Czy trzeba badać przeznaczenie usług na cele osobiste

doradca podatkowy w Polaudit

@RY1@i02/2010/094/i02.2010.094.086.008b.001.jpg@RY2@

Piotr Michalski, doradca podatkowy w Polaudit

W przypadku świadczenia usług na rzecz podatników, gdy usługi te przeznaczone są na cele prywatne, w szczególności na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, do określenia miejsca świadczenia stosuje się odpowiednio przepisy art. 28c ustawy o VAT.

Zgodnie z tym przepisem miejscem świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest, co do zasady, miejsce, w którym usługodawca posiada siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania. Powyższe regulacje mogą powodować wrażenie, jakoby na usługodawcy w Polsce spoczywał obowiązek dochodzenia, na jakie cele podatnik niemiecki zamierza przeznaczyć zakupioną usługę. Moim zdaniem z przepisów nie wynika, aby świadczący usługę miał aktywnie dochodzić zamiarów kontrahenta. Kontrahent, który z góry zaznaczy, że usługa jest przeznaczona dla pracowników, powinien otrzymać fakturę z polskim VAT, podobnie jak kontrahent, który nie występuje w transakcji jako podatnik. Przykładem może być niemiecki rzeźnik z Frankfurtu nad Odrą, który zawiezie do naprawy swój telewizor do serwisu w Słubicach. W takim przypadku miejscem opodatkowania usług jest Polska.

Jednak w sytuacji, gdy usługobiorca nie informuje usługodawcy o prywatnym przeznaczeniu nabywanych u niego usług, usługodawca zachowuje się tak jak w każdej transakcji z podatnikiem. Gdyby ustawodawca chciał przerzucić ciężar udowodnienia przeznaczenia usługi na usługodawcę, powinien wskazać, w jaki sposób usługodawca ma taki dowód przeprowadzić. Nie sposób wyobrazić sobie sytuacji, w której usługodawca przed wykonaniem każdej usługi wewnątrzwspólnotowej zobowiązany jest do zebrania kompletu oświadczeń o nieprywatnym przeznaczeniu usług, gdyż w przeciwnym wypadku byłby zobowiązany do traktowania ich jako usług przeznaczonych na cele prywatne i zawsze opodatkowanych w Polsce.

Brak obowiązku aktywnej weryfikacji przeznaczenia usług przez usługobiorcę wynika także z odpowiednich przepisów Dyrektywy VAT. Artykuł 44 wskazuje, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika działającego w takim charakterze jest miejsce, w którym podatnik ten posiada siedzibę swojej działalności gospodarczej. Z kolei art. 45, określając zasadę ustalania miejsca świadczenia usług dla niepodatników, stanowi, że miejscem świadczenia usług na rzecz osoby niebędącej podatnikiem jest miejsce, w którym usługodawca ma siedzibę swojej działalności gospodarczej. Nie ma tu zatem miejsca na jakiekolwiek domniemania co do intencji podatnika. Nie zachodzi taka potrzeba.

Należy pamiętać, że obowiązek rozliczenia VAT od usługi zakupionej w charakterze podatnika od polskiej firmy spoczywa na tymże podatniku, gdy przeznaczy on zakupioną usługę na rzecz pracowników. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o VAT nieodpłatne świadczenie usług na rzecz pracowników traktuje się jako odpłatne świadczenie usług. Analogiczny przepis zawiera art. 26b Dyrektywy VAT. W tym wypadku należy przyjąć, że pracodawca niemiecki, który zakupił usługę od polskiej firmy prawniczej, zachowuje się tak, jakby on wyświadczył pracownikowi rzeczoną usługę. Zatem to pracodawca niemiecki ma odprowadzić VAT w Niemczech (gdyż tam ma swoją siedzibę) od usług dla pracowników. Jedynie taka wykładnia przepisów zapewnia spójność systemu opodatkowania oraz eliminację wywodzenia skutków podatkowych dla świadczącego usługi z domniemania lub z uzyskanego zapewnienia kontrahenta co jego do zamiarów i intencji.

(MGM)