Sprzedaż działek poza działalnością gospodarczą nie podlega VAT

Podatnik w 1999 roku wraz z dwiema innymi osobami fizycznymi nabył grunt przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego gminy pod uprawy polowe z przeznaczeniem na użytkowanie rolnicze. W roku 2001 została podjęta uchwała rady gminy o przyjęciu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która zmieniła przeznaczenie tego terenu na grunty pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Podatnik wraz z pozostałymi współwłaścicielami dokonał scalenia i podziału gruntu. Na obszarze o powierzchni 5,17 ha wydzielone zostały działki budowlane, z których po podziale 7 stało się własnością podatnika. Sprzedał on jedną działkę w marcu 2007 r., a drugą w lipcu 2007 r. osobom fizycznym. Od sprzedaży tych działek został pobrany podatek od czynności cywilnoprawnych. Czy podatnik musi płacić VAT?

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje też czynności polegające na wykorzystaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Oznacza to, że dostawa towarów (w tym przypadku gruntów) podlegać będzie opodatkowaniu VAT, wyłącznie gdy dokonywana jest przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działający w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotne dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy mamy do czynienia z podatnikiem VAT, jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy o VAT (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Ponadto działalność gospodarcza powinna cechować się stałością, powtarzalnością i niezależnością jej wykonywania, bowiem związana jest z profesjonalnym obrotem gospodarczym. Nie jest natomiast działalnością handlową, a zatem i gospodarczą sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu odsprzedaży.

W omawianym przypadku nabycie nieruchomości nie nastąpiło w celach handlowych. Brak zatem podstaw, aby przypisać nabyciu przedmiotowego gruntu zamiar odsprzedaży. Zatem brak zamiaru odsprzedaży gruntu w momencie jego nabycia uniemożliwia przyjęcie, że podatnik z tytułu sprzedaży działek stał się podatnikiem VAT z racji prowadzenia działalności handlowej.

W przedmiotowej sytuacji nie powstaje obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług z tytułu dostawy działek budowlanych, bowiem czynność ta wykonana została poza zakresem działań producenta, handlowca, usługodawcy, pozyskującego zasoby naturalne, rolnika czy wykonującego wolny zawód, a to skutkuje tym, że dany podmiot nie może być uznany za podatnika VAT i to bez względu na fakt, czy czynność tę wykonał jednorazowo, ale w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy czy też wielokrotnie.

opracowała Ewa Matyszewska

starszy konsultant w Deloitte

Z treści art. 2 pkt 1 Dyrektywy 112 jasno wynika, że opodatkowaniu VAT podlega m.in. odpłatna dostawa towarów na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze.

Ustawa o VAT, w art. 5 ust. 1 pkt 1, wskazuje natomiast, że opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju. Przepis ten nie odnosi się zatem, tak jak dyrektywa, do warunku wykonania czynności przez osobę występującą w charakterze podatnika.

W konsekwencji mogą pojawiać się przykłady innego zakresu opodatkowania wynikającego z przepisów krajowych w stosunku do zakresu wynikającego z dyrektywy.

Rozbieżności w tym względzie powinny zostać usunięte przez zastosowanie prowspólnotowej wykładni przepisów krajowych.

Zatem w celu ustalenia, czy dana sprzedaż podlega VAT, konieczne jest każdorazowo ustalenie charakteru, w jakim występuje podmiot sprzedający, przy czym nawet gdy sprzedający posiada status podatnika VAT, to możliwe jest działanie przez niego w odmiennym charakterze, co skutkować będzie brakiem opodatkowania takiej sprzedaży VAT i to nawet gdy dokonywałby takiej sprzedaży wielokrotnie lub w sposób częstotliwy. Potwierdził to ETS w orzeczeniu w sprawie Finanzamt Ülzen vs Dieter Armbrecht (C-291/92).