W jakich sytuacjach jednostki samorządu mogą pomniejszyć należny VAT

Mimo że od wejścia w życie przepisów ustawy z 11 marca 2004 r. o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) minęło już wiele lat, status jednostek samorządu terytorialnego (j.s.t.) jako czynnych podatników VAT dopiero od niedawna podlega pewnej stabilizacji, choć nadal borykają się one z określeniem prawidłowej formuły rozliczeń podatku naliczonego i należnego. Wiele z podejmowanych czynności odbywa się poza zakresem przepisów ustawy o VAT, ze względu na treść art. 15 ust. 6 tej ustawy. Stanowi on bowiem, iż organy władzy publicznej nie są podatnikami VAT w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa. Dość skomplikowane jest zatem wyznaczenie formuły zmniejszenia wartości podatku należnego o wartość podatku naliczonego wynikającego z dokonywanych zakupów opodatkowanych VAT, w sytuacji gdy j.s.t. dokonuje zarówno czynności opodatkowanych VAT, jak i czynności pozostających poza zakresem ustawy. Zdarza się często, iż jednostki te po prostu nie dokonują żadnych odliczeń podatku naliczonego, mimo realizacji czynności opodatkowanych, gdzie przynajmniej część podatku podlegałaby odliczeniu z uwagi na treść art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Równie często zdarza się, że czynności z zakresu zadań publicznych realizowanych przez powołane przez samorząd terytorialny jednostki organizacyjne (zakłady budżetowe czy spółki prawa handlowego) w nieprawidłowy sposób identyfikowane są jako czynności podlegające opodatkowaniu, a wartość wzajemnych rozliczeń w nieprawidłowy sposób podlega wówczas powiększeniu o VAT. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu VAT podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Wykonywanie zadań publicznych zleconych przez j.s.t. świadczonych na jej rzecz nie stanowi usługi. Nie mieści się bowiem w katalogu usług wymienionych w art. 5 ww. ustawy.

W przypadku gdy j.s.t. podejmuje działania inwestycyjne, a kwoty nieodliczonego VAT sięgają wówczas często setek tysięcy złotych, jednostka nie może przyporządkować realizowanych zakupów inwestycyjnych do czynności podlegających opodatkowaniu, gdyż zostały one przekazane do realizacji zakładom budżetowym lub spółkom komunalnym będącym odrębnymi podatnikami VAT. Każdorazowa próba uzyskania pozytywnej interpretacji podatkowej, potwierdzającej możliwość zmniejszenia wartości podatku naliczonego j.s.t., w sytuacji nieodpłatnego przekazania tej infrastruktury do realizacji czynności opodatkowanych przez powołane w tym celu jednostki organizacyjnej kończy się wydaniem interpretacji uznającej takie stanowisko za nieprawidłowe. W takich przypadkach należy poszukiwać sposobu, na ujednolicenie statusu tych jednostek wobec innych czynnych podatników VAT. Zdarza się często, iż władze j.s.t. uświadamiają sobie dopiero po czasie, iż stosowane rozwiązania prawne wymagają zmian w celu zastosowania optymalizacji podatkowych. Przykładem może być przekazanie infrastruktury wodno-kanalizacyjnej spółce komunalnej realizującej cele statutowe gminy. Możliwość dokonania odpowiedniej korekty podatku, po zawarciu umowy kreującej czynność opodatkowaną między gminą a spółką komunalną, oznaczającej uzyskanie zwrotu VAT, została potwierdzona w ostatnim czasie interpretacją indywidualną dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 9 grudnia 2011 r. (nr IPTPP1/443-725/11-6/MW). J.s.t., jako czynni podatnicy VAT, podejmują zatem intensywne działania w celu minimalizacji negatywnych skutków w zakresie podatku od towarów i usług, często w okolicznościach powodujących konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów restrukturyzacji.

@RY1@i02/2012/040/i02.2012.040.071001600.802.jpg@RY2@

Jacek Kalinowski doradca podatkowy z Kancelarii P.J. Sowisło & Topolewski

Jacek Kalinowski

doradca podatkowy z Kancelarii P.J. Sowisło & Topolewski