Podatnicy, którzy mają środki trwałe, dłużej korygują podatek od towarów i usług

Podatnicy, którzy posiadają środki trwałe podlegające amortyzacji, mają obowiązek dokonywania korekty VAT. Jednak w tym przypadku ustawodawca przewidział odrębne zasady korekty odliczeń podatku naliczonego za dany rok podatkowy. Dotyczą one przede wszystkim towarów i usług, które w podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 tys. zł. W takich przypadkach podatnik dokonuje korekty w ciągu pięciu kolejnych lat, licząc od roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Dla nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów okres dokonywania korekty jest jeszcze dłuższy i wynosi 10 lat. Korekta dotyczy jednej piątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. Odpowiednio w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów jednej dziesiątej podatku naliczonego.

W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, których wartość początkowa nie przekracza 15 tys. zł, stosuje się podstawową zasadę korekty rocznej, tj. jednorazową. Z tą modyfikacją, że korekty dokonuje się po zakończeniu roku, w którym zostały one oddane do użytkowania.

Zarówno jednorazowej korekty rocznej, jak i korekt dokonywanych w okresach 5- i 10-letnich dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za pierwszy okres rozliczeniowy roku następującego po roku podatkowym, za który dokonuje się korekty. Jeżeli podatnik kończy działalność gospodarczą, korekty dokonuje się w deklaracji podatkowej za ostatni okres rozliczeniowy.

Zgodnie z przepisami na zasady korekty w 5- i 10-letnich okresach, przewidzianych odpowiednio dla wymienionych powyżej środków trwałych podlegających amortyzacji oraz gruntów i prawa użytkowania wieczystego, wpływa sprzedaż. W przypadku gdy w okresie 5- lub 10-letniej korekty nastąpi ich sprzedaż, uważa się, że są one nadal wykorzystywane na potrzeby czynności podlegających opodatkowaniu u tego podatnika, aż do końca okresu korekty. Ta zasada dotyczy też towarów, które zostaną opodatkowane zgodnie z art. 14 ustawy o VAT (chodzi o towary własnej produkcji i towary, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy, podlegające opodatkowaniu w przypadku rozwiązania spółki cywilnej lub handlowej niemającej osobowości prawnej i zaprzestania przez podatnika - osobę fizyczną wykonywania czynności opodatkowanych).

W powyższych przypadkach podatnik musi dokonać jednorazowej korekty w odniesieniu do całego pozostałego jej okresu. Korekty dokonuje się w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła sprzedaż. W odniesieniu do towarów objętych opodatkowaniem zgodnie z art. 14 korekta musi być dokonana w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Gdy środki trwałe sprzedane zostaną opodatkowane w celu dokonania korekty, przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane z czynnościami opodatkowanymi. W stosunku do towarów i usług zwolnionych lub niepodlegających opodatkowaniu dla celów korekty uznaje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane wyłącznie z czynnościami zwolnionymi od podatku lub niepodlegającymi opodatkowaniu.

Obowiązek dokonywania korekty VAT zarówno na zasadach ogólnych, jak i tych odnoszących się do wymienionych wyżej środków trwałych, gruntów i użytkowania wieczystego ma zastosowanie do jeszcze jednej grupy podatników. Zgodnie z art. 91 ust. 7 przepisy ust. 1 - 6 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia. A także gdy nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi. Dodatkowe zasady w tym zakresie ustawodawca uregulował w ustępach 7a - 7d.

Zgodnie z art. 91 ust. 7a w przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 tys. zł, korekty powyższej dokonuje się na zasadach określonych w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie oraz ust. 3. Mowa tu o środkach trwałych i wartościach niematerialnych i prawnych polegających amortyzacji, gruntach oraz prawie użytkowania wieczystego, które podlegają korekcie w terminach 5- i 10- letnich. Art. 91 ust. 7a nakazuje więc dokonywanie rocznej korekty w jednej piątej i odpowiednio jednej dziesiątej w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów. Korekty tej dokonuje się przy każdej kolejnej zmianie prawa do odliczeń, jeżeli zmiana ta następuje w okresie korekty.

W przypadku towarów i usług innych wykorzystywanych przez podatnika do działalności gospodarczej, korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się na zasadach określonych w ust. 1, ust. 2 zdanie trzecie i ust. 3, z zastrzeżeniem ust. 7c. Stanowi on, że jeżeli zmiana prawa do obniżenia podatku należnego wynika z przeznaczenia towarów lub usług, wyłącznie do wykonywania czynności, w stosunku do których nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego, lub wyłącznie do czynności, w stosunku do których takie prawo przysługuje - korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okres rozliczeniowy, w którym wystąpiła ta zmiana. Korekty tej nie dokonuje się, jeżeli od końca okresu rozliczeniowego, w którym wydano towary lub usługi do użytkowania, upłynęło 12 miesięcy.

Należy też podkreślić, że w przypadku zmiany prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od towarów i usług innych niż wymienione w ust. 7a i 7b, w szczególności towarów handlowych lub surowców i materiałów nabytych z zamiarem wykorzystania ich do czynności, w stosunku do których przysługuje pełne prawo do obniżenia podatku należnego, lub do czynności, w stosunku do których prawo do obniżenia podatku należnego nie przysługuje i niewykorzystanych zgodnie z takim zamiarem do dnia tej zmiany, korekty podatku naliczonego dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okresy rozliczeniowe, w których wystąpiła ta zmiana.

Podatnik ma obowiązek dokonania korekty również wtedy, gdy towary i usługi nabyte do wytworzenia zostały zbyte lub zmieniono ich przeznaczenie przed oddaniem ich do użytkowania. W przypadku transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części korekty dokonuje nabywca przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części.

Obowiązek dokonywania korekt w ciągu 10 lat nie dotyczy opłat rocznych pobieranych z tytułu oddania gruntu w użytkowanie wieczyste. W takim przypadku podatnik dokonuje korekty na zasadach ogólnych

Aleksandra Tarka

aleksandra.tarka@infor.pl

Art. 90 i 91 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).