Poradnia oświatowa

• Jakie są skutki zarejestrowania działalności gospodarczej w trakcie przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia
• Czy dyrektor może udzielić rodzicom informacji o niekaralności nauczyciela
• Na jakich zasadach rozpoczyna przygotowanie do zawodu osoba zatrudniona w trakcie roku szkolnego
• Czy organ prowadzący może zawiesić wypłaty z funduszu nagród

Na sposób postępowania dyrektora wskazuje art. 73 ust. 7 Karty nauczyciela (dalej: KN). Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia, że w okresie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel podejmuje inny stosunek pracy lub inną działalność zarobkową, dyrektor szkoły odwołuje go z urlopu, określając termin, w którym nauczyciel jest obowiązany do powrotu do pracy. W powyższej sprawie dyrektor powinien ustalić, czy pracownik faktycznie wykonuje działalność zarobkową i osiąga dochody. Wskazać należy, że art. 73 ust. 7 KN zawiera dwie normy prawne, które wykluczają możliwość łączenia korzystania przez nauczyciela z urlopu dla poratowania zdrowia z zatrudnieniem w ramach innego stosunku pracy lub innej działalności zarobkowej, otóż:

• pierwsze zdanie tego przepisu stanowi zakaz nawiązania stosunku pracy lub podjęcia innej działalności zarobkowej przez nauczyciela w okresie przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia,
• w drugim zdaniu ustawodawca zobowiązuje dyrektora szkoły do odwołania nauczyciela z urlopu dla poratowania zdrowia, gdy stwierdzi, że w okresie tego urlopu nauczyciel pozostaje w innym stosunku pracy lub prowadzi inną działalność zarobkową.

Z ww. regulacji należy wnioskować, że nauczyciel w okresie przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia nie może podejmować nowego zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej, jak również kontynuować już podjętego zatrudnienia czy działalności zarobkowej. Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale z 7 lipca 2005 r. (sygn. akt II PZP 5/05), w której stwierdza, że podstawą odwołania nauczyciela z urlopu dla poratowania zdrowia może być również kontynuowanie zatrudnienia na podstawie stosunku pracy lub wykonywanie innej działalności zarobkowej rozpoczętej przed udzieleniem tego urlopu. W związku z tym w opinii MEN z 10 lipca 2010 r. (publ. Lex/el) nauczyciel, któremu został udzielony urlop dla poratowania zdrowia w szkole stanowiącej jego podstawowe miejsce pracy, powinien rozwiązać stosunek pracy lub wystąpić o urlop bezpłatny na czas przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia w szkole, która jest jego dodatkowym miejscem pracy. Wskazać też należy, że SN w dwóch wyrokach – z 23 października 2019 r. (sygn. akt I PK 238/18) i 7 listopada 2019 r. (sygn. akt I PK 238/18) – podał, że odwołanie nauczyciela z urlopu dla poratowania zdrowia jest uzasadnione w przypadku osobistego wykonywania innej działalności zarobkowej. Przy czym, jak wyjaśnił SN, przedmiotem jego wypowiedzi było pojęcie pracy zarobkowej z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. I tak, ogólnie rzecz ujmując, SN przyjmuje, że pracą zarobkową na gruncie tego przepisu jest aktywność ludzka, która zmierza do uzyskania zarobku. Chodzi więc nie tylko o czynności, które przynoszą ubezpieczonemu bezpośrednią korzyść majątkową w postaci środków pieniężnych otrzymywanych wprost za wykonanie tych czynności, lecz także te, które wiążą się z perspektywą otrzymania korzyści majątkowych. Przejawia się ona w wykonywaniu pracy w potocznym tego słowa znaczeniu, a więc wykonywaniu osobiście czynności na podstawie różnych stosunków prawnych – stosunku pracy, stosunków o charakterze cywilnoprawnym, a także w ramach prowadzonej własnej działalności gospodarczej (por. wyrok SN z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt I UK 154/04). W przypadku działalności gospodarczej wykonywanie pracy polega na osobistym wykonywaniu: usług w ramach tej działalności lub czynności organizacyjnych – faktycznych i formalnoprawnych związanych z bieżącym funkcjonowaniem przedsiębiorcy (por. np. wyroki SN z: 5 kwietnia 2005 r., sygn. akt I UK 370/04; 14 grudnia 2005 r., sygn. akt III UK 120/05). Należy przy tym zauważyć, że obie przesłanki utraty prawa do zasiłku, tj. wykonywanie pracy w okresie orzeczonej niezdolności do pracy zarobkowej i wykorzystywanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem, są niezależne od siebie i mają samoistny charakter (por. wyrok SN z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt II UK 154/04). W konsekwencji więc wystarczy, że w czasie orzeczonej niezdolności do pracy ubezpieczony wykonuje (inną) „pracę zarobkową” i nie jest niezbędne, aby była ona niezgodna z celem zwolnienia lekarskiego. SN w podanych orzeczeniach uznał, że kwestię tę analogicznie przesądził ustawodawca na gruncie art. 73 ust. 7 KN, tj. każda faktyczna aktywność zawodowa jest sprzeczna z celem urlopu dla poratowania zdrowia.