Do likwidacji ogrodów działkowych nie trzeba zgody związku

Jednostki samorządu terytorialnego, w szczególności gminy, nie mają obowiązku ubiegania się o zgodę Polskiego Związku Działkowców na likwidację rodzinnego ogrodu działkowego, jeżeli jej celem jest realizacja inwestycji celu publicznego, czyli np. budowa drogi. Do tej pory bez takiej zgody likwidacja ogrodu nie była możliwa, bo ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych wyraźnie stanowiła, że likwidacja rodzinnego ogrodu działkowego odbywa się za zgodą PZD. Trybunał Konstytucyjny orzekł jednak, że przepis ten jest niezgodny z konstytucją, ponieważ ustanawia dodatkowy warunek w postaci zgody podmiotu wywłaszczanego. Tym samym realizacja któregokolwiek z ustawowo zdefiniowanych celów publicznych, mających znaczenie dla ogółu społeczeństwa (linia kolejowa, autostrada, instalacje wojskowe) albo przynajmniej dla lokalnej społeczności (oczyszczalnia ścieków, ratusz czy sąd), uzależniona była od woli pewnej organizacji społecznej - podmiotu administrującego ogrodem. Podmiot ten miał jednocześnie prawo, realizując własne interesy - nie wyrazić zgody, a przez to uniemożliwić likwidację ogrodu i realizację inwestycji celu publicznego. Sędziowie Trybunału uznali więc, że uzyskiwanie zgody Polskiego Związku Działkowców na likwidację ogrodu pod inwestycję publiczną nie jest już potrzebne.

Gmina nie ma też obowiązku przekazania Związkowi w nieodpłatne użytkowanie wieczyste gruntów przeznaczonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego na rodzinne ogrody działkowe. Obowiązek taki nakładał na gminy art. 10 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. W ocenie TK przepis ten ubezwłasnowolnia gminy w gospodarowaniu ich nieruchomościami, wprowadza swoisty monopol PZK - jedynej organizacji, na rzecz której wszelkie grunty przeznaczone pod ogrody muszą być oddane nieodpłatnie w użytkowanie. Zdaniem sędziów Trybunału regulacja ta jest pozostałością systemu nakazowego i nie może być akceptowana. Dlatego gmina ma teraz swobodę w doborze podmiotu, z którym może zawrzeć umowę na nieodpłatne przekazanie w użytkowanie wieczyste wspomnianych terenów. Gmina ma też prawo swobodnie ustalać zapisy takiej umowy i może np. zobowiązać podmiot do udostępniania terenów działkowych wszystkim mieszkańcom gminy, a nie tylko działkowcom.

Wyrok Trybunału wszedł już w życie. Na ostatnim posiedzeniu Senatu komisja ustawodawcza go rozpatrzyła.