5 wątpliwości w sprawie e-sprzedaży leków

1 Czy apteka internetowa musi zapewnić specjalistyczny środek transportu do przewożenia wysyłanych produktów leczniczych?

Apteki i punkty apteczne prowadzące sprzedaż wysyłkową są zobowiązane do zapewnienia takiego środka transportu, który spełnia wszystkie wymagania określone w przepisach rozporządzenia w sprawie warunków wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych. Zgodnie z tymi zasadami transport produktów leczniczych może odbywać się wyłącznie w wydzielonej przestrzeni środka transportu, w sposób zapewniający zabezpieczenie produktów przed zanieczyszczeniami organicznymi, uszkodzeniami mechanicznymi, a także przed mikroorganizmami i szkodnikami (par. 4 ust. 3 pkt 1 r.w.s.p.). Przewóz musi się odbywać w warunkach uniemożliwiających skażenie i przemieszczanie się produktów leczniczych oraz w sposób uniemożliwiający dostęp do tych produktów osobom nieuprawnionym (par. 4 ust. 3 pkt 2 i 3 r.w.s.p.). Ponadto transport leków musi być przeprowadzony w sposób umożliwiający kontrolę temperatury przewożonych produktów (par. 4 ust. 3 pkt 4 r.w.s.p.).

2 Czy dopuszczalna jest wysyłka leków za pośrednictwem firm kurierskich?

Przepisy wymienionego rozporządzenia nie wprowadzają w tym zakresie ograniczeń. W związku z powyższym należy uznać, że dopuszczalne jest transportowanie leków przez inny podmiot niż apteka czy punkt apteczny. W każdym jednak przypadku transport produktów leczniczych musi być zgodny z zasadami określonymi w r.w.s.p. Ponadto należy zauważyć, iż odpowiedzialność za warunki transportu zawsze będzie ponosić apteka lub punkt apteczny, tj. podmiot dysponujący zezwoleniem na prowadzenie detalicznego obrotu lekami, podlegający kontroli organów Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej.

3 Jakie kary grożą w przypadku gdy apteka nie spełnia wymogów dotyczących transportu?

Nadzór nad warunkami transportu leków sprzedawanych w ramach sprzedaży wysyłkowej pełni, jako organ I instancji, wojewódzki inspektor farmaceutyczny (zgodnie z art. 112 ust. 3 w zw. z art. 109 pkt 3 p.f.). W przypadku przeprowadzania planowej kontroli aptek i punktów aptecznych prowadzących wysyłkową sprzedaż wojewódzki inspektor farmaceutyczny sprawdza m.in. spełnianie przez te podmioty wymogów określonych w rozporządzeniu, w tym prawidłowość transportowania produktów leczniczych.

Jednocześnie należy wskazać, iż ustawodawca nie przewidział możliwości nakładania kar pieniężnych za transportowanie leków niezgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu. Sankcją za naruszenie tych zasad może być natomiast wydanie przez WIF nakazu usunięcia stwierdzonych uchybień (zgodnie z art. 120 ust. 1 pkt 2 p.f.). W przypadku gdy podmiot w dalszym ciągu narusza zasady prowadzenia sprzedaży wysyłkowej i nie usunął uchybień wskazanych w decyzji WIF, ustawodawca dopuścił nawet możliwość cofnięcia zezwolenia wydanego dla tego podmiotu (art. 103 ust. 2 p.f.).

4 Czy apteka internetowa powinna umożliwić zwrot produktów klientowi?

Zgodnie z art. 96 ust. 5 i 6 p.f. produkty lecznicze i wyroby medyczne wydane z apteki nie podlegają zwrotowi, chyba że zostały niewłaściwie wydane lub miały wadę jakościową. Tymczasem w przypadku dokonywania wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych nie zdecydowano się na wprowadzenie analogicznych ograniczeń. Zgodnie z par. 3 pkt 8 r.w.s.p. placówka prowadząca wysyłkową sprzedaż produktów leczniczych jest zobowiązana poinformować pacjentów o możliwości odstąpienia od umowy w terminie 10 dni od dnia dostawy, bez ponoszenia innych kosztów niż bezpośrednie koszty zwrotu.

Należy zauważyć, iż rozporządzenie w sprawie warunków wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych zostało wydane przez ministra zdrowia na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 68 ust. 3a p.f. Przepisy rozporządzenia stanowią lex specialis w stosunku do przepisów prawa farmaceutycznego i jako takie mają pierwszeństwo stosowania. Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, iż apteka prowadząca wysyłkową sprzedaż leków jest zobowiązana do umożliwienia pacjentom dokonania zwrotu zakupionych leków. Jednocześnie, z uwagi na to, iż zwrócone leki nie nadają się do ponownej sprzedaży, apteka zasadniczo jest zobowiązana zniszczyć zwrócony produkt (stosownie do par. 8 ust. 1 r.w.s.p.: "placówka zapewnia unieszkodliwienie zwróconego produktu").

5 Czy e-apteka powinna przyjąć zwrot również wtedy, gdy klient złożył zamówienie drogą internetową, ale odebrał leki osobiście w aptece?

Zgodnie z definicją ustawową (art. 2 pkt 37aa p.f) sprzedażą wysyłkową jest umowa sprzedaży produktów leczniczych zawierana z pacjentem bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystywaniu środków porozumiewania się na odległość, w szczególności drukowanego lub elektronicznego formularza zamówienia niezaadresowanego lub zaadresowanego, listu seryjnego w postaci drukowanej lub elektronicznej, reklamy prasowej z wydrukowanym formularzem zamówienia, reklamy w postaci elektronicznej, katalogu, telefonu, telefaksu, radia, telewizji, automatycznego urządzenia wywołującego, wizjofonu, wideotekstu, poczty elektronicznej lub innych środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. nr 144, poz. 1204 ze zm.). Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, iż podstawową przesłanką pozwalającą na zakwalifikowanie sprzedaży leków jako sprzedaży wysyłkowej jest sposób zawarcia umowy, a nie sposób odbioru zamówionego towaru. W związku z tym sprzedaż produktu leczniczego za pośrednictwem internetu i osobisty odbiór tego produktu w aptece nie zmienia faktu, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z wysyłkową sprzedażą leków, a lek zakupiony w ten sposób może być zwrócony zgodnie z par. 3 pkt 8 r.w.s.p.

Oprac. JP