Kiedy od transakcji zbycia firmy nie trzeba odprowadzać VAT

Najlepiej zasady opodatkowania transakcji zbycia omówić na prostym przykładzie. Podatnik zamierza sprzedać przedsiębiorstwo innej spółce. Transakcja ta obejmować będzie cały majątek ruchomy i nieruchomy przedsiębiorstwa. Nabywcy będą przekazane także wszelkie kontrakty handlowe.

W powyższym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości, że opisywana transakcja dokonywana przez podatnika nie podlega opodatkowaniu VAT (po jego stronie nie wystąpi więc obowiązek zapłaty tego podatku). W praktyce podatnicy VAT często spotykają się jednak z mniej oczywistymi sytuacjami, których prawidłowe zakwalifikowanie nastręcza im wiele trudności. W szczególności przedmiotem nieporozumień oraz wynikających z tego negatywnych konsekwencji dla podatnika może być taka transakcja zbycia, której przedmiotem jest tylko część majątku przedsiębiorstwa.

Prawidłowe rozróżnienie między transakcją zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa a transakcją zbycia konkretnych aktywów jest dla podatnika istotne przede wszystkim z tego powodu, że jeżeli w konkretnym przypadku nie dojdzie do zbycia składników przedsiębiorstwa stanowiących wymagane przepisami minimum - pozwalające na zakwalifikowanie transakcji do pierwszej z powyższych kategorii, to transakcja nie będzie mieściła się w zakresie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT. W konsekwencji nie skorzysta z wyłączenia spod działania ustawy o VAT. W interesie podatnika jest zatem dokonanie prawidłowej oceny, czy dana transakcja stanowi zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Według przepisu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązań, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

Orzecznictwo sądów administracyjnych zmierza w tym kierunku, że będący przedmiotem transakcji zbiór składników majątkowych musi w działającym przedsiębiorstwie być wyodrębniony (lub nadawać się do wyodrębnienia) zarówno pod względem organizacyjnym (osobny zespół pracowników, urządzeń, a nawet pomieszczeń), jak i finansowym. Wprawdzie nie jest konieczne, aby był to zakład samobilansujący się, jednak ważne jest, aby z księgowego punktu widzenia możliwe było przypisanie tej części przedsiębiorstwa wypracowywanych przez nią przychodów oraz generowanych kosztów.

Zgodnie z najnowszym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (sygn. akt I SA/Kr 29/10) najistotniejszym z przymiotów charakteryzujących zorganizowaną część przedsiębiorstwa jest przesądzenie, czy dany zespół składników majątkowych może stanowić niezależne przedsiębiorstwo - to on decyduje o tym, czy mamy do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa.

Oznacza to, że aby daną transakcję zakwalifikować jako zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa, powinna ona obejmować co najmniej składniki, które determinują funkcje spełniane przez przedsiębiorstwo. O przedmiotowej transakcji można więc mówić tylko wtedy, gdy zespół składników wchodzących w skład transakcji stanowi niezbędne minimum, które zapewni kontynuację działalności i realizację zadań gospodarczych.

Transakcja zbycia przedsiębiorstwa bądź jego zorganizowanej części podlegać będzie - jako zwolniona od VAT - opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

@RY1@i02/2011/169/i02.2011.169.130.001b.001.jpg@RY2@

Fot. Jacek Taran

Bartłomiej Liber, młodszy prawnik z Kancelarii Agata Adamczyk & Współpracownicy w Krakowie

Rozmawiała Ewa Ciechanowska