Komentarze

W czwartej części komentarza do kodeksu wyborczego przedstawiamy problematykę związaną z finansowaniem kampanii wyborczej. W pierwszej kolejności analizie poddajemy przepisy dotyczące źródeł finansowania. W tym kontekście szczególną uwagę poświęcamy zamkniętemu katalogowi dozwolonych metod pozyskiwania środków finansowych przez komitety wyborcze. Uzasadnienie dla powyższego stanowi nadrzędna zasada jawności finansowania kampanii wyborczej i wynikająca z niej kontrola źródeł przychodów i wydatków komitetów wyborczych sprawowana przez właściwe organy wyborcze oraz przez czynnik obywatelski. W tym aspekcie szczególną uwagę zwracamy na obowiązki każdego komitetu wyborczego polegające na utworzeniu specjalnego rachunku bankowego, na którym gromadzone będą środki finansowe przeznaczone na finansowanie kampanii wyborczej. Taka konstrukcja przepisów wzmacnia przejrzystość finansowania kampanii wyborczej. Ustawodawca założył w tym przypadku finansowanie bezgotówkowe. Oznacza to, że na specjalne konto bankowe komitetu wyborczego mogą wpływać wyłącznie środki z kont bankowych. Takie sformułowanie przepisów skutkuje istotnymi ograniczeniami. Po pierwsze, osoba fizyczna nieposiadająca rachunku bankowego nie może wesprzeć kampanii wyborczej wybranego komitetu. Po drugie, banki, aby wywiązać się ze swych obowiązków umownych, nie powinny przyjmować wpłat gotówkowych od osób fizycznych.

Kolejne istotne zagadnienie, jakie omawiamy w komentarzu, wiąże się z zasadami wydatkowania środków finansowych. W tym miejscu należy wyjaśnić, że komitet wyborczy może wydatkować środki finansowe jedynie na cele związane z wyborami. Do wydatków komitetu wyborczego nie mogą być zaliczone środki przekazane na cele charytatywne oraz inne cele społecznie użyteczne, nawet jeśli były ponoszone w okresie kampanii wyborczej w ramach promocji komitetu lub poszczególnych kandydatów. Tego typu wydatki stanowią naruszenie przepisów.

Mimo dość rygorystycznych regulacji związanych z finansowaniem kolejnych wyborów w Polsce i na świecie udaje się znaleźć sposoby pozwalające na obejście nie do końca precyzyjnych przepisów. Najczęściej spotykanym negatywnym zjawiskiem jest prekampania wyborcza. Pojawia się ona tam, gdzie przewidziane są limity wydatków, i służy obchodzeniu tych ograniczeń. Istotą tego zjawiska jest prowadzenie - w mniej lub bardziej zawoalowany sposób - agitacji na rzecz określonych osób i ugrupowań w okresie poprzedzającym rozpoczęcie kampanii wyborczej, a więc przed ogłoszeniem aktu właściwego organu o zarządzeniu wyborów.

Pod koniec tej części komentarza dokonujemy analizy przepisów związanych z rozliczeniem kampanii wyborczej. W tym aspekcie szczególną uwagę poświęcimy obowiązkom sprawozdawczym komitetów wyborczych. Są to istotne elementy systemu, który ma zapewniać przejrzystość finansowania kampanii wyborczych. Bez nich w praktyce niemożliwa stałaby się weryfikacja rzeczywistych wydatków ponoszonych przez podmioty biorące udział w wyborach. To sprawozdania są także źródłem wiedzy na temat uzyskiwanych przez komitety wyborcze dochodów. Analizie poddane zostaną również przepisy określające rolę i zadania organów wyborczych, w szczególności w zakresie kontroli sprawozdania finansowego i skutków jego odrzucenia.

Aby zrealizować podstawową - praktyczną - funkcję niniejszego komentarza, w jego treści autorzy zamieścili wzory dokumentów wyborczych oraz przykłady konkretnych rozwiązań.

Wykaz skrótów

- ustawa z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.).

- ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1376 ze zm.).

- ustawa z 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz.U. nr 5, poz. 24 ze zm.).

- rozporządzenie ministra finansów z 12 września 2011 r. w sprawie rejestru zaciągniętych kredytów oraz rejestru wpłat prowadzonych przez komitety wyborcze (Dz.U. nr 193, poz. 1144).

- ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. nr 199, poz. 1175 ze zm.). - ustawa z 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 155, poz. 924).

- ustawa z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 234, poz. 1536 ze zm.).

- ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.).

- Państwowa Komisja Wyborcza.

Następną część komentarza opublikujemy 28 maja

● ustawę z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

● ustawę z 13 września 1966 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

● ustawę z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej

Przeoczyłeś tygodnik? Znajdziesz go w dotychczasowych wydaniach DGP na

@RY1@i02/2014/074/i02.2014.074.08800010a.803.jpg@RY2@

Leszek Jaworski prawnik specjalizujący się w prawie administracyjnym

Leszek Jaworski

prawnik specjalizujący się w prawie administracyjnym

@RY1@i02/2014/074/i02.2014.074.08800010a.804.jpg@RY2@

Łukasz Sobiech radca prawny

Łukasz Sobiech

radca prawny