Kiedy podmioty zagraniczne mogą świadczyć usługi bez rejestracji VAT

Usługi związane z nieruchomością podlegają VAT w miejscu jej położenia. Jeżeli podmiot świadczący taką usługę ma siedzibę poza Polską, to musi odprowadzić należny podatek, tylko gdy ma w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności.

Podatnikami VAT są też podmioty będące usługobiorcami usług świadczonych przez podatników niemających siedziby i stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce. Zasada ta nie obowiązuje przy świadczeniu usług innych niż te, do których stosuje się art. 28b ustawy o VAT, jeżeli podatek należny rozliczy usługodawca. Ponieważ usługi związane z nieruchomościami opodatkowane są w państwie położenia nieruchomości zgodnie z art. 28e ustawy o VAT, to przy rozliczaniu ich świadczenia przez podmiot zagraniczny podatnikiem jest nabywca, jeżeli VAT nie rozliczy usługodawca. Sytuacja zmienia się, kiedy świadczący usługę ma na terytorium Polski tzw. stałe miejsce prowadzenia działalności. Wówczas jest on zobowiązany do rejestracji na terytorium Polski dla celów VAT i odprowadzenia podatku należnego z tytułu świadczenia usług związanych z nieruchomościami - przy założeniu, że usługi te związane są z tym stałym miejscem prowadzenia działalności.

Pod pojęciem stałego miejsca prowadzenia działalności należy rozumieć obecność w miejscu wykonywania działalności zasobów ludzkich i technicznych umożliwiających świadczenie usług w sposób niezależny, które odznaczają się pewną cechą stałości.

Przedsiębiorcy zagraniczni podejmujący decyzję odnośnie do realizacji na terytorium Polski kontraktu polegającego na świadczeniu usług związanych z nieruchomościami powinni przeanalizować, czy na skutek świadczonych usług dojdzie do powstania stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce. Jeżeli tak się stanie, to faktury za wszelkie usługi nabywane dla potrzeb stałego miejsca prowadzenia działalności powinny zawierać VAT, który co do zasady będzie mógł zostać odliczony w ramach bieżących rozliczeń przedsiębiorcy.

Jeżeli stałe miejsce prowadzenia działalności nie powstanie, to przedsiębiorca powinien rozważyć zasadność rejestracji dla celów VAT w Polsce. Przy braku rejestracji pozostanie konieczność wnioskowania o zwrot podatku wynikającego z otrzymywanych faktur w ramach tzw. zwrotu bezpośredniego, co wiąże się z czasem oczekiwania min. 4 miesięcy od dnia złożenia wniosku (zgodnie z rozporządzeniem ministra finansów z 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom). W takim przypadku jedynie faktury dokumentujące dostawy towarów na terytorium Polski oraz świadczenie usług związanych z nieruchomościami położonymi w Polsce powinny zawierać polski VAT. Jeżeli również faktury za inne usługi, np. doradcze, będą opodatkowane polskim VAT, to przedsiębiorca nie będzie mógł odliczyć podatku wykazanego na fakturze.

Dodatkowym argumentem mogącym przemawiać za brakiem rejestracji są terminy zwrotu podatku naliczonego w sytuacji, kiedy podatnik nie wykazuje podatku należnego w okresie rozliczeniowym. Termin taki wynosi zasadniczo 180 dni od dnia złożenia deklaracji. Przy świadczeniu usług związanych z nieruchomościami i braku stałego miejsca prowadzenia działalności podmiot zagraniczny co do zasady nie będzie wykazywał podatku należnego, ponieważ podmiotem zobowiązanym do jego rozliczenia będzie nabywca usług (jeżeli podmiot zagraniczny nie rozliczy tego podatku).

@RY1@i02/2011/181/i02.2011.181.086.002a.001.jpg@RY2@

Marcin Sobieszek, doradca podatkowy, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

em