Inwestor musi zapłacić za legalizację

Inwestorzy, którzy chcą przeprowadzić legalizację samowoli budowlanych powstałych po 1995 roku, nie mają możliwości przeprowadzenia tego postępowania za darmo. Prawo budowlane nie przewiduje bowiem możliwości umorzenia opłaty legalizacyjnej przez inspektora nadzoru budowlanego albo inny organ administracji. Taką interpretację przepisów prawa budowlanego potwierdza ostatnia opinia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) oraz Głównego Urzędu Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.

Przepisy prawa budowlanego regulujące procedurę legalizacji samowoli budowlanych i uiszczania opłat legalizacyjnych odsyłają do odpowiedniego stosowania działu III ustawy – Ordynacja podatkowa, który dopuszcza możliwość umorzenia zaległości podatkowej. Odpowiednie stosowanie przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost, zastosowaniu z odpowiednimi modyfikacjami lub na odmowie zastosowania ze względu na określone różnice. GINB stanął na stanowisku, że w przypadku przepisów regulujących uiszczanie opłat legalizacyjnych mamy do czynienia właśnie z tą trzecią sytuacją – odmową zastosowania przepisów ordynacji podatkowej. Opłata legalizacyjna jest bowiem warunkiem legalizacji samowoli budowlanej, swoistego rodzaju dolegliwością, którą musi ponieść każdy inwestor, który złamał procedury budowlane. Prawo budowlane jasno stanowi, że konsekwencją nieziszczenia opłaty legalizacyjnej jest wydanie nakazu rozbiórki budynku. Wydanie nakazu rozbiórki jest także konsekwencją próby uiszczenia opłaty legalizacyjnej po określonym terminie. Prawo budowlane nie dopuszcza bowiem możliwości uiszczenia opłaty legalizacyjnej po wyznaczonym przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego terminie. Tylko terminowa wpłata opłaty legalizacyjnej przez inwestora może doprowadzić do legalizacji samowoli budowlanej. Zdaniem głównego inspektora nie można zatem mówić o powstaniu zaległości podatkowej, a więc w rezultacie nie można rozważać umorzenia opłaty legalizacyjnej na podstawie przepisów działu III ustawy – Ordynacja podatkowa, który dopuszcza możliwość umorzenia zaległości podatkowej.

Interpretacja przepisów ustawy – Prawo budowlane i ustawy – Ordynacja podatkowa dokonana przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Główny Urząd Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa jednoznacznie przesądziła, że bezpłatna legalizacja samowoli budowlanych powstałych po 1 stycznia 1995 r. nie jest możliwa. Każdy inwestor ubiegający się o legalizację samowoli musi ją uiścić. Bez spełnienia tego warunku legalizacja samowoli nie jest możliwa. Wysokość opłaty legalizacyjnej ustala powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. Na przykład w przypadku domów jednorodzinnych wynosi ona 50 tys. zł. Nie oznacza to jednak, że inwestor musi ją uiścić jednorazowo w całości. Prawo budowlane poprzez odpowiednie zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej dopuszcza bowiem rozłożenie opłaty legalizacyjnej na raty. Do tego konieczny jest jednak wniosek złożony przez inwestora występującego o legalizację.

Interpretacje Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego nie mają charakteru prawnie wiążących, tak jak np. interpretacje organów podatkowych. Mogą one mieć jednak charakter decydujący w przypadku rozstrzygania sporów przed organami administracyjnymi i sądami administracyjnymi.