Czy trzeba zapłacić VAT za czynność zwolnioną

W przedstawionym stanie faktycznym chodzi o sytuację, w której sprzedawca - podatnik VAT -- błędnie zaklasyfikował czynność jako opodatkowaną stawką VAT, np. 23 proc., podczas gdy czynność ta powinna korzystać ze zwolnienia z VAT. Następnie odbiorca (także podatnik VAT) otrzymał ww. fakturę. Powstała zatem wątpliwość: czy odbiorcy faktury przysługuje prawo do odliczenia podatku błędnie wykazanego na tej fakturze? Czy odbiorca powinien zapłacić kwotę wynikającą z faktury?

Odpowiedź na pytanie, czy odbiorca powinien zapłacić kwotę z faktury, nie należy do zagadnień z zakresu prawa podatkowego. Co prawda, w pewnych sytuacjach zapłata może wpływać na odliczenia VAT - dotyczy to tzw. małych podatników rozliczających się metodą kasową, jednak w tym komentarzu przyjęto założenie, że odbiorca płaci pełną kwotę z faktury, a kontrahenci nie są małymi podatnikami.

Kwestię odliczenia VAT z faktury dokumentującej czynność zwolnioną z VAT (ale z wykazaną kwotą VAT) reguluje wprost art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT). W myśl tego przepisu nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury, jeśli transakcja udokumentowana fakturą jest zwolniona od podatku.

Odnosząc przepis do przedstawionego stanu faktycznego, wskazać należy, iż faktura zwierająca nienależnie naliczony podatek od towarów i usług spowoduje brak możliwości odliczenia podatku z tej faktury po stronie jej odbiorcy.

W sytuacji gdy istnieją wątpliwości, czy sprzedawca prawidłowo naliczył VAT na fakturze, odbiorca powinien nakreślić sprzedawcy swoje wątpliwości - być może sprzedawca będzie skłonny skorygować nieprawidłowo naliczony VAT. Jeśli tak, to sprzedawca powinien wystawić fakturę korygującą kwotę VAT in minus. Odbiorca, otrzymując fakturę korygującą kwotę VAT, powinien podpisać kopię faktury korygującej i odesłać tę kopię sprzedawcy.

W powyższej sytuacji odbiorca nie powinien odliczać VAT z faktury pierwotnej (z nienależnym VAT) ani korygować nieodliczonego VAT na podstawie faktury korygującej (w myśl art. 86 ust. 10a ustawy o VAT).

Jeżeli kwestia VAT stanowi dla kontrahentów (sprzedawcy i odbiorcy) materialnie istotną część wynagrodzenia z kontraktu, mogą oni wystąpić do ministra finansów o wydanie interpretacji indywidualnych - sprzedawca z perspektywy stosowania zwolnienia z VAT; natomiast odbiorca z punktu widzenia prawa do odliczenia. Przykładami interpretacji będących zabezpieczeniem podatkowych rozliczeń stron są pisma: nr ILPP2/443-817/11-2/KŁ z 17 sierpnia 2011 r. oraz nr ILPP1/443-1360/10-4/BD z 4 kwietnia 2011 r.

Art. 86 ust. 10a oraz art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054).

Oprac. Ewa Ciechanowska