Nowe prawo dla przedsiębiorców

Założenia nowego aktu prawnego mają ułatwić rozwój przedsiębiorczości.

- Inicjatywa ta wpisuje się w działania związane z pakietem rozwoju przedsiębiorczości, mającym na celu poprawę ogólnych warunków wykonywanej działalności gospodarczej. Walorem projektu jest wprowadzenie zasady, zgodnie z którą organy administracji w przypadku powstania wątpliwości interpretacyjnych na tle przepisów wykonywania działalności gospodarczej, zwłaszcza w razie możliwych wielu interpretacji, będą zobowiązane rozstrzygać tego rodzaju wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy. Ta regulacja może istotnie przyczynić się do poprawy komunikowania się przedsiębiorców z władzami publicznymi - mówi dr Ewelina Stobiecka, radca prawny, partner zarządzający w Kancelarii Taylor Wessing e|n|w|c w Warszawie.

Uczciwość z założenia

Podkreśla, że w projekcie założeń zaproponowano przepis nakazujący organowi administracyjnemu przyjmować, że przedsiębiorca działa zgodnie z zamiarem przestrzegania prawa (domniemanie uczciwości przedsiębiorcy). U podstaw tej regulacji leży zaś założenie, że przedsiębiorca działa uczciwie, a wątpliwości faktyczne powinny być rozstrzygane na jego korzyść (w sensie prawnym domniemanie uczciwości przedsiębiorcy będzie domniemaniem wzruszalnym).

W założeniach wskazuje się również na konieczność sformułowania jasnych zasad wykonywania działalności gospodarczej, które będą miały fundamentalne znaczenie w relacji organ administracji publicznej - przedsiębiorca.

- Obecna praktyka stosowania prawa gospodarczego pokazuje, że rośnie liczba spraw, które trafiają do sądów administracyjnych, a także rośnie odsetek spraw, w których sądy przyznają rację przedsiębiorcom i obywatelom. Odformalizowanie więc postępowania administracji publicznej wobec przedsiębiorcy i oparcie wszelkich interpretacji na podstawowych dla obrotu gospodarczego zasadach wydaje się rozwiązaniem jak najbardziej naturalnym - stwierdza dr Ewelina Stobiecka.

Przytłoczeni przepisami

Andrzej Sadowski, wiceprezydent Centrum im. Adama Smitha i prezydent Rady Konfederacji Pracodawców Unii Rynku Budowlano-Inwestycyjnego, zwraca uwagę, że obecnie przedsiębiorców przytłacza zbyt wiele skomplikowanych przepisów.

- Z najnowszych wyliczeń międzynarodowych ekspertów wynika, że nasz przedsiębiorca poświęca w ciągu roku na rozliczanie podatków aż 286 godzin. Pod tym względem nasz kraj znajduje się na trzecim od końca miejscu wśród państw Unii Europejskiej i EFTA. Ministerstwo Gospodarki szacuje, że gdyby zlikwidować te niepotrzebnie rozbudowane i skomplikowane regulacje, które w rezultacie hamują rozwój przedsiębiorczości, to nasze firmy zaoszczędziłyby każdego roku około 70 mld zł. Te pieniądze mogłyby przeznaczyć na inwestycje, tworzenie nowych miejsc pracy czy wdrażanie różnych innowacyjnych rozwiązań. Zatem już sama likwidacja szkodliwych przepisów w prowadzeniu biznesu przyczyniłaby się do przyspieszenia gospodarczego i wzrostu dobrobytu - mówi Andrzej Sadowski.

W założeniach projektu ustawy - Prawo działalności gospodarczej przyjęto też zasadę, że organ administracji publicznej będzie podejmował jedynie takie działania, które są współmierne do celu, w szczególności zaś poprzez rozsądne wyważenie interesu prywatnego i interesu publicznego.

- Zaproponowano również wprowadzenie zasady jednokrotnego przekazywania informacji. Faktycznie będzie to zakaz dla organu administracji publicznej żądania informacji na potwierdzenie faktu stanu prawnego, jeżeli są one znane danemu organowi z urzędu albo możliwe są do ustalenia przez organ na podstawie posiadanych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych rejestrów publicznych, posiadanych przez inne podmioty publiczne, do których organ ten ma dostęp, także w drodze elektronicznej. Wskazuje się w tym przypadku na potrzebę wymiany informacji między organami administracji publicznej na zasadach określonych w przepisach o informatyzacji administracji. Dodatkową istotną sprawą będzie nieodpłatność przekazywania tych informacji, co niewątpliwie odciąży przedsiębiorców od różnych dodatkowych opłat - dodaje dr Ewelina Stobiecka.

Uczciwa konkurencja

Nowością w projektowanym prawie będzie również wyodrębnienie zasady uczciwej konkurencji jako samodzielnej normy wraz z zakazem stosowania praktyk bezpodstawnie podważających reputację konkurencyjnych przedsiębiorstw. Tego rodzaju zasada może wpłynąć na tworzenie pozytywnego modelu zachowania przedsiębiorcy w obrocie gospodarczym, stanowiąc tym samym element wzorca uczciwego przedsiębiorcy.

Zupełnie nowym rozwiązaniem, które ma zawierać prawo działalności gospodarczej, będzie zasada polubownego rozwiązywania sporów i załatwiania spraw. Proponuje się wprowadzenie normy, zgodnie z którą przedsiębiorcy zobowiązani będą do rozwiązywania sporów, powstałych w związku z wykonywaną działalnością przede wszystkim w drodze polubownej, w szczególności przy pomocy pozasądowych metod ich rozwiązywania.

Mecenas Ewelina Stobiecka uważa, że regulacja ta z uwagi na czas rozwiązywania konfliktów przez sądy polskie jest bardzo potrzebna. Ponadto jest też zgodna z innymi projektami Ministerstwa Gospodarki związanymi ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów.

Projektowana ustawa zakłada również inne szczegółowe rozwiązania - bądź to doprecyzowujące dotychczasowe przepisy, bądź też wprowadzające pewne usprawnienia w zakresie całego obszaru działalności gospodarczej.

- Wiele zmian dotyczyć ma zakresu możliwości i procedur kontroli działalności przedsiębiorcy, w tym także przepisów regulujących tzw. projekt decyzji administracyjnej w postępowaniach dotyczących wykonywania działalności gospodarczej, który będzie przedstawiany przedsiębiorcy na jego wniosek. Regulację tę można skomentować jako ułatwiającą i usprawniającą obrót gospodarczy w sytuacjach, w których jego płynność uzależniona jest od działań administracji publicznej - mówi dr Ewelina Stobiecka.

Jednocześnie podkreśla, że założenia projektu ustawy - Prawo działalności gospodarczej wymagać będą wprowadzenia wielu szczegółowych zmian w innych ustawach powiązanych z prawem działalności gospodarczej. Zgodnie natomiast z uchwałą nr 20 z 18 lutego 2014 r. w sprawie zaleceń ujednolicenia terminu wejścia w życie niektórych aktów normatywnych nowa ustawa powinna wejść w życie 1 stycznia 2016 r.

Przełomowa ustawa

Do wprowadzenia przemian rynkowych w kraju przyczyniła się ustawa z 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej. Weszła w życie z początkiem 1989 r.

- Ustawa o działalności gospodarczej uchwalona pod koniec 1988 r. do tej pory zwana jest ustawą Wilczka, który był ministrem przemysłu w ostatnim rządzie PRL. Jest ona konstytucją polskiej przedsiębiorczości i jak na razie niedoścignionym wzorem aktu prawnego dającego najwięcej do tej pory wolności gospodarczej, mimo że przyjęta została w czasie realnego socjalizmu i stacjonującej w Polsce armii rosyjskiej. Zdecydowana większość jej przepisów jest zgodna z aktualnymi wymogami Unii Europejskiej poza zróżnicowaniem sytuacji zagranicznych podmiotów gospodarczych działających na naszym rynku. Wszystko to świadczy o uniwersalności całej ustawy. 29 grudnia 2008 r. Centrum im. Adama Smitha uhonorował Mieczysława Wilczka tytułem Jego Wysokiej Przedsiębiorczości - mówi Andrzej Sadowski, wiceprezydent Centrum im. Adama Smitha.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl