50 tys. zł kary za nielegalne użytkowanie budynku

Zakończenie procesu budowlanego nie oznacza, że inwestor od razu może przystąpić do użytkowania budynku. Zgodnie z prawem budowlanym niedopuszczalne jest przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego bez zgłoszenia o zakończenia robót budowlanych lub bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

W większości przypadków do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu powiatowego inspektora nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy. Do zawiadomienia należy dołączyć: oryginał dziennika budowy; oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami budowlanymi oraz o doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy; oświadczenie o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych, jeżeli eksploatacja wybudowanego obiektu jest uzależniona od ich odpowiedniego zagospodarowania, a ponadto:

● protokoły badań i sprawdzeń,

● inwentaryzację geodezyjną i powykonawczą,

● potwierdzenie, zgodnie z odrębnymi przepisami, odbioru wykonanych przyłączy oraz

● kopię świadectwa charakterystyki energetycznej budynku (jest ona obowiązkowa od 1 stycznia tego roku).

Jeżeli inwestor w trakcie procesu budowlanego nie dokona istotnych zmian w zatwierdzonym projekcie lub warunkach pozwolenia na budowę (istotne zmiany wymagają zmiany pozwolenia na budowę) – do zawiadomienia o zakończeniu robót powinien także dołączyć kopie rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu, z naniesionymi zmianami, a w razie potrzeby także uzupełniający opis. Wówczas oświadczenie powinno być potwierdzone przez projektanta i inspektora nadzoru inwestorskiego, jeżeli został ustanowiony. Inwestor powinien także dołączyć oświadczenia o braku sprzeciwu lub uwag ze strony Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Pracy i Państwowej Straży Pożarnej. Po sprawdzeniu wszystkich złożonych przez inwestora dokumentów powiatowy inspektor nadzoru budowlanego w ciągu 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia może zgłosić swój sprzeciw. Jeżeli w tym terminie sprzeciwu można rozpocząć legalne użytkowanie obiektu. Nie musi czekać na żadną decyzję administracyjną organu.

W przypadku niektórych kategorii budynków nie wystarczy jednak samo zgłoszenie zakończenia robót budowlanych. Konieczne jest wystąpienia o pozwolenie na użytkowanie budynku. Obowiązek ten obejmuje budynki, na wzniesienie których jest wymagane pozwolenie na budowę i są one zaliczane do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV, XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do ustawy – Prawo budowlane. Dla przykładu do kategorii V należą m.in.: obiekty sportu i rekreacji, do kategorii IX – m.in. budynki kultury, nauki i oświaty, jak: teatry, opery, kina, muzea, galerie sztuki; do kategorii XIII – pozostałe budynki mieszkalne; do kategorii XVI – budynki biurowe i konferencyjne, a do kategorii XVII – m.in. budynki handlu, gastronomii i usług.

Obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obejmuje także budynki, które zostały uznane za samowole budowlane i zostały zalegalizowane lub doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Dodatkowo, jeżeli inwestor chce przystąpić do użytkowania budynku przed wykonaniem wszystkich robót, to także ma obowiązek uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie.

Inwestor, który ma obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku, musi zawiadomić Państwową Inspekcję Sanitarną, Państwową Inspekcję Pracy oraz Państwową Straż Pożarną o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania budynku. Organy te mają obowiązek zajęcia stanowiska w sprawie zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia. Jeżeli termin ten zostanie przekroczony, to uznaje się, że organy te nie zgłosiły swojego sprzeciwu lub uwag.

Do wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie budynku inwestor powinien przedstawić takie same dokumenty jak do zawiadomienia o zakończeniu robót budowlanych. Wniosek ten stanowi wezwanie powiatowego inspektora nadzoru budowlanego do przeprowadzenia obowiązkowej kontroli. Powinna zostać przeprowadzona przed upływem 21 dni od dnia doręczenia wezwania inwestora. Kontrola ta obejmuje m.in. sprawdzenie zgodności obiektu z projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz z projektem architektoniczno-budowlanym, sprawdzenie wyrobów budowlanych szczególnie istotnych dla bezpieczeństwa konstrukcji i bezpieczeństwa pożarowego oraz uporządkowania terenu budowy. W kontroli tej zobowiązany jest uczestniczyć inwestor. O jej terminie musi zostać powiadomiony przez inspektora nadzoru najpóźniej siódmego dnia od dnia doręczenia wezwania. Po kontroli inspektor sporządza protokół w trzech egzemplarzach i jeden z nich przekazuje inwestorowi. Jeżeli kontrola nie ujawni żadnych nieprawidłowości, to powiatowy inspektor powinien wydać decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.

Jeżeli inwestor przystąpi do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez dokonania zgłoszenia o zakończeniu budowy lub bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, to powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia, może go ukarać karą z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Kara ta stanowi iloczyn stawki opłaty (s), która wynosi 500 zł, współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k), który jest określony w załączniku do ustawy – Prawo budowlane (np. dla domów jednorodzinnych wynosi on 2) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), który także określony jest w załączniku do ustawy – Prawo budowlane (np. dla domów jednorodzinnych wynosi on 1). Stawka tej opłaty podlega jednak dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Wynika z tego, że za nielegalne użytkowanie domu jednorodzinnego inwestor może zostać ukarany karą w wysokości 10 tys. zł, za nielegalne użytkowanie garażu – 5 tys. zł, a za nielegalne użytkowanie budynków użyteczności publicznej, jak np. szkoły czy przedszkola, grzywną sięgającą aż 50 tys. zł.

Wymierzoną karę inwestor ma obowiązek wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu postanowienia o jej nałożeniu. W przypadku nieuiszczenia kary w terminie podlega ona ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej uiszczenia kary jest wojewoda.