cywilnej. Wyjątek od tej zasady wprowadza ust. 3 komentowanego przepisu, zgodnie z którym pierwszej ocenie w służbie cywilnej nie podlega absolwent KSAP, który złożył wniosek o mianowanie w służbie cywilnej.

●Posługując się interpretacją gramatyczną tego przepisu, należy zwrócić uwagę na użycie w sformułowaniu "który złożył wniosek o mianowanie w służbie cywilnej" czasu przeszłego dokonanego. Oznacza to, że absolwent KSAP przestaje podlegać pierwszej ocenie w służbie cywilnej w wyniku złożenia wniosku o mianowanie w służbie cywilnej. W świetle przepisów art. 42 ust. 2 i 3 ustawy za złożenie wniosku o mianowanie w służbie cywilnej należy uznać skierowanie do szefa służby cywilnej kompletnego, potwierdzonego przez dyrektora generalnego urzędu wniosku o mianowanie sporządzonego na formularzu zgodnym ze wzorem określonym przez szefa służby cywilnej zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy. Nie ma podstaw prawnych do odstąpienia od rozpoczynania procesu pierwszej oceny na podstawie deklaracji absolwenta KSAP o zamiarze złożenia wniosku o mianowanie. Podobnie deklaracja taka nie upoważnia do przerwania już rozpoczętego procesu pierwszej oceny.

●Obowiązek rozpoczęcia procesu pierwszej oceny powstaje z dniem nawiązania umowy o pracę na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy, a zatem dotyczy każdej osoby, którą w świetle art. 35 ust. 5 ustawy należy uznać za podejmującą po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej. Ponieważ przepis art. 35 ust. 5 ustawy w żaden sposób nie odnosi się do sytuacji absolwentów KSAP, należy uznać, że każdy absolwent KSAP, który spełnia przesłanki do uznania za podejmującego po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej, powinien zostać zatrudniony na podstawie umowy o pracę, o której mowa w art. 35 ust. 3 ustawy, a w konsekwencji - podlega pierwszej ocenie w służbie cywilnej. W szczególności należy stwierdzić, że nie ma żadnego znaczenia prawnego, czy powodem niezłożenia wniosku o mianowanie był zamiar danego absolwenta nieubiegania się o mianowanie, czy też przeszkody prawne (upływ terminu, o którym mowa w art. 42 ust. 2 ustawy), czy też przeszkody faktyczne, które uniemożliwiły danemu absolwentowi złożenie wniosku. W sytuacji gdy absolwent KSAP złoży wniosek o mianowanie w służbie cywilnej po rozpoczęciu procesu pierwszej oceny, proces ten należy zakończyć bez dokonywania pierwszej oceny⁶¹.

●Wydaje się także, że ustawowe wyłączenie absolwentów KSAP z obowiązku dokonania pierwszej oceny w służbie cywilnej nie może być uznane za spełnienie warunku otrzymania pozytywnej pierwszej oceny. Tym samym absolwent KSAP, który złożył wniosek o mianowanie w służbie cywilnej, a nie spełnia żadnego z warunków do zawarcia umowy o pracę na czas nieokreślony wymienionych w art. 35 ust. 2 ustawy, może być zatrudniony wyłącznie na podstawie umowy o pracę na czas określony. Należy podkreślić, że umowa taka, zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy, z dniem mianowania zostanie przekształcona w stosunek pracy na podstawie mianowania, który nawiązuje się na czas nieokreślony⁶².

●Pierwszej ocenie w służbie cywilnej może również podlegać osoba zatrudniona w celu zastępstwa nieobecnego członka korpusu służby cywilnej. Dokonanie takiej oceny możliwe będzie tylko za zgodą pracownika oraz dyrektora generalnego urzędu. Przewidywany okres, na jaki nawiązano stosunek pracy, powinien pozwalać na zachowanie ustawowych terminów dokonania takiej oceny (tj. przewidywana nieobecność zastępowanego pracownika będzie trwała dłużej niż 8 miesięcy). W takim przypadku proces pierwszej oceny rozpoczyna się w momencie wyrażenia zgody na poddanie się procedurze pierwszej oceny przez ocenianego i dyrektora generalnego urzędu. Od tego momentu powinny być liczone terminy związane z procesem pierwszej oceny. W przypadku poddania się procedurze pierwszej oceny pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę na zastępstwo został zwolniony z obowiązku zaliczenia egzaminu ze służby przygotowawczej⁶³.

●Przepis określa szczegółowo tryb oraz zasady dokonywania pierwszej oceny w służbie cywilnej. Pierwsza ocena jest dokonywana nie wcześniej niż po upływie 8 miesięcy od nawiązania stosunku pracy i nie później niż miesiąc przed upływem okresu, na który została zawarta umowa o pracę ocenianego.

●Oceny dokonuje bezpośredni przełożony pracownika w porozumieniu z kierownikiem danej komórki organizacyjnej, biorąc pod uwagę:

1) postawę pracownika, jego zaangażowanie i postępy w pracy, relacje ze współpracownikami oraz terminowość wykonywania zadań,

2) wynik egzaminu ze służby przygotowawczej,

3) sporządzone przez pracownika sprawozdania dotyczącego zadań realizowanych przez niego w trakcie przepracowanego okresu.

●Szczegółowe warunki i sposób dokonywania pierwszej oceny w służbie cywilnej określił prezes Rady Ministrów w rozporządzeniu z 15 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu dokonywania pierwszej oceny w służbie cywilnej⁶⁴. Rozporządzenie to określa:

- sposób i tryb dokonywania pierwszej oceny w służbie cywilnej;

- wzór arkusza pierwszej oceny w służbie cywilnej;

- zakres i wzór formularza sprawozdania dotyczącego zadań realizowanych przez ocenianego pracownika w trakcie przepracowanego okresu;

- warunki przyznawania oceny pozytywnej lub negatywnej.

●W świetle par. 1 tego rozporządzenia bezpośredni przełożony pracownika służby cywilnej podlegającego pierwszej ocenie w służbie cywilnej, zwanego dalej ocenianym, w terminie 21 dni od nawiązania z ocenianym stosunku pracy przeprowadza z nim rozmowę, podczas której:

1) zapoznaje ocenianego ze sposobem dokonywania pierwszej oceny w służbie cywilnej, w szczególności z elementami oceny postawy ocenianego, jego zaangażowania i relacji ze współpracownikami;

2) wyznacza termin na złożenie przez ocenianego sprawozdania dotyczącego zadań realizowanych przez ocenianego.

●Dokonanie pierwszej oceny polega na:

1) przeprowadzeniu z ocenianym rozmowy, podczas której bezpośredni przełożony omawia:

a) postawę ocenianego, jego zaangażowanie i relacje ze współpracownikami;

b) postępy w pracy i terminowość wykonywania zadań;

c) wynik egzaminu ze służby przygotowawczej, jeżeli oceniany był obowiązany do przystąpienia do tego egzaminu;

d) sprawozdanie złożone przez ocenianego;

e) kierunki dalszego rozwoju zawodowego i potrzeby szkoleniowe ocenianego;

2) przyznaniu ocen cząstkowych za postawę ocenianego, jego zaangażowanie i relacje ze współpracownikami, z uwzględnieniem elementów oceny oraz przykładów zachowań skutecznych i nieskutecznych, które są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) ustaleniu oceny łącznej za postawę ocenianego, jego zaangażowanie i relacje ze współpracownikami;

4) przyznaniu oceny za postępy w pracy i terminowość wykonywania zadań - odpowiednio do poziomu realizacji zadań wynikających w szczególności z opisu stanowiska pracy zajmowanego przez ocenianego;

5) przyznaniu pozytywnej lub negatywnej pierwszej oceny.

Warunkiem przyznania pozytywnej pierwszej oceny jest:

1) zaliczenie egzaminu ze służby przygotowawczej; złożenie sprawozdania w wyznaczonym terminie; uzyskanie nie więcej niż jednej oceny cząstkowej, o której mowa w par. 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, w wysokości 2 punktów i nieuzyskanie oceny cząstkowej w wysokości jednego punktu;

2) uzyskanie ocen, o których mowa w par. 3 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia, nie niższych niż 3 punkty.

●Bezpośredni przełożony niezwłocznie umożliwia ocenianemu zapoznanie się z pierwszą oceną. Po dokonaniu tej czynności oryginał arkusza pierwszej oceny wraz ze sprawozdaniem i pismami dotyczącymi zmienianych terminów włącza się do akt osobowych ocenianego, a kopię arkusza pierwszej oceny doręcza się ocenianemu⁶⁵.

●Ustawa o służbie cywilnej nie przewiduje możliwości odwołania się od wyniku pierwszej oceny w ramach postępowania wewnątrzzakładowego na wzór uregulowań obowiązujących w odniesieniu do oceny okresowej. Należy jednak uznać, że od wyniku pierwszej oceny można odwołać się bezpośrednio do sądu pracy na zasadach ogólnych⁶⁶.

●Po dokonaniu oceny kierownik komórki organizacyjnej składa wniosek do dyrektora generalnego urzędu o zawarcie umowy o pracę na czas nieokreślony - w przypadku przyznania oceny pozytywnej albo o niezawieranie takiej umowy lub o rozwiązanie umowy terminowej - w przypadku przyznania oceny negatywnej.

●Z treści tego przepisu jasno wynika, że w przypadku przyznania pracownikowi służby cywilnej pozytywnej pierwszej oceny kierujący komórką organizacyjną ma obowiązek złożenia wniosku do dyrektora generalnego urzędu o zawarcie z ocenionym umowy o pracę na czas nieokreślony Należy zatem stwierdzić, że fakt niezłożenia przez kierującego komórką organizacyjną wniosku o zawarcie umowy o pracę na czas nieokreślony w sytuacji uzyskania przez podległego pracownika pozytywnej pierwszej oceny będzie naruszeniem obowiązujących przepisów.

●Co do zasady pozytywna pierwsza ocena prowadzi do zawarcia z pracownikiem umowy o pracę na czas nieokreślony. Mając jednak na uwadze wynikającą z powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy zasadę swobody nawiązywania stosunku pracy oraz kształtowania jego treści, należy uznać, że dyrektor generalny urzędu ma pewną swobodę w podjęciu decyzji o zatrudnieniu takiego pracownika na czas nieokreślony. Ewentualna decyzja dyrektora generalnego o niezawieraniu z pracownikiem umowy na czas nieokreślony, mimo uzyskania przez niego pozytywnej oceny powinna jednak wynikać jedynie z obiektywnych i uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających zawarcie takiej umowy (np. reorganizacja urzędu, likwidacja stanowiska pracy bądź konieczność redukcji zatrudnienia).

●Takie stanowisko wyraził też Departament Prawny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów stwierdzając, że przepis ten nie wprowadza obowiązku zawarcia umowy o pracę na czas nieokreślony w przypadku otrzymania przez pracownika pozytywnej pierwszej oceny, skoro mowa w nim o decyzji dyrektora generalnego. Gdyby zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie obowiązku zawierania umowy o pracę na czas nieokreślony przepis ten miałby zapewne brzmienie: "dyrektor generalny urzędu zawiera z pracownikiem umowę o pracę na czas nieokreślony w przypadku przyznania pracownikowi pozytywnej oceny, o której mowa w art. 37". Z innej strony jednak można wyrazić pogląd, że ze względu na charakter pierwszej oceny, jako procedury stwierdzającej przygotowanie do pracy w służbie cywilnej, otrzymanie przez pracownika pozytywnej pierwszej oceny powinno skutkować propozycją ze strony pracodawcy zawarcia umowy o pracę na czas nieokreślony (choć niekoniecznie bezpośrednio następującej po rozwiązaniu umowy o pracę na czas określony, w trakcie której dokonano pierwszej oceny). Odstąpienie pracodawcy od złożenia propozycji zawarcia umowy o pracę na czas nieokreślony byłoby niewątpliwie uzasadnione, np. w przypadku braku możliwości finansowych urzędu, a także w przypadku, gdy pierwszej oceny dokonano w stosunku do pracownika zatrudnionego w celu zastępstwa pracownika nieobecnego z przyczyn usprawiedliwionych⁶⁷.

●Wprawdzie więc przepisy ustawy pozostawiają dyrektorowi generalnemu pewną swobodę podjęcia decyzji co do zawarcia umowy na czas nieokreślony, jednak odmowa nawiązania umownego stosunku pracy na czas nieokreślony z pracownikiem, który uzyskał pozytywną pierwszą ocenę, powinna mieć miejsce wyjątkowo i muszą za nią przemawiać istotne powody. Granice korzystania przez dyrektora generalnego ze swobody decyzyjnej w omawianym zakresie wyznaczają zasady prawne zawarte w Konstytucji RP i w k.p., a zwłaszcza zasada równego traktowania i niedyskryminacji w zatrudnieniu. Wydaje się, że na tle naruszenia tej ostatniej zasady przez pracodawcę możliwe jest wytoczenie przez pozytywnie ocenionego pracownika, któremu odmówiono zatrudnienia, powództwa przed sądem pracy⁶⁸.

●W przypadku przyznania negatywnej pierwszej oceny w służbie cywilnej kierujący komórką organizacyjną występuje do dyrektora generalnego urzędu z wnioskiem o niezawieranie z ocenionym umowy o pracę na czas nieokreślony albo o rozwiązanie umowy o pracę na czas określony. Należy zatem stwierdzić, że pracodawca ma prawo zdecydować, czy rozwiązać stosunek pracy natychmiast, czy zakończyć go z upływem okresu, na który była zawarta umowa o pracę.

●Decyzja o tym, czy pracownikowi w takiej sytuacji wypowiedzieć umowę o pracę, należy do dyrektora generalnego urzędu. Wniosek kierującego komórką organizacyjną, o którym mowa w art. 38 ust. 3 ustawy, nie jest wiążący dla dyrektora generalnego urzędu⁶⁹.

●W świetle powyższego przepisu wydaje się, że nie ma przeszkód prawnych do zawarcia kolejnej umowy o pracę na czas określony z osobą, której przyznano negatywną pierwszą ocenę w służbie cywilnej, z tym że może to być wyłącznie umowa, o której mowa w art. 35 ust. 3 ustawy (umowa na czas określony 12 miesięcy)⁷⁰.

●W piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, że art. 39 ustawy jest formą realizacji ustawowego założenia, systemowego wyodrębnienia absolwentów KSAP⁷¹ i wyłączenia ich z obowiązku realizacji standardowej ścieżki kariery w służbie cywilnej. Omawiany przepis dookreśla tryb obsadzania pierwszych stanowisk pracy przez tę grupę osób⁷².

●Artykuł 5 ust. 1 ustawy o KSAP nakłada na absolwentów obowiązek podjęcia i wykonywania, przez okres nie krótszy niż pięć lat od daty jej ukończenia, pracy w urzędach administracji na stanowiskach postawionych im do dyspozycji przez prezesa Rady Ministrów. W przypadku służby cywilnej, zgodnie z art. 39 ustawy, wykaz stanowisk przedstawia szef służby cywilnej. Pierwszeństwo w wyborze stanowisk mają absolwenci KSAP zajmujący najwyższą pozycję w rankingu absolwentów⁷³. Zyskują szybko pozycję urzędnika mianowanego, a to oznacza stabilne i bezpieczne zatrudnienie. Rozpoczynają karierę zazwyczaj od stanowiska starszego specjalisty, a często od głównego specjalisty. Absolwenci KSAP (od 1990 r. 1100 osób) pracują na wszystkich szczeblach administracji publicznej w kraju i za granicą. Są zatrudnieni w administracji centralnej i samorządowej, w placówkach dyplomatycznych RP oraz w organizacjach międzynarodowych⁷⁴.

●Przed zakończeniem każdej promocji w KSAP szef służby cywilnej zwraca się do dyrektorów generalnych urzędów z wnioskiem o przekazanie ofert pracy dla absolwentów szkoły. Zarówno przepisy ustawy o KSAP, jak i ustawy o służbie cywilnej nie nakładają na dyrektorów generalnych lub kierowników urzędów obowiązku zatrudnienia absolwentów KSAP. Proces pierwszego zatrudnienia absolwentów jest wpisany w proces naboru do służby cywilnej uregulowany w rozdziale 3 niniejszej ustawy, nie może być realizowany w oderwaniu od polityki kadrowej danego urzędu. Dyrektorzy generalni lub kierownicy urzędów starają się przedstawiać absolwentom KSAP stanowiska pracy, które w ich ocenie są zbieżne z profilem wykształcenia absolwentów, jednak nie mogą tego czynić w oderwaniu od bieżących potrzeb oraz możliwości kadrowych i finansowych urzędu. Szef służby cywilnej przesyła dyrektorom generalnym portfolio słuchaczy, aby propozycje były dostosowane do ich kwalifikacji. Przekazywane oferty powinny odpowiadać profilom absolwentów KSAP zarówno pod względem wymaganych kwalifikacji, przygotowania merytorycznego, jak i doświadczenia zawodowego. Proces gromadzenia ofert pracy oraz zatrudniania absolwentów KSAP jest ograniczony w czasie. Rozpoczyna się ok. 2 miesięcy przed ukończeniem nauki przez kolejny rocznik (w tym czasie zbierana jest zasadnicza część ofert) i trwa ok. 2 miesięcy po zakończeniu nauki (w tym okresie oferta jest uzupełniana w zależności od bieżących potrzeb)⁷⁵. Absolwenci KSAP powinni skorzystać z przedstawionych propozycji, nawet jeśli im nie w pełni odpowiadają (np. ze względu na lokalizację urzędu). Wskazanie stanowiska absolwentom KSAP jest wiążące dla absolwenta i ma charakter wyznaczenia stanowiska⁷⁶. Ponadto należy zwrócić uwagę, że warunkiem rozpoczęcia kształcenia w KSAP jest zobowiązanie się słuchacza do podjęcia i wykonywania pracy w administracji nie krócej niż 5 lat od ukończenia szkoły.

●W razie skreślenia z listy słuchaczy, niezatrudnienia w urzędzie lub rezygnacji z zatrudnienia przed upływem 5 lat stypendium i inne koszty kształcenia podlegają zwrotowi.

●Na stronie internetowej KSAP można znaleźć strukturę zatrudnienia absolwentów KSAP⁷⁷.

●Analiza porównawcza art. 39 omawianej ustawy i art. 5 ust. 1 ustawy o KSAP wskazuje na pewną niekonsekwencję ustawodawcy w zakresie stosowanej siatki pojęciowej. Generalną zasadą przy tworzeniu aktów normatywnych jest to, że dla oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami⁷⁸. Należy zaś zauważyć, że w art. 39 ustawy używa się określenia "wskazuje absolwentom", co można interpretować jako wskazanie jednego konkretnego miejsca pracy w służbie cywilnej bez możliwości dokonywania wyboru przez absolwenta KSAP (w art. 5 ustawy o KSAP używa się określenia "postawionych im"). Wydaje się, że powyższa niekonsekwencja terminologiczna ma jedynie pozorny charakter, gdyż konstrukcja tego przepisu, odsyłającego do odrębnych przepisów, umożliwia przyjęcie elastycznego sposobu wskazywania absolwentom KSAP pierwszego miejsca pracy poprzez zaoferowanie kilku miejsc pracy do wyboru. W takim też kierunku idzie praktyka wskazywania absolwentom KSAP pierwszego stanowiska pracy.

●Na tle stosowania art. 39 ustawy w związku, art. 5 ust. 1 ustawy o KSAP może pojawić się wątpliwość, czy zgodnie z ww. przepisami wskazywanym miejscem pracy może być wyłączenie stanowiska pracy w służbie cywilnej, czy też możliwe jest wskazanie pierwszego miejsca zatrudnienia poza służbą cywilną. Rozważając tę kwestię, należy wskazać, że przepisy te nie odnoszą się wyłącznie do stanowisk w korpusie służby cywilnej, lecz także do pracy w innych urzędach administracji publicznej. Określenie "urząd" ma ścisły związek z kategorią organu administracyjnego, gdyż trwale towarzyszy organowi. Termin "urząd" ma swój ścisły, prawno-techniczny sens. Należy go rozumieć w znaczeniu strukturalno-organizacyjnym, czyli jako zorganizowany zespół osób i środków rzeczowych związanych z organem administracji publicznej i przydzielony mu do pomocy w realizacji jego zadań i kompetencji⁷⁹. Urząd we wskazanym znaczeniu jest aparatem pracy organów administracji państwowej. Jest to więc urząd w znaczeniu części aparatu administracyjnego, a nie nazwa organu. Urząd jest aparatem pracy organu administracyjnego nieposiadającym własnych kompetencji, lecz działającym w zakresie zadań i kompetencji organu, któremu jest podporządkowany. Urzędem jest urząd wojewódzki, urząd gminy, a także jednostki organizacyjne występujące pod innymi nazwami, np. biuro, kancelaria. Urzędami będą więc np. Kancelaria Sejmu, Kancelaria Prezydenta, ministerstwo, biuro pełnomocnika rządu itp. Z treści art. 153 Konstytucji RP wynika, że sferą działania korpusu służby cywilnej są urzędy administracji rządowej, a prezes Rady Ministrów jest zwierzchnikiem tego korpusu. Konstytucja RP nie zawiera definicji administracji rządowej, jednak sens tego pojęcia można ustalić na podstawie brzmienia tego terminu oraz systematyki ustawy zasadniczej. Do uznania jakiegoś urzędu za urząd administracji rządowej potrzebne jest równoczesne spełnienie dwóch warunków: wykonywanie zadań mających charakter administracji publicznej oraz umiejscowienie w tym segmencie aparatu, na którego czele stoi Rada Ministrów. Z powyższego wynika, że urzędami administracji rządowej są urzędy administracji organizacyjnie i funkcjonalnie podporządkowane Radzie Ministrów jako całości, prezesowi Rady Ministrów, poszczególnym ministrom albo wojewodom (bezpośrednio lub za pośrednictwem innych organów podległych organizacyjnie lub funkcjonalnie tym podmiotom)⁸⁰.

●W zakresie wskazywania absolwentom kolejnych roczników KSAP pierwszego stanowiska pracy art. 39 ustawy odsyła do odrębnych przepisów. Jak wskazano powyżej, chodzi m.in. o ustawę o KSAP. Z kolei ustawa o KSAP w art. 5 zobowiązuje absolwentów KSAP do podjęcia i wykonywania pracy w urzędach administracji. W przepisie tym nie następuje więc zawężenie obowiązku podjęcia i wykonywania pracy przez absolwentów jedynie do urzędów administracji rządowej, a tym samym obowiązek ten nie dotyczy wyłącznie miejsc pracy w służbie cywilnej.

●Wobec powyższego należy przyjąć, że w przypadku absolwentów KSAP istnieje możliwość wskazywania im pierwszego miejsca zatrudnienia poza urzędami administracji rządowej oraz na stanowiskach niewchodzących w skład korpusu służby cywilnej, jednak pod warunkiem że zgodnie z art. 5 ustawy o KSAP dane stanowisko pracy zostanie wskazane przez prezesa Rady Ministrów jako miejsce wykonania obowiązku przewidzianego w tym przepisie.

●Procedura zatrudniania absolwentów KSAP w urzędach administracji, gdzie stanowiska urzędnicze tworzą korpus służby cywilnej, wynika z przepisów rozdziału 3 ustawy o służbie cywilnej. Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy absolwenci KSAP podlegają procesowi naboru. Biorąc pod uwagę brzmienie tego przepisu, należy wskazać, że do zatrudniania absolwentów KSAP nie mają zastosowania ogólne kryteria ustawy odnoszące się do poszczególnych etapów postępowania rekrutacyjnego, jak publikowanie ogłoszeń o prowadzonych naborach, terminy na składanie dokumentów przez kandydatów czy zasady upublicznienia informacji o wolnych stanowiskach pracy w służbie cywilnej. Absolwent KSAP zajmuje wolne stanowisko w służbie cywilnej bez konieczności brania udziału w standardowym postępowaniu rekrutacyjnym⁸¹. Natomiast instytucje i organy państwowe, takie jak Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Najwyższa Izba Kontroli, Komisja Nadzoru Finansowego, Państwowa Inspekcja Pracy, jak również jednostki samorządu terytorialnego, zgodnie z przepisami dotyczącymi ich funkcjonowania zatrudniają pracowników z zastosowaniem procedur rekrutacyjnych przewidzianych w tych przepisach. Nabór na wolne stanowiska pracy w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych następuje np. zgodnie z art. 74a-74g ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych⁸². Zatem procedury wskazywania absolwentom KSAP pierwszego miejsca pracy w instytucjach poza służbą cywilną należy stosować zgodnie z przepisami dotyczącymi funkcjonowania tych instytucji. Katalog instytucji, których pracownicy podlegają przepisom omawianej ustawy, wskazuje w sposób enumeratywny art. 2. Brak zatem podstawy prawnej do zmiany tego katalogu, chociażby tak, jak to jest przewidziane w art. 2 pkt 2 ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych⁸³, który stanowi, iż Rada Ministrów w drodze rozporządzenia może rozciągnąć w całości lub w części przepisy tej ustawy na pracowników innych urzędów państwowych niż określone w art. 1 tejże ustawy.

●Konkludując, absolwentom KSAP mogą być wskazywane jako miejsce pierwszego zatrudnienia stanowiska pracy w instytucjach poza służbą cywilną, o ile dane stanowisko pracy zostanie im wskazane jako miejsce wykonania obowiązku przewidzianego w art. 5 ustawy o KSAP. W takim przypadku zatrudnienie nastąpi z zastosowaniem procedury przewidzianej w przepisach dotyczących funkcjonowania tych instytucji, o ile absolwent KSAP spełnia wymagania przewidziane w ogłoszeniu o wolnym stanowisku pracy. Ponadto warunkiem koniecznym jest również przekazanie szefowi służby cywilnej stosownej oferty pracy przez instytucję spoza służby cywilnej⁸⁴.

●Kolejną wątpliwość może budzić zatrudnianie absolwentów KSAP w takich podmiotach jak przedsiębiorstwa lub banki państwowe. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych⁸⁵ przedsiębiorstwo państwowe jest samodzielnym, samorządnym i samofinansującym się przedsiębiorcą posiadającym osobowość prawną. Chociaż zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy przedsiębiorstwa państwowe są tworzone przez naczelne oraz centralne organy administracji państwowej, Narodowy Bank Polski i banki państwowe, które są organami założycielskimi, jednak nie można uznać ich za urzędy administracyjne. Analogicznie należy potraktować banki państwowe. Przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe⁸⁶ definiują bank jako osobę prawną utworzoną zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym. Wobec powyższego przedsiębiorstwa państwowego ani banku państwowego nie można uznać za urząd administracji - nie są one bowiem aparatem pracy organu administracyjnego, jak również nie działają w zakresie zadań i kompetencji organów, którym są podporządkowane. Tak więc nie jest możliwe pod względem prawnym wskazywanie jako miejsca zatrudniania absolwenta miejsca pracy w takich podmiotach.

●W praktyce stosowania art. 39 ustawy może powstać także problem proponowania absolwentom danego rocznika KSAP pierwszego zatrudnienia w ramach umowy o pracę zawieranej w celu zastępstwa nieobecnego członka korpusu służby cywilnej. W świetle art. 37 ust. 3 ustawy należy przyjąć, że ustawodawca uznał za prawidłowe rozwiązanie, że absolwent KSAP, podejmując w służbie cywilnej pierwsze zatrudnienie po ukończeniu kształcenia w KSAP, zostanie zatrudniony w ramach umowy o pracę na czas określony. Jednocześnie należy zauważyć, że w normalnym przebiegu pracy absolwenta KSAP, który kończy kształcenie w okresie trwania pierwszej umowy o pracę w służbie cywilnej, zostanie on mianowany na urzędnika służby cywilnej, w związku z czym umowa o pracę na czas określony zostanie przekształcona z mocy prawa w stosunek pracy na podstawie mianowania, który jest stosunkiem pracy na czas nieokreślony. Tym samym w typowym przebiegu rozwoju kariery zawodowej absolwenta KSAP już w pierwszym roku zatrudnienia w służbie cywilnej zostanie on zatrudniony w ramach stosunku pracy na czas nieokreślony. Model ten jest konsekwencją podjęcia zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o KSAP - w momencie rozpoczęcia kształcenia w KSAP - zobowiązania do wykonywania przez co najmniej 5 lat pracy w urzędach administracji. Umowa o pracę zawarta w celu zastępstwa pracownika nieobecnego z przyczyn usprawiedliwionych jest umową o pracę na czas określony i ulegnie przekształceniu w stosunek pracy na podstawie mianowania na podstawie art. 48 ust. 4 ustawy. Należy jednak zauważyć, że umowa o pracę w celu zastępstwa może ulec rozwiązaniu z przyczyn niezależnych od woli zarówno pracodawcy, jak i pracownika zastępującego. Tym samym umowa taka w znacznie mniejszym stopniu, niż to ma miejsce w opisanym wyżej typowym przebiegu pracy absolwenta KSAP, umożliwia realizację zobowiązania wynikającego z art. 5 ust. 1 ustawy o KSAP.

●Podsumowując, o ile zaproponowanie absolwentom danego rocznika KSAP pierwszego zatrudnienia w ramach umowy o pracę zawieranej w celu zastępstwa nieobecnego członka korpusu służby cywilnej nie jest prawnie niedopuszczalne, o tyle stosowanie takiego rozwiązania przez umieszczenie tego rodzaju propozycji w liście stanowisk przedstawianych w trybie przepisu art. 39 ustawy powinno być stosowane w drodze wyjątku⁸⁷.

●Komentowany przepis ustanawia warunki konieczne, które musi spełniać osoba zainteresowana uzyskaniem mianowania w służbie cywilnej. Pierwszym podstawowym warunkiem jest pozostawanie w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o służbie cywilnej⁸⁸. Przepis ten determinuje krąg zainteresowanych mianowaniem wyłącznie do osób już zatrudnionych w urzędach, w których tworzy się służbę cywilną, przy czym uprawnienie to nie przysługuje zatrudnionym w urzędach na podstawie powołania, wyboru, umów cywilnoprawnych oraz na podstawie umowy o pracę na stanowiskach innych niż urzędnicze wskazane w rozporządzeniu prezesa Rady Ministrów⁸⁹.

●Pracownicy służby cywilnej muszą wykazać się trzyletnim stażem w służbie cywilnej. W literaturze słusznie podkreśla się, że pojęcie "trzyletni staż" nie zakłada ani ciągłości stosunku pracy, ani zatrudnienia przez trzy lata w tym samym urzędzie, w którym osoba ubiegająca się o mianowanie pracuje w dniu złożenia zgłoszenia do postępowania kwalifikacyjnego⁹⁰. Trzyletni okres stażu nie jest wymagany, jeżeli pracownik służby cywilnej uzyska zgodę dyrektora generalnego urzędu (w którym jest zatrudniony) na przystąpienie do postępowania kwalifikacyjnego przed upływem terminu trzyletniego stażu pracy. Warunkiem wyrażenia zgody jest upływ dwóch lat od nawiązania stosunku pracy w służbie cywilnej. Mimo że ustawodawca posługuje się dwoma różnymi pojęciami - "staż pracy" i "nawiązanie stosunku pracy" - co powinno oznaczać, że w przypadku dwuletniego terminu konieczne byłoby zachowanie ciągłości stosunku pracy pomiędzy "nawiązaniem a "wyrażeniem zgody" przez dyrektora generalnego, to jednak w praktyce przyjmuje się, że pod pojęciem "po upływie dwóch lat od nawiązania stosunku pracy w służbie cywilnej" rozumie się "dłuższy niż dwuletni staż pracy w służbie cywilnej"⁹¹. W konsekwencji również w tym przypadku nie jest wymagana ciągłość zatrudnienia. Wystarczy, aby suma okresów zatrudnienia w służbie cywilnej (jako pracownika służby cywilnej) wynosiła ponad dwa lata. Komentowany przepis pozwala dyrektorowi generalnemu urzędu wyrazić zgodę na wcześniejsze przystąpienie do postępowania kwalifikacyjnego nie "z upływem" a "po upływie" 2 lat od nawiązania stosunku pracy. Oznacza to, że do postępowania kwalifikacyjnego w roku 2013 r. będą mogli przystąpić pracownicy, którzy najpóźniej zostali zatrudnieni od 30 maja 2011 r., ponieważ pierwszy dzień "po upływie" tego terminu to 31 maja 2013 r., który jest jednocześnie ostatnim dniem, w którym w świetle art. 42 ust. 1 ustawy możliwe jest złożenie zgłoszenia do postępowania kwalifikacyjnego. Jednocześnie 31 maja 2013 r. jest ostatnim dniem, w którym dyrektor generalny urzędu będzie miał możliwość wyrażenia zgody na wcześniejsze przystąpienie do postępowania kwalifikacyjnego (wyrażenie zgody po upływie terminu składania zgłoszeń nie jest możliwe)⁹².

●Potwierdzeniem spełniania warunku posiadania tytułu magistra lub równorzędnego jest otrzymanie uczelnianego dyplomu ukończenia studiów⁹³. Przepisy wykonawcze do prawa o szkolnictwie wyższym określają stopień studiów oraz wymagane efekty kształcenia niezbędne do nadania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego⁹⁴.

●Kolejnym warunkiem uprawniającym do ubiegania się o uzyskanie mianowania jest znajomość języka obcego. Wśród języków obcych przepis wymienia języki robocze Unii Europejskiej. Językami roboczymi są języki urzędowe państw członkowskich. Obecnie jest ich 23, czyli (oprócz polskiego): angielski, bułgarski, czeski, duński, estoński, fiński, francuski, grecki, hiszpański, irlandzki, litewski, łotewski, maltański, niderlandzki, niemiecki, portugalski, rumuński, słowacki, słoweński, szwedzki, węgierski i włoski. Spełnienie warunku znajomości języka obcego w istocie sprowadza się do przedstawienia jednego z dokumentów wymienionych w załączniku nr 2 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów⁹⁵.

●Ostatni warunek dotyczy uregulowania obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej.

●Aby w pełni zrealizować zamiar (prawo) ubiegania się o mianowanie, pracownik służby cywilnej powinien dodatkowo spełnić warunki o charakterze proceduralnym:

1) otrzymać w urzędzie, w którym jest zatrudniony, potwierdzenie przez dyrektora generalnego urzędu spełniania wymagań określonych w art. 4 pkt 1-3 i art. 40 ustawy o służbie cywilnej - na formularzu zgłoszenia do postępowania kwalifikacyjnego ustalonym przez szefa służby cywilnej - zgodnie z art. 41 ust. 1 i art. 42 ust. 3,

2) złożyć zgłoszenie do postępowania kwalifikacyjnego w terminie przewidzianym w art. 42 ust. 1 ustawy, czyli w okresie od 1 stycznia do 31 maja roku kalendarzowego, w którym pracownik zamierza ubiegać się o mianowanie,

3) złożone w terminie zgłoszenie powinno być prawidłowe i kompletne - zgodnie z par. 8 rozporządzenia⁹⁶,

4) prawidłowe i kompletne zgłoszenie powinno potwierdzać spełnienie wszystkich warunków określonych w art. 4 pkt 1-3 i art. 40 ustawy,

5) do zgłoszenia powinien być dołączony dowód wniesienia opłaty za udział w postępowaniu - zgodnie z par. 20 ust. 3 rozporządzenia⁹⁷.

●Ostatnim etapem realizacji przez osobę zainteresowaną zamiaru ubiegania się o mianowanie jest wzięcie udziału w sprawdzianie, o którym mowa w art. 43 ust. 3 ustawy.

●Kolejne etapy postępowania, którego celem jest ustalenie, czy dana osoba uzyskała prawo do mianowania w danym roku kalendarzowym, nie zależą od woli i aktywności zainteresowanego i obejmują ustalenie przez zespół sprawdzający powoływany przez dyrektora KSAP wyników sprawdzianu, a w szczególności:

1) ustalenie listy osób, które zakończyły sprawdzian z wynikiem pozytywnym w rozumieniu przepisu art. 43 ust. 6 ustawy o służbie cywilnej,

2) uszeregowanie wyników tych osób w porządku malejącym,

a następnie - ustalenie przez szefa służby cywilnej - na podstawie tego uszeregowania - listy osób, które osiągnęły miejsce uprawniające do mianowania, zgodnie z przepisem art. 48 ust. 3 ustawy o służbie cywilnej⁹⁸.

●Wzór zgłoszenia do postępowania kwalifikacyjnego oraz wzór wniosku o mianowanie na rok 2013 są dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej KPRM odpowiednio pod adresem:

http://bip.kprm.gov.pl/portal/kpr/40/2121/Informacja_o_wynikach_postepowania_kwalifikacyjnego_w_sluzbie_cywilnej_w_2011_ro.html oraz http://bip.kprm.gov.pl/portal/kpr/42/2120/Mianowanie_absolwentow_KSAP.html

●Obowiązek podawania przez szefa służby cywilnej do publicznej wiadomości maksymalnej liczby mianowań w danym roku wydaje się być zbędny w czasach powszechnego dostępu do internetu. Ponieważ adresatem tej informacji są pracownicy służby cywilnej oraz absolwenci KSAP, podstawowym źródłem informacji o liczbie mianowań powinna być wyłącznie ustawa budżetowa. Wskazane byłoby, aby szef służby cywilnej podawał do wiadomości liczbę absolwentów KSAP. Pozwoliłoby to pracownikom służby cywilnej poznać liczbę pozostałych dostępnych w danym roku mianowań dla osób biorących udział w postępowaniu kwalifikacyjnym.

●Limit mianowań urzędników na rok 2013 wynosi 200⁹⁹.

●Komentowany przepis określa, jakie działania powinien podjąć pracownik służby cywilnej lub absolwent KSAP, aby rozpocząć procedurę uzyskania mianowania, oraz określa obowiązki dyrektora generalnego urzędu na tym etapie procedury.

●Z przepisu wynika, że uzyskanie mianowania zależy wyłącznie od woli zainteresowanego wyrażonej skierowaniem zgłoszenia do postępowania kwalifikacyjnego lub złożeniem wniosku o mianowanie. Nie jest możliwe mianowanie pracownika z inicjatywy pracodawcy. Z komentowanego przepisu wynika również, że absolwenci KSAP składają wniosek o mianowanie bez konieczności udziału w postępowaniu kwalifikacyjnym, a ponadto spośród warunków wymaganych dla pracowników służby cywilnej do ubiegania się o mianowanie powinni spełniać, oprócz zatrudnienia jako pracownik służby cywilnej, wymóg znajomości języka obcego (może być potwierdzony dyplomem ukończenia KSAP). Z powyższego wynika zatem, że w stosunku do absolwentów KSAP nie jest wymagane posiadanie minimalnego stażu pracy w służbie cywilnej oraz uregulowanie obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej. Posiadanie tytułu magistra lub równorzędnego wymagane jest już na etapie ubiegania się o status słuchacza KSAP.

●Przepis określa termin i organ, do którego należy skierować zgłoszenie do postępowania kwalifikacyjnego lub wniosek o mianowanie. Natomiast szczegóły procedury zgłoszenia reguluje par. 8 rozporządzenia¹⁰⁰. Zgodnie z tym przepisem zgłoszenie kieruje się do szefa służby cywilnej na adres siedziby KSAP. Ustawowy termin zgłoszenia (31 maja) uważa się za zachowany, jeżeli zgłoszenie zostanie najpóźniej tego dnia nadane w placówce pocztowej. Zgłoszenie powinno zawierać dopisek "zgłoszenie do postępowania kwalifikacyjnego". Przepisy rozporządzenia niestety nie regulują zasad postępowania ze zgłoszeniami, które zostały nadane z uchybieniem ustawowego terminu. Nie wiadomo zatem, czy zespół sprawdzający powinien taki wniosek pozostawić bez rozpoznania, zwrócić albo czy możliwe jest przywrócenie terminu. Postępowanie kwalifikacyjne jest uregulowane w sposób kompleksowy i nie odwołuje się do przepisów postępowania administracyjnego (zob. komentarz do art. 43). Nie można zatem stosować w tej sytuacji przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja co do zgłoszeń, które złożono z uchybieniem terminu, pozostaje w gestii zespołu sprawdzającego powoływanego przez dyrektora KSAP celem przeprowadzenia w danym roku postępowania administracyjnego. Przepisy rozporządzenia regulują natomiast szczegółowo sposób postępowania ze zgłoszeniem niekompletnym (a więc niezawierającym przede wszystkim potwierdzenia przez dyrektora generalnego urzędu wszystkich warunków określonych w art. 4 pkt 1-3 i art. 40 ustawy) lub nieprawidłowym (np. potwierdzającym znajomość języka dokumentem niewymienionym w załączniku nr 2 do rozporządzenia prezesa Rady Ministrów¹⁰¹). W przypadku takiego zgłoszenia zespół sprawdzający zwraca je osobie przystępującej do postępowania kwalifikacyjnego w celu uzupełnienia lub poprawienia w terminie wyznaczonym przez zespół sprawdzający, nie krótszym niż 7 dni, wskazując jego braki lub wady wymagające uzupełnienia lub poprawienia. Podobnie jak przy złożeniu zgłoszenia, termin wyznaczony na uzupełnienie lub poprawienie uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem uzupełnione lub poprawione zgłoszenie zostało złożone bezpośrednio w siedzibie KSAP albo nadane w placówce pocztowej. W przypadku niedokonania przez osobę przystępującą do postępowania kwalifikacyjnego uzupełnienia lub poprawienia zgłoszenia w wyznaczonym terminie albo gdy uzupełnione lub poprawione zgłoszenie nie potwierdzi spełnienia przez tę osobę warunków przystąpienia do postępowania kwalifikacyjnego, zespół sprawdzający zawiadamia o tym tę osobę.

●Ponieważ przepisy ustawy o służbie cywilnej nie przewidują wymogu zgłoszenia do postępowania kwalifikacyjnego lub złożenia wniosku na formularzu określonym przez szefa służby cywilnej, zgłoszenie do postępowania kwalifikacyjnego lub złożenie wniosku w innej formie niż na wzorze określonym przez szefa służby cywilnej nie może być przyczyną ich zwrotu z powodu nieprawidłowości, o ile zostało dokonane w ustawowym terminie i zawiera potwierdzenie przez dyrektora generalnego urzędu spełniania ustawowych warunków.

●Przepis ten nie przewiduje możliwości złożenia przez jednego kandydata w jednym roku więcej niż jednego zgłoszenia związanego z różnymi stosunkami pracy na podstawie umowy o pracę¹⁰².

●Spełnianie przez pracownika służby cywilnej składającego zgłoszenie lub wniosek warunków określonych w art. 4 pkt 1-3 i art. 40 ustawy potwierdza dyrektor generalny urzędu, w którym pracownik służby cywilnej, w tym absolwent KSAP, jest zatrudniony. W przypadku, w którym osoba ubiegająca się o mianowanie nie spełnia jednego z wymaganych warunków, a mimo to dyrektor generalny błędnie potwierdzi jego spełnienie w zgłoszeniu do postępowania kwalifikacyjnego lub wniosku o mianowanie, błąd taki możliwy jest do naprawienia tylko do dnia mianowania. Po akcie mianowania nie można uznać mianowania za nieważne z powodu niespełnienia warunków mianowania. Zgodnie z orzecznictwem akt mianowania jest aktem prawa pracy wywierającym skutki materialnoprawne bez względu na to, czy został wydany zgodnie z przepisami. Akt mianowania nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Uchylenie tego aktu jest niedopuszczalne i nie wywołuje skutku w postaci rozwiązania stosunku pracy¹⁰³. Przepisy ustawy o służbie cywilnej nie określają skutków wydania aktu mianowania z naruszeniem przepisów ustawy. Zatem akt mianowania, choćby wydany w sposób niezgodny z przepisami, wywołuje skutek w postaci przekształcenia stosunku pracy na podstawie umowy na stosunek pracy z mianowania, który może być rozwiązany tylko w trybie określonym ustawą o służbie cywilnej. W świetle powyższego nie można zgodzić się z poglądem prezentowanym w piśmiennictwie¹⁰⁴, że mianowanie osoby niespełniającej przewidzianych wymagań jest wadliwe i nie rodzi skutków prawnych. Wyjątkiem od powyższego jest sytuacja, w której przed dniem mianowania stosunek pracy pracownika służby cywilnej wygaśnie lub zostanie rozwiązany. W tym przypadku akt mianowania nie wywoła skutków prawnych, akt mianowania w służbie cywilnej powoduje bowiem przekształcenie, a nie nawiązanie stosunku pracy.

●Niestety ustawa nie przewidziała sytuacji, w której dyrektor generalny odmawia pracownikowi służby cywilnej potwierdzenia spełniania warunków określonych w art. 4 pkt 1-3 i art. 40. Ponieważ postępowanie kwalifikacyjne nie jest postępowaniem administracyjnym, a czynność potwierdzenia warunków nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem z zakresu administracji publicznej, pracownikowi na odmowę bądź brak reakcji ze strony dyrektora generalnego nie przysługuje skarga na bezczynność do sądu administracyjnego. Ewentualne dochodzenie roszczeń należy kierować do sądu pracy.

●Komentowany przepis określa podmiot właściwy do przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego oraz ogólne zasady organizacji i sposobu prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego. Wątpliwości natury praktycznej na tle komentowanego przepisu powstają głównie w związku z brakiem regulacji dotyczących trybu odwołania od wyników postępowania. Powyższy brak powoduje, że wyniki postępowania kwalifikacyjnego nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Potwierdza to najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych. [przykład 6]

●Brak przepisów dotyczących trybu odwoławczego nie oznacza, że nie jest możliwa weryfikacja wyników postępowania kwalifikacyjnego, w tym także na wniosek uczestnika postępowania. Należy jednak podkreślić, że weryfikacja jest dopuszczalna do czasu zakończenia prac zespołu sprawdzającego. Skoro bowiem postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza zespół sprawdzający powoływany przez dyrektora KSAP, podejmując uchwały w zakresie: sprawdzenia prawidłowości i kompletności zgłoszeń do postępowania kwalifikacyjnego, ustalenia wyników poszczególnych części sprawdzianu, ustalenia wyników całego sprawdzianu, ustalenia listy osób, które zakończyły sprawdzian z wynikiem pozytywnym, oraz uszeregowania zsumowanych wyników postępowania kwalifikacyjnego¹⁰⁷, to podmiotem właściwym do weryfikacji postępowania kwalifikacyjnego jest również zespół sprawdzający, który dokonuje weryfikacji poprzez zmianę podjętych uchwał. Po zakończeniu prac zespołu sprawdzającego weryfikacja nie jest możliwa, zarówno dyrektor KSAP, jak i szef służby cywilnej nie mają bowiem kompetencji weryfikacji prac zespołu sprawdzającego, w tym weryfikacji prac w zakresie ustalania wyników egzaminu i uszeregowania zsumowanych wyników postępowania kwalifikacyjnego. [przykład 7]

●Konkludując, osoba niezadowolona z wyników postępowania kwalifikacyjnego powinna złożyć wniosek do zespołu sprawdzającego o weryfikację i ponowne przeliczenie wyników, wskazując na konkretne błędy w sprawdzianie (teście, zadaniach) o charakterze merytorycznym. Wniosek powinien wpłynąć do czasu zakończenia prac zespołu, a więc do czasu zatwierdzenia przez dyrektora KSAP sprawozdania z przebiegu postępowania kwalifikacyjnego¹⁰⁹. Skarga złożona do wojewódzkiego sądu administracyjnego na czynności zespołu sprawdzającego lub dyrektora KSAP zostanie odrzucona.

●Komentowany przepis dotyczy roli, jaką pełni szef służby cywilnej w procesie postępowania kwalifikacyjnego, która sprowadza się do sprawowania nadzoru. W literaturze podkreśla się, że pod pojęciem "nadzór" najczęściej rozumie się określenie sytuacji, w której jedna jednostka zwana nadzorującą jest wyposażona w środki oddziaływania na postępowania innej jednostki zwanej nadzorowaną, nie może jednak wyręczać jednostki nadzorowanej w jej działalności. Uprawnienie nadzorcze oznacza prawo do kontroli wraz z możliwością wiążącego wpływania na jednostkę nadzorowaną. Jednakże samo stwierdzenie w ustawie, że "dana jednostka nadzoruje określoną jednostkę czy określony proces", nie uprawnia jeszcze jednostki nadzorującej do władczego oddziaływania na jednostkę nadzorowaną. Możliwość władczego oddziaływania musi wynikać z przepisu dającego jednostce nadzorującej takie uprawnienie, które jest nazywane środkiem nadzoru¹¹⁰. Jak wynika z powyższego, pojęcie "nadzór" używane w aktach prawnych w celu ustalenia jego znaczenia wymaga szczegółowej analizy przepisów konkretnej ustawy.

●Zgodnie z brzmieniem komentowanego przepisu zadaniem szefa służby cywilnej jest sprawowanie nadzoru nad przebiegiem postępowania kwalifikacyjnego. Ponieważ postępowanie kwalifikacyjne prowadzi KSAP¹¹¹ oraz powoływany przez dyrektora KSAP zespół sprawdzający¹¹², nadzór szefa służby cywilnej dotyczy w istocie działań tych podmiotów wykonywanych celem przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego. Przepis wskazuje również, że nadzór sprawowany jest w zakresie zgodności z przepisami prawa. Oznacza to, że nadzór jest sprawowany wyłącznie nad legalnością działań podejmowanych w toku postępowania. Przepis ten nie uprawnia natomiast szefa służby cywilnej do nadzorowania działań KSAP i zespołu sprawdzającego w zakresie przyjętych rozwiązań organizacyjnych mających na celu zapewnienie zgodnego z prawem przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego. Szef służby cywilnej nie ma zatem możliwości i obowiązku narzucania organizatorom postępowania kwalifikacyjnego jakichkolwiek rozwiązań, które w przekonaniu szefa służby cywilnej są bardziej pragmatyczne niż działania prowadzone przez KSAP i zespół sprawdzający. Zatem w ramach nadzoru szefa służby cywilnej nie mieści się np. ustalenie, czy i ewentualnie jakie procedury kontroli (weryfikacji) czynności technicznych są stosowane przez organizatorów w związku z postępowaniem kwalifikacyjnym, ani ocena, czy warunki, w których przygotowywane są materiały służące przeprowadzeniu egzaminu, gwarantują zapewnienie poufności tych materiałów. Szef służby cywilnej nie może również w ramach nadzoru wpływać na skład powoływanego przez dyrektora KSAP zespołu sprawdzającego, na harmonogram jego prac, na dobór osób, które w imieniu przewodniczącego zespołu dokonują określonych czynności techniczno-obsługowych w trakcie sprawdzianu. Również weryfikacja pytań i zadań wchodzących w skład testów stosowanych w danym postępowaniu oraz weryfikacja klucza oceny tych testów nie powinny być dokonywane w ramach nadzoru szefa służby cywilnej nad przebiegiem postępowania kwalifikacyjnego.

●Jak już wyżej wspomniano, nadzór to kontrola połączona z władczym oddziaływaniem za pomocą środków nadzoru. Środkami kontroli szefa służby cywilnej są: udział przedstawicieli szefa służby cywilnej w pracach zespołu sprawdzającego w charakterze obserwatorów¹¹³, udział w ustaleniu z dyrektorem KSAP terminu i miejsca przeprowadzenia sprawdzianu¹¹⁴ oraz zapoznanie się ze sprawozdaniem zespołu sprawdzającego z przebiegu postępowania z załączoną do niego dokumentacją, na którą składają się uchwały zespołu sprawdzającego, zgłoszenia do postępowania kwalifikacyjnego kandydatów, którzy zakończyli sprawdzian z wynikiem pozytywnym, protokoły posiedzeń zespołu sprawdzającego, protokoły cząstkowe oraz protokół rozkodowania arkuszy odpowiedzi¹¹⁵. Środkiem nadzoru szefa służby cywilnej jest możliwość nakazania usunięcia naruszenia prawa, o czym stanowi wprost przepis ustępu drugiego komentowanego przepisu. Ten instrument nadzorczy ma charakter działania następczego, a nie uprzedniego, w konsekwencji powinien odnosić się do już stwierdzonych działań niezgodnych z prawem, nie może natomiast służyć do nakazywania podejmowania działań mających na celu zapobiegnięcie naruszeniu prawa. Jeżeli zatem szef służby cywilnej w trakcie wykonywania kontroli stwierdzi konkretne przypadki naruszenia prawa, powinien wskazać dyrektorowi KSAP lub przewodniczącemu zespołu sprawdzającego przepis prawa, który został naruszony, i nakazać usunięcie naruszenia (np. jeżeli kontrola uchwał podjętych przez zespół sprawozdawczy wykaże, że zostały podjęte przy obecności poniżej 2/3 składu zespołu sprawdzającego, szef służby cywilnej powinien wskazać, że doszło do naruszenia przepisu par. 6 ust. 4 rozporządzenia¹¹⁶ i nakazać podjęcie uchwał w obecności wymaganego kworum).

●Rola przedstawicieli szefa służby cywilnej uczestniczących w pracach zespołu sprawdzającego jako obserwatorzy powinna ograniczać się do czynności odpowiadających powszechnemu rozumieniu znaczenia pojęcia "obserwator". Sprowadza to rolę obserwatora wyłącznie do przyglądania się przebiegowi postępowania kwalifikacyjnego i o ile zaistnieje taka konieczność, informowania szefa służby cywilnej o zaobserwowanych nieprawidłowościach. Obserwator nie może brać czynnego udziału w postępowaniu kwalifikacyjnym, w tym podejmować działań o charakterze prewencyjnym czy edukacyjnym. Obserwator jest natomiast uprawniony do żądania dostępu do informacji (dokumentów) bezpośrednio związanych z postępowaniem kwalifikacyjnym¹¹⁷.

●Należy też podkreślić, że wskazane wyżej kompetencje nadzorcze szefa służby cywilnej nie są uzależnione od ewentualnego wniosku ze strony uczestnika postępowania kwalifikacyjnego, choć nie jest wykluczone ich podejmowanie na taki wniosek.

●Przepis stanowi, że udział w postępowaniu kwalifikacyjnym jest odpłatny oraz określa jego maksymalną wysokość. Szczegółową wysokość opłaty oraz sposób jej wnoszenia określają przepisy wykonawcze do ustawy, zgodnie z którymi wysokość opłaty za przystąpienie do postępowania kwalifikacyjnego w danym roku wynosi 35 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę przewidzianego w przepisach o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, a opłatę wnosi się na rachunek bankowy KSAP¹¹⁸. Od 1 stycznia 2013 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1600 zł¹¹⁹, zatem opłata za przystąpienie do postępowania kwalifikacyjnego w 2013 r. wynosi 560 zł. Opłata stanowi przychód KSAP.

●Przepis ten określa przyczynę, dla której ustawodawca zdecydował się na umożliwienie absolwentom KSAP występowania z wnioskiem o mianowanie bez udziału w postępowaniu kwalifikacyjnym. Z przepisu tego wynika, że sprawdzenie wiedzy, umiejętności i predyspozycji kierowniczych niezbędnych do wypełniania zadań służby cywilnej następuje w toku kształcenia w KSAP, w związku z czym można wnioskować, że zbędny jest udział absolwentów w postępowaniu kwalifikacyjnym, które polega głównie na sprawdzeniu wiedzy i umiejętności niezbędnych do wypełniania zadań służby cywilnej.

●Zadaniem Krajowej Szkoły Administracji Publicznej jest kształcenie i przygotowywanie do służby publicznej urzędników służby cywilnej oraz kadr wyższych urzędników administracji Rzeczypospolitej Polskiej¹²⁰. Zasady postępowania rekrutacyjnego oraz prawa i obowiązki słuchaczy określa statut szkoły¹²¹. Postępowanie to jest podzielone na etapy i ma na celu sprawdzenie wiedzy kandydata, znajomości języka obcego określonego w ogłoszeniu o naborze oraz spełniania wymogów i predyspozycji do pracy na wyższych stanowiskach w administracji publicznej, w tym i w służbie cywilnej. Ostatnim etapem jest rozmowa kwalifikująca, która odbywa się częściowo w wybranym przez kandydata języku obcym. Wyniki poszczególnych etapów ustalane są według skali punktowej określonej przez komisję rekrutacyjną. Komisja ustala liczbę punktów niezbędną do dopuszczenia kandydata do kolejnego etapu postępowania, a także liczbę punktów, jaką należy uzyskać w rozmowie kwalifikującej, by zostać zaliczonym w poczet słuchaczy szkoły. W postępowaniu rekrutacyjnym używane są testy służące ocenie możliwości intelektualnych kandydata i jego osobowości. Kandydatowi, który po raz kolejny przystąpił do postępowania rekrutacyjnego, nie zalicza się wyników uzyskanych w poprzednich postępowaniach rekrutacyjnych¹²². Program kształcenia w KSAP jest otwarty, podlega zmianom i uzupełnieniom odpowiednio do potrzeb służby publicznej¹²³. Rodzaje zajęć dydaktycznych zarówno w toku kształcenia, jak i w działalności szkoleniowej oraz metody ich prowadzenia (m.in. treningi, konwersatoria, seminaria problemowe, warsztaty, badania terenowe) są dostosowywane przede wszystkim do aplikacyjnego charakteru kształcenia i szkoleń¹²⁴. Zakresem kształcenia objęte są następujące bloki tematyczne: administracja i zarządzanie publiczne, ekonomia i finanse publiczne oraz Unia Europejska i polityka zagraniczna. Słuchacze uczestniczą także w zajęciach przygotowujących do wykonywania funkcji kierowniczych i menedżerskich, biorą udział w stażach krajowych i zagranicznych. W toku kształcenia przeprowadza się intensywne nauczanie języków obcych.

●Można zatem stwierdzić, że proces rekrutacyjny do KSAP łącznie z kształceniem w tej szkole swoim zakresem odpowiadają zakresowi sprawdzianu w postępowaniu kwalifikacyjnym w służbie cywilnej.

Przepis jest delegacją ustawową do wydania przepisów wykonawczych regulujących szczegółowo sposób przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego. Przepisy rozporządzenia zostały omówione przy okazji komentarza do pozostałych przepisów ustawy dotyczących mianowania i postępowania kwalifikacyjnego.

●Komentowany przepis rozróżnia dwa tryby ubiegania się o status urzędnika służby cywilnej. Pierwszy z nich wymaga zatrudnienia w służbie cywilnej na umowę o pracę na zasadach określonych w komentowanej ustawie, spełnienia wymagań określonych w art. 40 oraz ukończenia postępowania kwalifikacyjnego z wynikiem pozytywnym. Drugi tryb wymaga ukończenia KSAP, a następnie zatrudnienia w służbie cywilnej na stanowisku wskazanym przez prezesa Rady Ministrów albo w wyniku naboru organizowanego przez dyrektora generalnego urzędu.

●Warunek ukończenia postępowania kwalifikacyjnego z wynikiem pozytywnym uważa się za spełniony w przypadku uzyskania w każdej części sprawdzianu co najmniej 1/3 maksymalnej możliwej do uzyskania w tej części liczby punktów oraz uzyskania w całym sprawdzianie co najmniej 3/5 maksymalnej możliwej do uzyskania w całym sprawdzianie liczby punktów¹²⁵. Sprawdzian składa się z dwóch części - sprawdzającej wiedzę oraz sprawdzającej umiejętności. Minimalna liczba punktów do uzyskania w części pierwszej wynosi 30, w części drugiej 20, a z obu części sprawdzianu w sumie 90 punktów¹²⁶. Nawet spełnienie tego warunku nie gwarantuje jednak uzyskania mianowania. Konieczne jest zajęcie miejsca uprawniającego do mianowania. Miejsce to zajmują kolejne osoby uszeregowane według sumy punktów uzyskanych w postępowaniu kwalifikacyjnym, uporządkowanych malejąco, które mieszczą się w limicie mianowań przewidzianych na dany rok. Limit ten pomniejszony jest o liczbę absolwentów KSAP, którzy w danym roku uzyskują mianowanie. Limit mianowań określa corocznie ustawa budżetowana (limit na rok 2013 zob. komentarz do art. 41). Limity w poprzednich latach przedstawiały się następująco: 2012 r. - 500 osób¹²⁷, 2011 r. - 500 osób¹²⁸, 2010 r. - 1000 osób¹²⁹, 2009 r. - 1000 osób¹³⁰, 2008 r. - 1000 osób¹³¹, 2007 r. - 3000 osób¹³², 2006 r. - 3000 osób¹³³.

●Zwiększenie limitu mianowań w danym roku budżetowym oraz towarzyszące temu zwiększenie środków przewidzianych na sfinansowanie dodatkowych mianowań możliwe byłoby wyłącznie w drodze nowelizacji ustawy budżetowej na dany rok¹³⁴.

●Pracownik służby cywilnej zainteresowany uzyskaniem mianowania w służbie cywilnej, który z jakichkolwiek powodów nie uzyskał w danym roku kalendarzowym miejsca uprawniającego do mianowania, swój zamiar ubiegania się o mianowanie może zrealizować jedynie przez ponowne przystąpienie do postępowania kwalifikacyjnego w kolejnym roku, poczynając od otrzymania w urzędzie, w którym jest zatrudniony, potwierdzenia przez dyrektora generalnego urzędu spełniania wymagań określonych w art. 4 pkt 1-3 i art. 40 ustawy, następnie przez skierowanie zgłoszenia do szefa służby cywilnej, a skończywszy na udziale w sprawdzianie w ramach postępowania kwalifikacyjnego i uzyskaniu pozytywnego wyniku. Tylko uzyskane w ten sposób wyniki postępowania kwalifikacyjnego mogą być dla szefa służby cywilnej podstawą do ustalenia, czy dana osoba osiągnęła na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy miejsce uprawniające do mianowania, a w konsekwencji do ustalenia, czy uzyskała prawo do mianowania w służbie cywilnej. Należy podkreślić, że żadna z czynności dokonanych przez osobę zainteresowaną w latach wcześniejszych nie może być uznana za czynność dokonaną w ramach postępowania kwalifikacyjnego w kolejnym roku kalendarzowym i nie podlega ocenie z punktu widzenia przepisów obowiązujących w danym roku kalendarzowym. Nie ma zatem podstaw, aby w 2013 r. prawo do mianowania ustalać na podstawie wyniku uzyskanego przez pracownika służby cywilnej w postępowaniu kwalifikacyjnym w 2012 r.¹³⁵. Łączenie wyników uzyskiwanych w różnych postępowaniach kwalifikacyjnych w kolejnych latach w celu ustalenia prawa do mianowania prowadziłoby do naruszenia zasady równego traktowania ze względu na niemożność zapewnienia identycznego poziomu trudności poszczególnych postępowań kwalifikacyjnych¹³⁶.

●Mianowanie łączy się ze zmianą podstawy zatrudnienia członka korpusu służby cywilnej - z dniem mianowania pracownik służby cywilnej staje się urzędnikiem służby cywilnej. Zmianie ulega jedynie sama podstawa zatrudnienia - zamiast umowy o pracę staje się nią akt mianowania - zaś inne elementy dotychczasowego stosunku pracy wynikające z umowy o pracę pozostają niezmienione. W szczególności dotyczy to stanowiska i miejsca pracy¹³⁷, chyba że dotyczy to obowiązków i uprawnień odrębnie uregulowanych dla pracownika i urzędnika (urlop, dodatkowy składnik wynagrodzenia przysługującego z tytułu posiadanego stopnia służbowego, podejmowanie dodatkowych zajęć zarobkowych). Szef służby cywilnej, mimo że zgodnie z ustawą dokonuje mianowania w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, to faktycznie dokonując czynności mianowania, staje się w rozumieniu art. 3¹ par. 1 kodeksu pracy osobą reprezentującą pracodawcę, czyli urząd, w którym osoba mianowana jest zatrudniona. Należy z całą stanowczością podkreślić, że mianowanie pracownika służby cywilnej na urzędnika nie powoduje samo w sobie zwiększenia zatrudnienia w urzędzie o dodatkową osobę. Mianowanie może dotyczyć tylko tej osoby, która jest już zatrudniona w urzędzie, a nie osoby, z którą ma być dopiero nawiązany stosunek pracy. W konsekwencji uzasadnione jest twierdzenie, że w danym roku kalendarzowym do postępowania kwalifikacyjnego jedna osoba może złożyć tylko jedno zgłoszenie i tym samym jej wynik powinien być uwzględniony tylko raz w ostatecznej klasyfikacji kandydatów, o której mowa w art. 43 ust. 7 ustawy. Obrazowo to ujmując, można byłoby sformułować zasadę: jeden pracownik służby cywilnej - jeden wynik w postępowaniu kwalifikacyjnym - jedno mianowanie. Czynność mianowania dokonana przez szefa służby cywilnej nie może być skuteczna w ramach innego stosunku pracy niż ten, z którym sam uczestnik postępowania kwalifikacyjnego związał swój zamiar ubiegania się o mianowanie, składając zgłoszenie do postępowania dyrektorowi generalnemu tego urzędu do potwierdzenia¹³⁸.

●Poglądy co do charakteru prawnego aktu mianowania jako takiego ewoluowały w okresie ostatnich kilkudziesięciu lat. Początkowo doktryna prawa pracy traktowała go jako indywidualny akt administracyjny¹³⁹. Obecnie nie ma wątpliwości, że akt mianowania jest jednostronną czynnością prawną z zakresu prawa pracy, do której nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli bowiem zatrudnienie następuje w ramach stosunku pracy, a w ustawie określającej status prawny pracowników nie ma żadnego odesłania do przepisów prawa administracyjnego, to sięganie do procedury administracyjnej nie jest dopuszczalne. Tak rozstrzygnął Sąd Najwyższy w wyroku dotyczącym co prawda mianowań pracowników samorządowych¹⁴⁰, jednakże przytoczona tam argumentacja może być zastosowana także do aktu mianowania urzędnika służby cywilnej z uwagi na tożsamy charakter prawny tych dwóch instytucji. Cywilnoprawny charakter aktu mianowania urzędnika służby cywilnej wynika także z brzmienia art. 9 ustawy o służbie cywilnej, który nakazuje w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosować odpowiednio przepisy kodeksu pracy i inne przepisy prawa pracy, a rozstrzyganie sporów ze stosunku pracy w służbie cywilnej powierza sądom pracy. Zatem roszczenie o zobowiązanie szefa służby cywilnej do mianowania będzie rozpatrywane przez właściwy sąd pracy. Spór w tym zakresie jest bowiem sprawą związaną ze stosunkiem pracy, do rozpoznania której właściwe są sądy powszechne i żaden przepis szczególny nie przekazuje jej rozpoznania do właściwości innych organów¹⁴¹.

●Złożenie ślubowania nie jest warunkiem przekształcenia stosunku pracy na podstawie umowy o pracę w stosunek pracy na podstawie mianowania. Mianowanie następuje w wyniku złożenia oświadczenia woli przez szefa służby cywilnej w akcie mianowania sporządzonym na piśmie, w którym określony jest dzień mianowania. Ślubowanie składa urzędnik, na co wskazuje wprost komentowany przepis, posługując się pojęciem "urzędnik", a nie "pracownik". W konsekwencji dniem ślubowania może być najwcześniej dzień mianowania. Odmowa złożenia ślubowania powoduje wygaśnięcie stosunku pracy urzędnika służby cywilnej¹⁴², co oznacza całkowite zakończenie stosunku pracy, a nie powrót do statusu pracownika sprzed dnia mianowania. Ustawa nie określa terminu ślubowania, w związku z czym termin wyznacza szef służby cywilnej. W praktyce ślubowanie jest składane jednocześnie przez urzędników, którzy uzyskali mianowanie w danym roku wobec szefa służby cywilnej. Nie jest jednak wykluczone w uzasadnionych przypadkach składanie ślubowania indywidualnie w odrębnym terminie, a także wobec innych osób wyznaczonych przez szefa służby cywilnej, którymi najczęściej są dyrektorzy generalni urzędów. Koniecznym elementem ślubowania oprócz złożenia roty przysięgi jest potwierdzenie ślubowania podpisem.

●Stopień służbowy jest jedną z immanentnych cech statusu urzędnika służby cywilnej, który przysługuje od dnia mianowania. Jest jednym z uprawnień urzędnika służby cywilnej, z którym wiąże się dodatek służby cywilnej będący obligatoryjnym składnikiem wynagrodzenia urzędnika¹⁴³. Jaki zatem charakter ma przyznanie stopnia służbowego, skoro czynność ta ma charakter obligatoryjny, a ustawa nie przewiduje możliwości odmowy przyznania? Wydaje się, że przyznanie stopnia służbowego powinno być rozumiane jako potwierdzenie przysługującego urzędnikowi prawa i pełni funkcję jedynie informującą o prawie, a nie kształtującą to prawo. Przyznanie stopnia służbowego urzędnikowi służby cywilnej jest czynnością z zakresu prawa pracy. Wskazanie dyrektora generalnego urzędu w tym przepisie jako właściwego do przyznania stopnia służbowego potwierdza tylko ogólną zasadę dokonywania czynności z zakresu prawa pracy wobec osób zatrudnionych w urzędzie przez dyrektora generalnego¹⁴⁴. Wyjątkiem od tej zasady jest natomiast reprezentowanie pracodawcy w tym zakresie przez szefa służby cywilnej wobec dyrektorów generalnych urzędów.

●W literaturze jest prezentowany pogląd, że w przypadku niewywiązania się przez dyrektora generalnego urzędu z obowiązku przyznania stopnia służbowego urzędnikowi przysługuje roszczenie o ustalenie prawa do najniższego stopnia służbowego (art. 189 kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej)¹⁴⁵. Teza taka zakłada jednak, że prawo do stopnia służbowego istnieje, a nie ma zostać dopiero ukształtowane. Skoro zatem prawo to istnieje, to właściwszym byłoby powództwo o zapłatę należnego dodatku z tytułu posiadanego stopnia służbowego, tym bardziej że jeżeli możliwe jest powództwo o świadczenie, bezskuteczne jest występowanie z powództwem o ustalenie. Pozwanym w takim przypadku jest pracodawca, czyli urząd, w którym zatrudniony jest urzędnik.

PRZYKŁAD 1

Staż bez zobowiązań

Osoba bezrobotna została skierowana przez powiatowy urząd pracy do odbycia stażu w urzędzie X. Urząd zawarł z urzędem pracy stosowną umowę. Czy w umowie tej może znaleźć się zobowiązanie urzędu X do zatrudnienia stażysty po odbytym stażu? Umowa z powiatowym urzędem pracy nie może zawierać zobowiązania do zatrudnienia w urzędzie osoby po odbytym stażu, gdyż w ten sposób informacja o wolnym stanowisku pracy dotarłaby wyłącznie do osoby bezrobotnej spełniającej kryteria określone w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy¹², a nie jak powinna - do wszystkich osób, które mogłyby zapoznać się z ogłoszeniem o naborze w sposób wskazany w art. 28 ust. 1 ustawy. Zatrudnienie w urzędzie osoby wcześniej odbywającej w nim staż bez przeprowadzenia naboru skutkowałoby naruszeniem zasady określającej prawo każdego obywatela do informacji o wolnych stanowiskach pracy w służbie cywilnej, a także otwartości i konkurencyjności naboru. Dlatego nie jest możliwe zatrudnienie w urzędzie X osoby, która wcześniej odbyła w nim staż, bez przeprowadzenia naboru¹³.

PRZYKŁAD 2

Nie to samo stanowisko

W urzędzie X w ciągu 3 miesięcy od daty nawiązania stosunku pracy z osobą wyłonioną w drodze naboru na stanowisko inspektora dojdzie do ustania stosunku pracy innego pracownika zatrudnionego na stanowisku o takiej samej nazwie i takim samym zakresie czynności. Stanowisko to, mimo że jest takie samo, nie jest tym samym stanowiskiem, na które został przeprowadzony nabór. W tym przypadku nie zachodzi więc konieczność ponownego obsadzenia tego samego stanowiska, na które wcześniej został przeprowadzony nabór, ale konieczność obsadzenia nowego wolnego stanowiska w służbie cywilnej. Dlatego w tej sytuacji nie będzie miała zastosowania regulacja zawarta w art. 33 ustawy i niezbędne będzie przeprowadzenie nowego naboru na to stanowisko pracy³².

PRZYKŁAD 5

Egzamin po służbie przygotowawczej

Pracownik skierowany przez dyrektora generalnego urzędu do odbycia służby przygotowawczej przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim (dłuższym niż 3 miesiące). W związku z tym w terminach określonych ustawą nie zrealizował w pełni określonego dla niego programu służby przygotowawczej i nie przystąpił do egzaminu kończącego służbę przygotowawczą. Po powrocie do pracy zwrócił się z prośbą do dyrektora generalnego urzędu o zwolnienie z obowiązku odbywania służby przygotowawczej oraz wyrażenie zgody na przystąpienie do egzaminu kończącego służbę przygotowawczą. Czy takie rozwiązanie jest możliwe?

Zwolnienie z obowiązku odbycia służby przygotowawczej powinno odbywać się na wniosek bezpośredniego przełożonego, a przesłanką uzasadniającą podjęcie decyzji o zwolnieniu może być wyłącznie prezentowanie przez pracownika wiedzy i umiejętności umożliwiających należyte wykonywanie obowiązków służbowych, nie zaś brak możliwości zrealizowania programu służby przygotowawczej. To, że pracownik został wcześniej skierowany na służbę przygotowawczą, świadczy o tym, iż w ocenie bezpośredniego przełożonego istniała potrzeba poszerzenia jego wiedzy i umiejętności w określonym zakresie. W przypadku gdy ze względu na termin, w którym rozwiązuje się umowa zawarta na czas określony, nie było możliwe ukończenie programu służby przygotowawczej, złożenie egzaminu oraz dokonanie pierwszej oceny, w interesie pracownika byłoby złożenie wniosku o przedłużenie okresu trwania umowy na zasadach określonych w art. 35 ust. 4 ustawy. Do złożenia egzaminu kończącego służbę przygotowawczą uprawnione są wyłącznie osoby, które zostały skierowane do odbycia służby przygotowawczej i zrealizowały program tej służby oraz osoby zwolnione przez dyrektora generalnego urzędu z obowiązku odbywania służby przygotowawczej. Pracownik, który został skierowany do odbycia służby przygotowawczej i nie zrealizował jej programu, nie może przystąpić do egzaminu kończącego służbę przygotowawczą.

PRZYKŁAD 4

Nie można być mianowanym w kilku urzędach

Czy zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu kandydata wyłonionego w drodze naboru, który jest już zatrudniony w innym urzędzie jako urzędnik służby cywilnej (również w niepełnym wymiarze czasu pracy), powinno nastąpić na podstawie art. 35 ust. 7 ustawy o służbie cywilnej?

Artykuł 35 ust. 7 ustawy o służbie cywilnej dotyczy ponownego nawiązania stosunku pracy w służbie cywilnej. Oznacza to, że dotyczy on sytuacji, w której dana osoba była zatrudniona na podstawie mianowania, następnie przestała być członkiem korpusu służby cywilnej, a następnie nawiązuje ponownie stosunek pracy z urzędem, w którym działa korpus służby cywilnej. Należy ponadto zauważyć, że jedyną przesłanką normatywną użycia wyrazu "ponownie" w omawianym przepisie jest właśnie uniknięcie sytuacji, w której dana osoba będzie równocześnie zatrudniona w kilku urzędach, we wszystkich na podstawie mianowania. Gdyby intencją ustawodawcy było dopuszczenie do takiej sytuacji, to z omawianego przepisu należałoby usunąć wyraz "ponownie". Intencji takiej, w przypadku gdy nie została wprost wyrażona przez ustawodawcę, nie można jednak dorozumiewać. Zatem w opisanej sytuacji nie jest możliwe nawiązanie drugiego stosunku pracy na podstawie mianowania⁵⁵.

PRZYKŁAD 6

Sąd o postępowaniu kwalifikacyjnym

Uczestnik postępowania kwalifikacyjnego zakwestionował prawidłowość pierwszego etapu postępowania kwalifikacyjnego, w toku którego doszło jego zdaniem do błędu w ocenie sprawdzianu wiedzy, czyli błędnego ustalenia wyników postępowania kwalifikacyjnego. Uczestnik wystąpił do KSAP z wnioskiem o weryfikację wyników postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej w części wiedzy z uwagi na możliwość niewłaściwego zaliczenia punktów za prawidłowe odpowiedzi.

KSAP wskazała, że prace osób, które uzyskały wynik minimalnie mniejszy od wymaganego, były powtórnie sprawdzane, a po ponownym sprawdzeniu pracy wnioskodawcy nie odnotowano żadnych pomyłek. Wynik uzyskany przez wnioskodawcę nie jest wyższy od minimalnej liczby punktów¹⁰⁵. Szef służby cywilnej uznał, że ustalanie wyników postępowania należy do wyłącznych kompetencji KSAP.

Skarżąc powyższe działania szefa służby cywilnej i KSAP, uczestnik podniósł, że postępowanie kwalifikacyjne dla pracowników służby cywilnej ubiegających się o mianowanie jest postępowaniem z zakresu administracji publicznej podlegającym kontroli sądów administracyjnych jako inna czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień wynikających z przepisów prawa.

Sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę, wskazując, że żaden z przepisów zarówno ustawy o służbie cywilnej, jak i rozporządzenia wykonawczego prezesa Rady Ministrów w sprawie sposobu przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej nie odsyła do stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie sądu oznacza to, że tryb prowadzenia postępowań kwalifikacyjnych został uregulowany w ustawie i rozporządzeniu w sposób kompleksowy i odmienny od rozwiązań przyjętych w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przedmiotowe postępowanie kwalifikacyjne nie rozstrzyga sprawy indywidualnej, nie jest bowiem postępowaniem konkursowym na określone stanowisko (wówczas mamy do czynienia ze sprawą indywidualną), lecz sprawdzianem wiedzy, umiejętności i predyspozycji kierowniczych pracowników służby cywilnej na potrzeby przyszłych mianowań. Mianowania dokonywane są z kolei nie bezpośrednio na podstawie uzyskanych w postępowaniu kwalifikacyjnym liczby punktów (jest to czynnik jeden z wielu), lecz z uwzględnieniem środków przewidzianych na ten cel w ustawie budżetowej oraz po ustaleniu liczby mianowań absolwentów KSAP.

Sąd podkreślił, że z wyraźnej woli ustawodawcy postępowanie kwalifikacyjne służby cywilnej nie kończy się indywidualnym aktem administracyjnym, decyzją czy uchwałą. Nie rozstrzyga bowiem indywidualnej sprawy administracyjnej (tzw. aktem woli). Nie ogłasza się też i nie doręcza aktu administracyjnego stronie, lecz przedstawia stwierdzony stan rzeczy (tzw. akt wiedzy) - wyniki punktowe testów sprawdzanych wg arkuszy odpowiedzi i kluczy ocen - poprzez publikację w Biuletynie Informacji Publicznej. Dopiero akt mianowania, poprzedzony procesem rekrutacji, którego częścią jest postępowanie kwalifikacyjne, bądź odmowa mianowania kształtuje sytuację prawną pracownika służby cywilnej ubiegającego się o przedmiotowe mianowanie. Ocena pracy pisemnej w postępowaniu, które nie kończy się decyzją ani innego rodzaju rozstrzygnięciem, do którego miałyby zastosowanie przepisy k.p.a., nie stanowi aktu ani czynności z zakresu administracji publicznej. Jest ona wynikiem sprawdzenia wiedzy i umiejętności kandydata dokonanego przez zespół sprawdzający. Tego rodzaju czynności w orzecznictwie sądowym wyłączone są z kognicji sądu administracyjnego¹⁰⁶.

PRZYKŁAD 7

Zespół kwalifikacyjny uchyla podjęte uchwały

W toku postępowania kwalifikacyjnego w 2012 r. na wniosek uczestników postępowania dokonano weryfikacji uzyskanych wyników. Ujawniono błąd w kluczu odpowiedzi, w związku z czym przeliczono wyniki sprawdzianu wiedzy. W wyniku powyższego zespół sprawdzający uchylił podjęte uchwały, w tym uchwałę w sprawie uszeregowania zsumowanych wyników postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej w 2012 r., a następnie podjął nowe uchwały, uwzględniając prawidłowo przeliczone wyniki¹⁰⁸.

Przypisy

[1] Nabór do korpusu służby cywilnej. Poradnik dobrej praktyki, Warszawa 2006, s. 18. [2] Ibidem, s. 9. [3] J. Jagielski, K. Rączka, Ustawa o służbie cywilnej. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 185. [4] Dz.U. z 1991 r. nr 63, poz. 266 z późn. zm. [5] Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 593 z późn. zm. [6] Departament Służby Cywilnej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (dalej KPRM), Poradnik dotyczący przeprowadzania naboru do służby cywilnej, Warszawa, listopad 2011. [7] Dz.U. z 2012 r. poz. 461 z późn. zm. [8] Dz.U. nr 106, poz. 724. [9] Dz.U. z 2010 r. nr 112, poz. 744 z późn. zm. [10] Cyt. za H. Szewczyk, Stosunki pracy w służbie cywilnej, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2010, s. 92. [11] Strona internetowa Departamentu Służby Cywilnej KPRM: http://dsc.kprm.gov.pl/nabor-do-sluzby-cywilnej. [12] Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm. [13] Opinia prawna Departamentu Prawnego KPRM z 7 marca 2013 r., znak: DP.171-46(2)/13/JPJ. [14] W. Drobny, M. Mazuryk, P. Zuzankiewicz, Ustawa o służbie cywilnej, komentarz, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2010, s. 180. [15] Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm. [16] Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm. [17] http://dsc.kprm.gov.pl/sites/default/files/rekomendacje_ssc-akceptacja_ssc.pdf. [18] Dz.U. z 1951 r. nr 4, poz. 28 z późn. zm. [19] http://bip.kprm.gov.pl/portal/kpr/39/1648/Baza_ogloszen_o_wolnych_stanowiskach_pracy_w_sluzbie_cywilnej.html. [20] Dz.U. z 2001 r. nr 112, poz. 1198 z późn. zm. [21] Art. 61 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.). [22] T.j. Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 z późn. zm. [23] Strona internetowa Departamentu Służby Cywilnej KPRM: https://dsc.kprm.gov.pl/nabor-w-sluzbie-cywilnej#12. [24] H. Szewczyk, op. cit., s. 96. [25] Strona internetowa Departamentu Służby Cywilnej KPRM: https://dsc.kprm.gov.pl/niepelnosprawni-w-naborach-do-korpusu-sluzby-cywilnej. [26] Opinia prawna Departamentu Prawnego KPRM z 13 lipca 2012 r., znak: DP.3563-2 (2)/12/EŁ. [27] J. Jagielski, K. Rączka, op. cit., s. 191. [28] Strona internetowa Departamentu Służby Cywilnej KPRM: http://dsc.kprm.gov.pl/nabor-do-sluzby-cywilnej. [29] M.P. z 2011 r. nr 93, poz. 953. [30] T.j. Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 z późn. zm. [31] W. Drobny, M. Mazuryk, P. Zuzankiewicz, op. cit., s. 197. [32] Opinia prawna Departamentu Prawnego KPRM z 2 października 2009 r., znak: DP.171-436(2)/09/EŁ. [33] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 28 października 2010 r., znak: DP.171-241(2)/10. [34] Dz.U. z 2010 r. nr 28, poz. 147 z późn. zm. [35] W. Drobny, M. Mazuryk, P. Zuzankiewicz, op. cit., s. 199. [36] K. Rączka [w:] J. Jagielski, K. Rączka, op. cit., s. 195-196. [37] H. Szewczyk, op. cit., s.104. [38] K. Rączka [w:] J. Jagielski, K. Rączka, op. cit., s. 197. [39] H. Szewczyk, op. cit., s 108. [40] Ustawa z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz.. 269). [41] H. Szewczyk, op. cit., s. 104. [42] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 8 stycznia 2010 r., znak: DP.171-532(2)/09 [43] A. Dubrownik, Podstawy nawiązania stosunku pracy z członkami korpusu służby cywilnej, Praca i Zabezpieczenie Społeczne z 22 stycznia 2010 r. [44] K. Rączka [w:] J. Jagielski, K. Rączka, op. cit., s. 198. [45] Dz.U. z 1999 r. nr 49, poz. 483 z późn. zm. [46] Cyt. za pismem z 9 grudnia 2008 r. Głównego Inspektoratu Pracy, Rzeczpospolita, dodatek Dobra Firma z 17 maja 2009 r. [47] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 13 sierpnia 2012 r., znak: DP.171-200(2)/12. [48] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 5 marca 2010 r., znak: DP.171-29(2)/10. [49] Opinia Departamentu Prawnego KPRM - zob. przypis 16. [50] Ibidem. [51] H. Szewczyk, op. cit., s.105. [52] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 7 maja 2009 r., znak: DP. 171-86(2)/09. [53] H. Szewczyk, op. cit., s. 124. [54] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 28 listopada 2012 r., znak: DP.171-300(2)/12. [55] Strona internetowa Departamentu Służby Cywilnej KPRM: http://dsc.kprm.gov.pl/nabor-do-sluzby-cywilnej. [56] K. Rączka [w:] J. Jagielski, K. Rączka, op. cit., s. 201. [57] H. Szewczyk, op. cit., s.103. [58] Ibidem, s. 100. [59] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 3 marca 2010, znak: DP. 171-24(2)/10. [60] H. Szewczyk, op. cit., s. 101. [61] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 28 października 2010 r., znak: DP.171-245(2)/10. [62] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 3 czerwca 2009 r., znak: DP.171-215-3(2)/09. [63] Par. 7 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 15 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu dokonywania pierwszej oceny w służbie cywilnej (Dz.U. nr 94, poz. 772). [64] Dz.U. z 2009 r. nr 94, poz. 772. [65] H. Szewczyk, op. cit., s. 107. [66] Ibidem. [67] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 6 października 2009 r., znak: DP.171-102(2)/09. [68] H. Szewczyk, op. cit., s. 111. [69] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 6 października 2009 r., znak: DP.171-102(2)/09. [70] Opinia Departamentu Służby Cywilnej KPRM z 19 marca 2010 r., znak: DSC.WZ/171-51(2)/10. [71] Zgodnie z art. 1 ustawy z 14 czerwca 1991 r. o Krajowej Szkole Administracji Publicznej Szkoła jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną, której zadaniem jest kształcenie i przygotowywanie do służby publicznej urzędników służby cywilnej oraz kadr wyższych urzędników administracji Rzeczypospolitej Polskiej. [72] W. Drobny, M. Mazuryk, P. Zuzankiewicz, op. cit., s. 222. [73] J. Jagielski, K. Rączka, op. cit., s. 208. [74] Strona internetowa Krajowej Szkoły Administracji Publicznej: http://www.ksap.gov.pl/ksap/content/view/300/168/ [75] Strona internetowa Departamentu Służby Cywilnej KPRM: http://dsc.kprm.gov.pl/aktualnosci/sprostowanie-artykulu-malo-ofert-pracy-w-sluzbie-cywilnej-rzeczpospolita-z-dnia-6. [76] J. Jagielski, K. Rączka op. cit., s. 104. [77] Strona internetowa Krajowej Szkoły Administracji Publicznej: http://www.ksap.gov.pl/ksap/file/pdf/kalendarium/2012-10 04/2012.10.01_notatka_zatrudnienie.pdf. [78] Zasada zawarta w par. 10 "Zasad techniki prawodawczej" stanowiących załącznik do rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. nr 100, poz. 908). [79] J. Jagielski, K. Rączka, op. cit., s. 18. [80] W. Drobny, M. Mazuryk, P. Zuzankiewicz, op. cit., s. 47. [81] Ibidem, s. 222. [82] T.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm. [83] T.j. Dz.U. z 2001 r. nr 86, poz. 953 z późn. zm. [84] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 21 września 2010 r., znak: DP-171-221(2)/10/ RG. [85] T.j. Dz.U. z 2002 r. nr 112, poz. 981 z późn. zm. [86] T.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1376 z późn. zm. [87] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 22 lipca 2011 r., znak: DP.3621-3(2)/11/JK. [88] Zob. definicja pracownika w art. 3 pkt 1 ustawy o służbie cywilnej. [89] Rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 9 grudnia 2009 w sprawie określenia stanowisk urzędniczych, wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby cywilnej (Dz.U. nr 211, poz. 1630 z późn. zm.). [90] W. Drobny [w:] W. Drobny, M. Mazuryk, P. Zuzankiewicz, op. cit., s. 225. [91] Zob. wzór zgłoszenia do postępowania kwalifikacyjnego dostępny w BIP KPRM. [92] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 27 lipca 2010 r., znak: DP. 3555-3(2)/10/JK. [93] Art. 167 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r. poz. 572). [94] Rozporządzenie ministra nauki i szkolnictwa wyższego z 1 września 2001 r. w sprawie tytułów zawodowych nadawanych absolwentom studiów, warunków wydawania oraz niezbędnych elementów dyplomów ukończenia studiów i świadectw ukończenia studiów podyplomowych oraz wzoru suplementu do dyplomu (Dz.U. nr 196, poz. 1167). [95] Rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 16 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 218, poz. 1695). [96] Ibidem. [97] Ibidem. [98] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 27 września 2012 r., znak: DP-171-247(2)/12/JK. [99] Art. 17 pkt 1 ustawy budżetowej na rok 2013 z 25 stycznia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 169). [100] Rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 16 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 218, poz. 1695). [101] Ibidem. [102] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 2 listopada 2012 r., znak: DP. 171-267(2)/12/JK. [103] Wyrok Sądu Najwyższego z 17 lutego 1998 r., sygn. akt I PKN 526/97. [104] W. Drobny [w:] W. Drobny, M. Mazuryk, P. Zuzankiewicz, op. cit., s. 224; K. Rączka [w:] J. Jagielski, K. Rączka, op. cit., s. 208. [105] Minimalną liczbę punktów określa par. 18 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 16 grudnia 2009 w sprawie sposobu przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 218, poz. 1695). [106] Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2867/12. [107] Par. 5 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 16 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 218, poz. 1695). [108] Pismo dyrektora Krajowej Szkoły Administracji Publicznej z 10 września 2012 r., nr SD-072/28/12. [109] Par. 17 ust. 2 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 16 grudnia 2009 w sprawie sposobu przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 218, poz. 1695). [110] A. Wiktorowska [w:] M. Wierzbowski, J. Jagielski, J. Lang, M. Szubiakowski, A. Wiktorowska, Prawo administracyjne, pod red. M. Wierzbowskiego, Lexis Nexis, Warszawa 2011, s. 101. [111] Art. 43 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej. [112] Par. 4 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 16 grudnia 2009 w sprawie sposobu przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 218, poz. 1695). [113] Ibidem, par. 16. [114] Ibidem, par. 9 ust. 1. [115] Ibidem, par. 17 ust. 3. [116] Ibidem. [117] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 25 stycznia 2013 r., znak: DP.171-2(2)/13/MG. [118] Par. 20 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 16 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 218, poz. 1695). [119] Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 września 2012 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2013 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 1026). [120] Art. 1 ust. 2 ustawy z 14 czerwca 1991 r. o Krajowej Szkole Administracji Publicznej (Dz.U. nr 63, poz. 266 z późn. zm.). [121] Statut Krajowej Szkoły Administracji Publicznej został nadany rozporządzeniem prezesa Rady Ministrów z 7 lipca 1999 r. w sprawie nadania statutu Krajowej Szkole Administracji Publicznej (Dz.U. nr 82, poz. 920 z późn. zm.). [122] Par. 18 statutu KSAP. [123] Par. 20 ust. 2 statutu KSAP. [124] Par. 21 statutu KSAP. [125] Art. 43 ust. 6 ustawy o służbie cywilnej. [126] Par. 18 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 16 grudnia 2009 4. w sprawie sposobu przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej. [127] Art. 17 pkt 1 ustawy budżetowej na rok 2012 z 2 marca 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 273). [128] Art. 17 pkt 1 ustawy budżetowej na rok 2011 z 20 stycznia 2011 r. (Dz.U. nr 29, poz. 150). [129] Art. 19 pkt 1 ustawy budżetowej na rok 2010 z 22 stycznia 2010 r. (Dz.U. nr 19, poz. 102). [130] Art. 25 pkt 1 ustawy budżetowej na rok 2009 z 9 stycznia 2009 r. (Dz.U. nr 10, poz. 58). [131] Art. 23 pkt 1 ustawy budżetowej na rok 2008 z 23 stycznia 2008 r. (Dz.U. nr 19, poz. 117). [132] Art. 24 pkt 1 ustawy budżetowej na rok 2007 z 25 stycznia 2007 r. (Dz.U. nr 15, poz. 90). [133] Art. 27 pkt 1 ustawy budżetowej na rok 2007 z 27 lutego 2006 r. (Dz.U. nr 35, poz. 244). [134] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 25 września 2012 r., znak: DP-171-247(2)/12/JK. [135] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 25 września 2012 r., znak: DP-171-247(2)/12/JK. [136] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 28 października 2010 r., znak: DP. 171-246(2)/10/JK. [137] K. Rączka [w:] J. Jagielski, K. Rączka, op. cit., s. 224. [138] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 2 listopada 2012 r., znak: DP. 171-267(2)/12/JK. [139] H. Szewczyk, op. cit., s. 114. [140] Wyrok Sądu Najwyższego z 23 listopada 2004 r., sygn. akt I PK 35/04. [141] Opinia Departamentu Prawnego KPRM z 19 kwietnia 2011 r., znak: DP. 171-77(2)/10/JK; postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie XXI Wydział Pracy z 14 grudnia 2010 r., sygn. akt XXI Pz 522/10. [142] Art. 70 pkt 1 ustawy o służbie cywilnej. [143] Art. 85 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej. [144] Art. 25 ust. 4 pkt 2 ustawy o służbie cywilnej. [145] K. Rączka [w:] J. Jagielski, K. Rączka, op. cit., s 227.