Strażacy nie odzyskają podatku za organizację imprezy

Ochotnicza Straż Pożarna złożyła wniosek o dofinansowanie zadania w ramach działania 413 - Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju dla małych projektów. W ramach projektu planuje się: zorganizowanie imprez kultywujących tradycje historyczne - Dzień Strażaka, zorganizowanie pikniku strażackiego z pokazem drużyn strażackich, zawodami strażackimi oraz oprawą muzyczną i ogniskiem, zakup strojów związanych z realizacją projektu, przygotowanie ogłoszeń i plakatów oraz bieżącej informacji o działaniach podejmowanych przez OSP. Planowany jest też zakup urządzeń: notebooka oraz urządzenia wielofunkcyjnego. Ponadto zostanie utworzona strona internetowa, na której prowadzona będzie internetowa kronika działań i inicjatyw podejmowanych przez OSP, co dodatkowo uzasadnia zakup sprzętu ściśle związanego z realizacją projektu. Ponadto pozwoli na wykorzystanie internetu w obiekcie i zachęci turystów do zwiedzania obszaru bogatego w tradycję i historię. Na zakupy związane z realizacją projektu zostaną wystawione faktury VAT lub zawarte umowy cywilnoprawne.

Ochotnicza Straż Pożarna oświadczyła, że nie jest podatnikiem VAT, a nabywane towary i usługi związane z realizacją zadania nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT. Czy zatem ma prawo do odzyskania VAT od wydatków na realizację projektu?

Generalna zasada określająca prawne możliwości odliczenia podatku naliczonego wyrażona jest w art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT). Zgodnie z tym przepisem, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Z powyższego wynika, iż prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi.

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych z VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Istnienie związku między nabywanymi towarami i usługami a transakcjami opodatkowanymi podatnika jest traktowane jako niezbędny wymóg powstania prawa do odliczenia podatku również w dyrektywie 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L nr 347, str. 1 z późn. zm.). Stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Ustawodawca przyznał podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w określonych terminach, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno tzw. przesłanek pozytywnych, to jest wykorzystywanie zakupionych towarów lub usług do wykonywania czynności opodatkowanych, oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy o VAT.

I tak na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 2 omawianej ustawy nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne, w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku. Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze, jednak transakcja nie podlega opodatkowaniu.

Natomiast w myśl art. 88 ust. 4 ustawy o VAT obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 20 tej ustawy. Zgodnie z powyższą regulacją z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza - według ust. 2 powołanego artykułu, w brzmieniu obowiązującym od 1 kwietnia 2013 r. - obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Jak wynika z dokonanej wyżej analizy przepisów, rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ustawy o VAT warunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Ponadto art. 88 ust. 4 omawianej ustawy wyklucza odliczenie w odniesieniu do podmiotów niebędących zarejestrowanymi, czynnymi podatnikami VAT. W omawianej sprawie warunki uprawniające do odliczenia nie będą spełnione, gdyż Ochotnicza Straż Pożarna nie jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, a towary i usługi nabyte w ramach przedmiotowego zadania nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT. Zatem brak jest podstaw do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych z tytułu realizacji zadania, będącego przedmiotem pytania.

OSP nie będzie miała również możliwości uzyskania zwrotu podatku na zasadach określonych w rozdziale 9 rozporządzenia ministra finansów z 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 247 z późn. zm.). Ewentualny zwrot na podstawie tych przepisów przysługuje zarejestrowanym podatnikom VAT i obwarowany jest pewnymi warunkami, które podatnik powinien spełnić. Wśród warunków tych ustawodawca wymienia m.in. pochodzenie środków finansowych ze źródeł określonych w par. 8 ust. 3 i ust. 4 wspomnianego rozporządzenia, a w zakresie środków pochodzących z Unii Europejskiej podpisanie umowy o dofinansowanie przed 1 maja 2004 r. Ponieważ OSP nie spełnia tych warunków, zatem nie ma możliwości ubiegania się o zwrot VAT na podstawie przepisów rozdziału 9 ww. rozporządzenia.

Reasumując, Ochotnicza Straż Pożarna niebędąca zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT, nie ma możliwości odzyskania podatku naliczonego związanego z realizacją opisanego zadania, bowiem nabyte towary i usługi nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

z 8 sierpnia 2013 r., nr ILPP1/443-415/13-3/MD

Oprac. Ewa Ciechanowska