Jakie są podobieństwa i różnice w systemach VAT Litwy, Łotwy i Estonii

PIOTR BAŃDURA

konsultant w Pricewaterhouse-Coopers

Podobieństwa pomiędzy regulacjami VAT Litwy, Łotwy i Estonii występują, choć nie są one większe niż w wypadku podobieństw pomiędzy regulacjami innych państw funkcjonujących w ramach wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Tak więc zakres opodatkowania VAT, pojęcie podatnika, reguły ustalania miejsca świadczenia usług, definicje oraz instytucje VAT są, co do zasady, dla trzech omawianych regulacji zbieżne.

Różnice pojawiają się w odniesieniu do kwestii, w których dyrektywa UE pozostawiła krajom członkowskim swobodę. Najprostszym przykładem takich różnic są przyjęte dla celów VAT okresy rozliczeniowe. Litewska ustawa o VAT przewiduje dwa zasadnicze okresy rozliczeniowe - miesięczny oraz półroczny. Niemniej jednak, niektórzy podatnicy mogą wystąpić do organów skarbowych o ustanowienie specyficznego, bardziej wygodnego dla nich okresu rozliczeniowego, z tym że taki okres nie może przekraczać 60 dni. Zgodnie z treścią łotewskiej regulacji VAT istnieją zasadnicze trzy okresy rozliczeniowe dla celów VAT - miesięczny, trzymiesięczny oraz półroczny. W przypadku działalności o charakterze sezonowym, w porozumieniu z organami skarbowymi podatnik może wybrać inny okres rozliczeniowy. Łotewski ustawodawca przewidział specyficzne okresy rozliczeniowe VAT dla niektórych gałęzi gospodarki (np. dla sektora produkcji cukru). Estońska ustawa o VAT przewiduje jeden zasadniczy okres rozliczeniowy - miesiąc kalendarzowy. Niemniej jednak ustawodawca przewidział możliwość uzgodnienia z władzami skarbowymi (w przypadku uzasadnionego wniosku) indywidualnego okresu rozliczeniowego, stanowiącego wielokrotność miesiąca kalendarzowego. Analizując okresy rozliczeniowe warto wspomnieć o terminach złożenia deklaracji VAT - na Litwie termin ten upływa 25. dnia miesiąca następującego po końcu okresu rozliczeniowego, na Łotwie 15. dnia miesiąca następującego po końcu okresu rozliczeniowego, a w odniesieniu do farm i podatników posiadających kilka miejsc prowadzenia działalności 25. dnia. Natomiast w przypadku Estonii termin ten upływa 20. dnia miesiąca następującego po końcu okresu rozliczeniowego.

Dla porównania przypomnijmy, że deklaracje rozliczeniowe VAT w Polsce zasadniczo składane są miesięcznie, przy czym od tego roku także tzw. duzi podatnicy mogą składać deklaracje kwartalne. W każdym przypadku deklaracje te należy składać do 25. dnia następnego miesiąca.

Regulacje VAT Litwy, Łotwy i Estonii różnią się znacznie również w zakresie stawek VAT. Na Litwie obowiązuje wyłącznie jedna 19-proc. stawka VAT, na Łotwie dwie - podstawowa 21-proc. oraz obniżona 10-proc. W Estonii natomiast stawka podstawowa wynosi 18 proc., a obniżona 9 proc. Warto jednak zauważyć, że młode republiki bałtyckie zachowały się podobnie w obliczu zmniejszenia dochodów budżetowych, wynikającego z kryzysu. Łotwa zwiększyła zarówno stawkę podstawową VAT, jak i obniżoną, Estonia zwiększyła stawkę obniżoną, natomiast Litwa w ogóle zrezygnowała ze stawek obniżonych.

W Polsce podstawowa stawka VAT wynosi 22 proc., przy czym funkcjonują obniżone stawki w wysokości 0, 3 i 7 proc., których zakres stosowania zasadniczo nie ulega zmianom.