VAT od wydatków na inwestycje odliczy nawet podmiot, który nie powstał

Dość często zdarza się, że działania inwestycyjne podejmowane są przed formalnym utworzeniem podmiotu gospodarczego, który dopiero rozpocznie działalność opodatkowaną VAT. Czy w takich przypadkach istnieje możliwość odliczenia VAT naliczonego?

W zależności od decyzji biznesowej początek działań związanych z przygotowaniem przyszłej działalności może przybierać różne formy. Często bowiem przyszli wspólnicy jeszcze niezawiązanej spółki podejmują różnego rodzaju działania (i ponoszą z tego tytułu koszty) związane ze stworzeniem przyszłemu podmiotowi korzystnych warunków. Innym przykładem może być sytuacja, w której nowo zawiązana spółka nie jest jeszcze formalnie zarejestrowana w KRS i nie jest też zarejestrowanym podatnikiem VAT, ale realizuje już inwestycje związane z przyszłą działalnością, ponosząc z tego tytułu koszty.

Niezależnie od przypadku powstaje zawsze wątpliwość, czy VAT naliczony od tego typu zakupów podlega w ogóle odliczeniu - a jeżeli tak, to w jaki sposób należy to prawo realizować.

Zgodnie z przepisami o VAT prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje zasadniczo podatnikowi, który dokonał nabycia towarów lub usług na cele związane z działalnością opodatkowaną VAT. Formalna rejestracja jako podatnik VAT (złożenie formularza rejestracyjnego VAT-R oraz uzyskanie potwierdzenia rejestracji przez urząd skarbowy VAT-5) nie przekreśla jednak prawa do odliczenia - status podatnika VAT jest bowiem kategorią obiektywną, niezależną od dokonania formalnej rejestracji jako podatnik. Obecnie stanowisko takie nie budzi już większych kontrowersji z uwagi na ukształtowaną linię orzeczniczą (np. wyrok WSA w Poznaniu z 10 października 2012 r., sygn. akt I SA/Po 752/12).

A co w przypadku, gdy spółka jeszcze nie istnieje?

To nieco inna sytuacja prawno-podatkowa, w której wspólnicy przyszłej - jeszcze niezawiązanej spółki - podejmują działania inwestycyjne związane z przygotowaniem do działalności spółki. W takim przypadku nie ma faktycznej możliwości wystawienia faktur VAT na nieistniejący jeszcze podmiot.

Czy oznacza to, że prawo do odliczenia VAT nie będzie przysługiwało nikomu?

Przeciwnie, jak wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz polskich sądów administracyjnych, w takim przypadku prawo do odliczenia może zostać zrealizowane, ale przez podmiot, który przygotowując przyszłą działalność innego podmiotu, ponosi koszty tej inwestycji - nawet jeżeli podmiot ponoszący te koszty sam nigdy nie podejmie działalności opodatkowanej VAT.

Czy orzecznictwo potwierdza takie stanowisko?

Tak, powyższe wnioski wynikają m.in. z orzeczenia TSUE w sprawie C-137/02 (Faxworld). Trybunał potwierdził w nim m.in., że na podstawie zasady neutralności VAT podatnik, którego działalność ogranicza się do przygotowania działalności gospodarczej innego podatnika i który nie dokonał żadnej czynności opodatkowanej VAT, może dochodzić prawa do odliczenia w związku z opodatkowanymi czynnościami dokonanymi przez drugiego podatnika. Podobne tezy TSUE przedstawił w późniejszym orzeczeniu w sprawie C-280/10 (Kopalnia Odkrywkowa Polski Trawertyn).

Stanowisko takie potwierdzają również coraz częściej polskie sądy administracyjne (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 1513/12). Niemniej organy podatkowe cały czas podtrzymują konserwatywne stanowisko w tym względzie.

Warto jednak pamiętać o wskazanym sposobie rozumienia i wykładni przepisów o VAT wynikającym z orzecznictwa TSUE oraz polskich sądów administracyjnych, gdyż pozwala ono często na odzyskanie znacznych kwot VAT od poniesionych kosztów przygotowania przyszłej działalności - niezależnie od tego, w jakim modelu biznesowym została ona rozpoczęta.

@RY1@i02/2013/091/i02.2013.091.071000200.802.jpg@RY2@

Michał Borowski , menedżer działu VAT, Kancelaria Ożóg i Wspólnicy

Nawet podmiot, który nigdy nie podejmie działalności opodatkowanej, może odliczyć VAT

Rozmawiała Ewa Ciechanowska