Jakie obowiązki wymusza rozwiązanie spółki

Rozwiązanie spółki cywilnej wiąże się obowiązkiem rozliczenia przez wspólników VAT od tzw. remanentu likwidacyjnego, czyli podatku od towarów własnej produkcji oraz tych, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy dokonanej przez spółkę. Obowiązek ten nie dotyczy oczywiście podatników (spółek cywilnych), które korzystają ze zwolnienia podmiotowego z VAT. Wspólnicy rozwiązywanej spółki cywilnej muszą zatroszczyć się o dokonanie remanentu - sporządzenia spisu z natury towarów na dzień rozwiązania spółki. Remanent powinien zostać zrobiony skrupulatnie, ponieważ informacja o dokonanym spisie z natury, o ustalonej na jego podstawie wartości towarów oraz o kwocie podatku należnego musi zostać załączona do deklaracji podatkowej składanej za okres obejmujący dzień rozwiązania spółki. Podstawę opodatkowania towarów objętych przedmiotowym spisem stanowić będzie cena netto nabycia tych towarów bądź koszty ich wytworzenia w przypadku towarów własnej produkcji. Wspólnicy powinni również pamiętać o złożeniu formularza VAT-Z w celu zgłoszenia zaprzestania wykonywania przez spółkę czynności opodatkowanych VAT.

W praktyce zdarza się, że któryś z byłych wspólników zamierza kontynuować działalność gospodarczą prowadzoną wcześniej (wspólnie) pod szyldem rozwiązanej właśnie spółki cywilnej. W takiej sytuacji były wspólnik może chcieć dokonać dostawy towarów objętych wspomnianym spisem z natury, w stosunku do których został rozliczony VAT. Ustawodawca przewidział taką możliwość, wskazując w ustawie o VAT, że dostawa takich towarów podlega zwolnieniu z VAT przez 12 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli dnia rozwiązania spółki. Dzięki takiemu rozwiązaniu dochodzi do uniknięcia podwójnego opodatkowania tych samych towarów i zachowania neutralności opodatkowania VAT dla przedsiębiorcy.

Na szczególną uwagę zasługuje sytuacja, w której - ze względu na różnicę pomiędzy podatkiem należnym a naliczonym - na dzień rozwiązania spółki nie zostanie wykazane zobowiązanie podatkowe w VAT, a podatek do zwrotu. Byłym wspólnikom przysługuje w takiej sytuacji prawo do zwrotu podatku. Osoby te powinny pamiętać, że zwrotu dokonuje się, gdy do deklaracji podatkowej za okres obejmujący dzień rozwiązania spółki, w której wykazywana jest kwota zwrotu, zostanie dołączona umowa spółki (aktualna na dzień rozwiązania). Umowa ta potrzebna jest organowi podatkowemu do ustalenia prawa do udziału w zysku każdego ze wspólników. Zwrot dokonywany jest bowiem w kwocie proporcjonalnej do tego udziału. Byli wspólnicy powinni również załączyć wykaz swoich rachunków bankowych, na które dokonywany będzie zwrot.

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Oprac. Ewa Ciechanowska