Co przepis, to sankcja. Bywa, że podwójna
Od 1 stycznia 2020 r. obowiązują liczne podatkowe konsekwencje związane z zapłatą na rachunek spoza białej listy lub z pominięciem obowiązkowego split paymentu, a także za wymianę na faktury paragonów wystawionych bez NIP nabywcy i za posługiwanie się taką fakturą
Sankcje – biała lista, split payment, wymiana paragonów bez NIP faktur
Czego dotyczy | Kogo dotyczy | Za co sankcja | Jaka sankcja/skutki podatkowe | Podstawa prawna | Czy można uniknąć sankcji i w jaki sposób |
Biała lista, czyli wykaz podatników VAT | Nabywcy, który płaci za transakcję o wartości przekraczającej 15 tys. zł. Chodzi o transakcje między czynnymi podatnikami VAT. | Za przelew na konto spoza białej listy. | W PIT/CIT – nabywca, który przeleje należność na konto spoza białej listy, nie zaliczy wydatku do kosztów uzyskania przychodu (a jeżeli ich nie ma, musi powiększyć swój przychód). W VAT – nabywca ponosi odpowiedzialność solidarną z dostawcą za nierozliczony VAT z tytułu tej transakcji. | Art. 22p ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT Art. 15d ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT Art. 117ba par. 1 ordynacji podatkowej | TAK. Nabywca uniknie sankcji: – zawiadamiając naczelnika urzędu skarbowego o przelewie na konto spoza białej listy (art. 22p ust. 4 ustawy o PIT, art. 15d ust. 4 ustawy o CIT, art. 117ba par. 3 ordynacji podatkowej). – płacąc należność w split paymencie (art. 117bb ordynacji podatkowej; ale w ten sposób nabywca uniknie skutków tylko w VAT, a nie uniknie w podatkach dochodowych). – płacąc należność kartami płatniczymi, a także transakcjami internetowymi realizowanymi przez elektronicznych pośredników, takich jak Blue Media czy PayPal (wynika to z objaśnień podatkowych ministra finansów z 20 grudnia 2019 r., s. 11). |
Obowiązkowa podzielona płatność | Sprzedawcy i nabywcy. Chodzi o faktury o wartości brutto powyżej 15 tys. zł, dotyczące towarów wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT. | Sprzedawca może ponieść sankcje za nieoznaczenie faktury słowami „mechanizm podzielonej płatności”. Nabywca może ponieść sankcje za brak zapłaty w split paymencie, ale tylko wtedy, gdy sprzedawca oznaczył fakturę słowami „mechanizm podzielonej płatności”. | VAT Sprzedawcy grozi 30-proc. sankcja w VAT (naliczana tylko od kwoty podatku na fakturze przypadającej na dostawę towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15). Nabywcy, który miał obowiązek przelać należność w split paymencie, a zapłacił poza podzieloną płatnością, grozi 30-proc. sankcja w VAT (od kwoty podatku przypadającej na nabyte towary lub usługi, które były objęte obowiązkowym split paymentem). Nabywca może odpowiadać solidarnie za VAT sprzedawcy, jeśli kwota na fakturze nie przekracza 15 tys. zł, a dotyczy towarów z załącznika nr 15 (nie dotyczy usług oraz towarów wskazanych w art. 105a ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT) oraz gdy nabywca wiedział lub miał podstawy, żeby przypuszczać, iż sprzedawca oszuka fiskusa. Wtedy VAT będzie musiał zapłacić nabywca. PIT/CIT Ponadto nabywca nie ma prawa zaliczyć wydatku opłaconego poza split paymentem do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym (PIT lub CIT). | Art. 106e ust. 12 ustawy o VAT Art. 108a ust. 7 ustawy o VAT Art. 22p ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT Art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT | TAK. Sprzedawca uniknie sankcji VAT za brak oznaczenia faktury słowami „mechanizm podzielonej płatności”, jeśli mimo to nabywca zapłaci w split paymencie za wykazane na fakturze pozycje z załącznika nr 15 (art. 106e ust. 13 ustawy o VAT). Nabywca uniknie 30-proc. sankcji VAT, jeśli sprzedawca rozliczył całą kwotę podatku wynikającą z faktury (ujmie fakturę w ewidencji sprzedaży, przekaże informację o niej w JPK_VAT i całą kwotę VAT z tej faktury ujmie w deklaracji VAT) – art. 108a ust. 8 ustawy o VAT. Nabywca uniknie solidarnej odpowiedzialności za VAT sprzedawcy, m.in. jeśli zapłaci należność za fakturę opiewającą na kwotę nieprzekraczającą 15 tys. zł w dobrowolnym split paymencie. Może też uniknąć tej odpowiedzialności, jeśli spełni inne warunki wskazane w art. 105a ust. 3 ustawy o VAT. NIE. Nabywca nie uniknie sankcji w podatku dochodowym, nawet jeśli sprzedawca wpłacił całą kwotę VAT z faktury (a więc tak czy inaczej nie ma prawa zaliczyć wydatku do kosztów albo musi powiększyć swój przychód, jeśli wcześniej zaliczył wydatek do kosztów). Nabywca nie uniknie konsekwencji w podatku dochodowym (brak prawa do kosztów uzyskania przychodów) i 30-proc. sankcji VAT, jeśli zapłaci w innej formie niż przelew (np. kartą płatniczą, przekazem, wekslem). Wynika to z objaśnień podatkowych ministra finansów z 23 grudnia 2019 r., s. 4. |
Wymiana paragonu z NIP na fakturę | Sprzedawcy i nabywcy. Sankcja nie dotyczy podatników świadczących usługi taksówek osobowych, z wyłączeniem wynajmu samochodów osobowych z kierowcą (PKWiU 49.32.11.0). Sankcja nie dotyczy też konsumentów. | Sprzedawca – za wymianę podatnikowi paragonu bez NIP na fakturę.
Nabywca – za ujęcie przez nabywcę w ewidencji faktury dotyczącej sprzedaży potwierdzonej paragonem bez NIP. | Sprzedawcy grozi sankcja w wysokości 100 proc. kwoty VAT wykazanej na fakturze. Nabywcy grozi sankcja w wysokości 100 proc. kwoty VAT wykazanej na fakturze. | Art. 106b ust. 6 ustawy o VAT Art. 109a ustawy o VAT | NIE. Sprzedawca i nabywca unikną 100-proc. sankcji w VAT tylko, gdy za ten sam czyn poniosą odpowiedzialność karnoskarbową. |
Sankcje dotyczą zarówno VAT (dodatkowe zobowiązanie podatkowe, solidarna odpowiedzialność nabywcy za VAT sprzedawcy), jak i podatku dochodowego (brak prawa do uwzględnienia wydatku w kosztach uzyskania przychodu). Od części z nich można się uwolnić. Jednak zmiany są tak liczne, że trudno się w nich połapać.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.