W jakich sytuacjach jednostki samorządu mogą pomniejszyć należny VAT

Mimo że od wejścia w życie przepisów ustawy z 11 marca 2004 r. o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) minęło już wiele lat, status jednostek samorządu terytorialnego (j.s.t.) jako czynnych podatników VAT dopiero od niedawna podlega pewnej stabilizacji, choć nadal borykają się one z określeniem prawidłowej formuły rozliczeń podatku naliczonego i należnego. Wiele z podejmowanych czynności odbywa się poza zakresem przepisów ustawy o VAT, ze względu na treść art. 15 ust. 6 tej ustawy. Stanowi on bowiem, iż organy władzy publicznej nie są podatnikami VAT w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa. Dość skomplikowane jest zatem wyznaczenie formuły zmniejszenia wartości podatku należnego o wartość podatku naliczonego wynikającego z dokonywanych zakupów opodatkowanych VAT, w sytuacji gdy j.s.t. dokonuje zarówno czynności opodatkowanych VAT, jak i czynności pozostających poza zakresem ustawy. Zdarza się często, iż jednostki te po prostu nie dokonują żadnych odliczeń podatku naliczonego, mimo realizacji czynności opodatkowanych, gdzie przynajmniej część podatku podlegałaby odliczeniu z uwagi na treść art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Równie często zdarza się, że czynności z zakresu zadań publicznych realizowanych przez powołane przez samorząd terytorialny jednostki organizacyjne (zakłady budżetowe czy spółki prawa handlowego) w nieprawidłowy sposób identyfikowane są jako czynności podlegające opodatkowaniu, a wartość wzajemnych rozliczeń w nieprawidłowy sposób podlega wówczas powiększeniu o VAT. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu VAT podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Wykonywanie zadań publicznych zleconych przez j.s.t. świadczonych na jej rzecz nie stanowi usługi. Nie mieści się bowiem w katalogu usług wymienionych w art. 5 ww. ustawy.