Jaka kara grozi podatnikowi za błędne wystawianie faktur

@RY1@i02/2011/166/i02.2011.166.086.0006.001.jpg@RY2@

Jakub Rychlik doradca podatkowy

Faktury VAT odgrywają duże znaczenie w zakresie rozliczeń podatku od towarów i usług. Dokumentują one przebieg transakcji między kontrahentami, zaś ich posiadanie jest warunkiem odliczenia podatku naliczonego przez nabywców towaru lub usługi. Faktury są dokumentami, które z założenia uważa się za prawdziwe (domniemanie prawdziwości), dopóki nie zostanie udowodniona ich fikcyjność.

Biorąc pod uwagę zarówno przepisy prawa podatkowego, jak i prawa karnego skarbowego, faktury z uwagi na popełnione w nich nieprawidłowości można podzielić na dwa rodzaje. Faktury nierzetelne i faktury wadliwe. Pierwsze to takie, które nie są zgodne ze stanem rzeczywistym. Będą to przede wszystkim tzw. puste faktury dokumentujące transakcje, które nigdy nie miały miejsca. Ponadto nierzetelnymi fakturami będę faktury dokumentujące transakcję, która w rzeczywistości miała miejsce, ale nie z tym nabywcą, który został wskazany na fakturze. Także zawyżenie bądź zaniżenie wysokości należnego wynagrodzenia będzie prowadziło do nierzetelności faktury. Natomiast wadliwą fakturą jest faktura wystawiona niezgodnie z przepisami regulującymi sposób wystawienia faktur. Będzie to np. faktura niezawierająca NIP-u nabywcy będącego przedsiębiorcą albo w której nie wskazano podstawy uprawniającej do zwolnienia z VAT dokumentowanej transakcji.

Zgodnie z ustawą o VAT tzw. puste faktury nie dają prawa do odliczenia podatku naliczonego, chociażby został on zapłacony przez nabywcę. Ponadto, na gruncie podatku dochodowego wydatek poniesiony na podstawie pustej faktury nie może stanowić kosztu uzyskania przychodu.

Z kolei, zgodnie z kodeksem karnym skarbowym, zarówno wystawienie przez sprzedawcę, jak i posłużenie się przez nabywcę fakturą nierzetelną stanowi przestępstwo skarbowe bądź wykroczenie skarbowe, w zależności od wagi popełnionego czynu zabronionego. Ponadto wystawienie, a także użycie faktury, w której poświadczono nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, stanowi przestępstwo zgodnie z kodeksem karnym. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego wystawienie bądź posłużenie się nierzetelną fakturą będzie ścigane na podstawie k.k.s., jeżeli czyn ten będzie godził w obowiązek podatkowy.

Aby uchronić się przed negatywnymi skutkami podatkowymi wystawienia nierzetelnej faktury, najlepiej wystawić fakturę korygującą. Z uwagi na kontrowersje, jakie wzbudza anulowanie faktury, nie jest to metoda do końca skuteczna. Z kolei sposobem na uniknięcie odpowiedzialności karnej skarbowej związanej z nierzetelnymi fakturami jest złożenie tzw. czynnego żalu, czyli zawiadomienia o popełnionym czynie zabronionym.

Na gruncie podatkowym wadliwe faktury nie wywołują aż tak negatywnych konsekwencji jak faktury nierzetelne. Podatnicy mogą na ich podstawie odliczyć podatek naliczony, a także zaliczyć poniesiony wydatek do kosztów uzyskania przychodów. Jedynie w kodeksie karnym skarbowym samo wystawienie wadliwej faktury stanowi przestępstwo skarbowe albo wykroczenie skarbowe w zależności od wagi popełnionego czynu. Posłużenie się wadliwą fakturą nie jest sankcjonowane. Poprawienie wadliwych faktur może nastąpić w wyniku wystawienia faktury korygującej bądź noty korygującej. Tą ostatnią wystawia nabywca, jeżeli otrzymał fakturę zawierającą pomyłki wiążące się ze sprzedawcą lub nabywcą, lub oznaczeniem towaru lub usługi. Są to pomyłki polegające np. na przestawieniu liter, cyfr. W przypadku innego NIP-u czy nazwy nabywcy, sprzedawcy, towaru lub usługi, jaka wystąpiła w rzeczywistości, konieczne jest wystawienie faktury korygującej.

EM

Ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).