Kiedy trzeba zawiadomić urząd o zwolnieniu z VAT

Opublikowana w Dzienniku Ustaw 18 grudnia 2009 r. nowelizacja ustawy o VAT wprowadziła podwyższenie limitu obrotu do 150 tys. zł, który zwalnia z podatku podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym 100 tys. zł.

Ustawa przewidziała stopniowe podwyższanie limitu obrotu uprawniającego do zwolnienia od podatku od towarów i usług: w 2010 r. limit obrotu wyniósł 100 tys. zł, a w roku 2011 limit osiągnął wartość docelową, tj. 150 tys. zł.

Od 1 stycznia 2011 r. wzrosła kwota limitu obrotu uprawniającego do korzystania ze zwolnienia podmiotowego w podatku od towarów i usług ze 100 tys. zł do 150 tys. zł. Oznacza to, że w 2011 roku ze zwolnienia podmiotowego od podatku od towarów i usług mogą korzystać podatnicy, którzy nie przekroczyli w 2010 r. kwoty limitu obrotu w wysokości 150 tys. zł lub jej proporcji w przypadku podatników, którzy rozpoczęli w trakcie roku 2010 wykonywanie czynności opodatkowanych.

Przepisy umożliwiają również objęcie zwolnieniem w 2011 roku tych podatników, u których łączna wartość sprzedaży opodatkowanej w 2010 r. była wyższa niż 100 tys. zł, lecz nie przekroczyła 150 tys. zł.

Tak. Zgodnie z nowymi zasadami obowiązującymi od 1 stycznia 2011 r., od podatku od towarów i usług zwolnieni są podatnicy, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym, czyli 2010, kwoty 150 tys. zł (z wyjątkami wymienionymi w ustawie). Ponadto podatnicy, u których łączna wartość sprzedaży opodatkowanej w 2010 r. była wyższa niż 100 tys. zł, ale nie przekroczyła 150 tys. zł, a także podatnicy rozpoczynający wykonywanie w 2010 r. czynności opodatkowanych VAT, u których łączna wartość sprzedaży w proporcji do okresu prowadzonej działalności przekroczyła 100 tys. zł, ale nie przekroczyła 150 tys. zł, również mogą skorzystać w 2011 roku ze zwolnienia z VAT. Skoro wartość sprzedaży podatniczki nie przekroczyła 150 tys. zł, może ona korzystać ze zwolnienia VAT.

Warto też pamiętać, ż korzystanie ze zwolnienia VAT nie dla wszystkich przedsiębiorców będzie korzystne. Zwrócił na to uwagę WSA w Gdańsku w wyroku z 27 maja 2010 r. (sygn. akt I SA/Gd 348/10), w którym stwierdził, że jeśli wykonywane przez podatnika czynności są zwolnione z podatku na mocy art. 113 ust. 1 ustawy o VAT lub też objęte są zwolnieniem przedmiotowym, o jakim mowa w art. 43 ust. 1 ustawy o VAT, wówczas podmiotowi będącemu podatnikiem VAT nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie towarów i usług, albowiem z racji zwolnienia dokonywane przez podatnika czynności nie są opodatkowane VAT.

Przepisy nie wskazują, aby podatnika, który zawiesza, a następnie wznawia działalność gospodarczą, należało traktować jako rozpoczynającego prowadzenie działalności. Fakt rozpoczęcia działalności gospodarczej ma charakter niepowtarzalny. Natomiast zawieszenie działalności gospodarczej to stan, który podatnik ma obowiązek zgłosić właściwemu organowi ewidencyjnemu. Stan ten nie wyklucza podatnika z rejestru VAT. W związku z tym, że podatnik przez cały czas zawieszenia działalności wypełniał obowiązki podatnika w zakresie podatku od towarów i usług, tj. składał deklaracje podatkowe, jest więc po wznowieniu działalności nadal podatnikiem VAT czynnym.

Podatnicy VAT, po spełnieniu określonych przepisami warunków zwolnienia podmiotowego, mogą dokonać wyboru zwolnienia z początkiem roku podatkowego. Nie ma możliwości wyboru zwolnienia w trakcie roku. Podatnik chcąc skorzystać ze zwolnienia podmiotowego składa aktualizację VAT-R. Podatnik, który chce skorzystać ze zwolnienia podmiotowego w 2010 r., powinien do 7 stycznia złożyć aktualizację VAT-R, informującą o wyborze zwolnienia.

Podatnik po wznowieniu zawieszonej działalności gospodarczej będzie podatnikiem kontynuującym działalność. Zatem, gdy od momentu rozpoczęcia działalności gospodarczej jest podatnikiem VAT czynnym, również po wznowieniu działalności będzie nadal traktowany jako podatnik VAT czynny. Podatnik ma prawo skorzystać ze zwolnienia podmiotowego. Podatnik, który utracił prawo do zwolnienia od podatku lub zrezygnował z tego zwolnienia, może, nie wcześniej niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utracił prawo do zwolnienia lub zrezygnował z tego zwolnienia, ponownie skorzystać ze zwolnienia.

W związku z podwyższeniem limitu obrotu uprawniającego do zwolnienia od podatku od towarów i usług ustawa wprowadza w przepisach przejściowych rozwiązanie umożliwiające podatnikom, którzy przekroczyli w 2010 r. limit obrotu (100 tys. zł), ale nie przekroczyli nowego podwyższonego limitu określonego na 2011 rok (150 tys. zł), dalsze korzystanie z tego zwolnienia, pod warunkiem pisemnego zawiadomienia o tym fakcie naczelnika urzędu skarbowego w terminie do 15 stycznia 2011 r.

Zatem warunkiem skorzystania ze zwolnienia podmiotowego w 2011 r. przez podatnika, który przekroczył w 2010 r. stary limit obrotu, czyli 100 tys. zł, lecz nie przekroczył nowego limitu - 150 tys. zł, jest pisemne zawiadomienie o tym zamiarze naczelnika urzędu skarbowego w terminie do 15 stycznia 2011 r. Dochowanie tego warunku pozwala na korzystanie ze zwolnienia podmiotowego od 1 stycznia 2011 r.

Podatnicy VAT czynni (niekorzystający w roku 2010 ze zwolnienia podmiotowego), którzy w 2011 roku spełnią warunki do skorzystania ze zwolnienia - ale nie zamierzają z tej możliwości skorzystać - nie muszą ponownie rezygnować ze zwolnienia.

Jak zawiadomić urząd skarbowy? Najwłaściwszym sposobem będzie złożenie aktualizacji zgłoszenia rejestracyjnego na druku VAT-R, w którym zostanie wskazane, że podatnik będzie korzystał od 1 stycznia ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT.

W tym miejscu warto dodać, że 15 stycznia w 2011 roku wypada w sobotę. W związku z tym, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Zatem ostatnim dniem na zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego o zwolnieniu z VAT będzie poniedziałek 17 stycznia 2011 r.

Zwolnień podmiotowych (analogicznie jak w latach ubiegłych), zgodnie z art. 113 ust. 13 ustawy o podatku od towarów i usług, nie stosuje się do importu towarów i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, oraz podatników:

● dokonujących dostaw:

- wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali,

- towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem energii elektrycznej i wyrobów tytoniowych w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym,

- nowych środków transportu,

- terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę;

● świadczących usługi:

- prawnicze,

- w zakresie doradztwa,

- jubilerskie,

● niemających siedziby lub miejsca zamieszkania na terytorium kraju.

Zasady te dotyczą wszystkich podatników. Przykładowo oznacza to, że podatnik, u którego w roku 2010 wartość sprzedaży opodatkowanej była wyższa niż 100 tys. zł, ale nie przekroczyła 150 tys. zł i teoretycznie mógłby skorzystać ze zwolnienia podmiotowego w roku 2011, nie będzie mógł tego zwolnienia kontynuować, jeżeli rozpoczął również świadczenie usług prawniczych lub dokonuje sprzedaży wyrobów z metali szlachetnych.

Od 1 stycznia 2010 r. kwota limitu obrotu uprawniająca do skorzystania ze zwolnienia podmiotowego wynosiła 100 tys. zł, a od 1 stycznia 2011 r. - 150 tys. zł. Do końca 2009 r. kwota ta wynosiła 50 tys. zł. Przepisy przejściowe noweli ustawy o VAT pozwalają na skorzystanie w kolejnym roku ze zwolnienia podmiotowego podatnikom, którzy przekroczyli w danym roku stary limit, ale nie przekroczyli nowego limitu (nie znajdzie zatem w tym przypadku zastosowania art. 113 ust. 11 ustawy o podatku od towarów i usług, który stanowi o tym, że podatnik, który utraci prawo do zwolnienia, np. w związku z przekroczeniem określonego pułapu wartości sprzedaży opodatkowanej, może ponownie korzystać ze zwolnienia dopiero po upływie roku).

Przekroczenie w danym roku starego limitu zawsze powoduje obowiązek rozliczania podatku od towarów i usług do końca danego roku, nawet jeśli podatnik jest pewny, że nie przekroczy do końca tego roku nowego limitu. Z nowego limitu obrotu uprawniającego do zwolnienia podmiotowego można bowiem skorzystać od początku kolejnego roku (odpowiednio) od 1 stycznia 2010 r. lub od 1 stycznia 2011 r.

Przepisy ustawy o VAT przewidują, że w sytuacji, gdy wartość sprzedaży u podatników zwolnionych z podatku przekroczy 150 tys. zł, zwolnienie traci moc w momencie przekroczenia tej kwoty. Obowiązek podatkowy powstaje z momentem przekroczenia tej kwoty, a opodatkowaniu podlega nadwyżka sprzedaży ponad tę kwotę.

Za zgodą naczelnika urzędu skarbowego podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającą z dokumentów celnych oraz o kwotę podatku zapłaconą od wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, a także o kwoty podatku naliczonego wynikające z faktur dokumentujących zakupy dokonane przed dniem utraty zwolnienia, pod warunkiem:

● sporządzenia spisu z natury zapasów tych towarów posiadanych w dniu, w którym nastąpiło przekroczenie 150 tys. zł oraz

● przedłożenia w urzędzie skarbowym spisu, w terminie 14 dni, licząc od dnia utraty zwolnienia.

Kwotę podatku naliczonego stanowi iloczyn liczby towarów objętych spisem z natury i kwoty podatku naliczonego przypadającej na jednostkę towaru, z podziałem na poszczególne stawki podatkowe.

Ustawa o VAT nadal zawiera również zasadę, że podatnik, który utracił prawo do zwolnienia od podatku lub zrezygnował z tego zwolnienia, może, nie wcześniej niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utracił prawo do zwolnienia lub zrezygnował z tego zwolnienia, ponownie skorzystać ze zwolnienia.

Mimo że zawiadomienie o skorzystaniu ze zwolnienia musi być złożone do 15 stycznia 2011 r., zwolnienie, w przypadku dokonania przez podatnika takiego wyboru, ma zastosowanie od 1 stycznia danego roku. Przewidziany w przepisach termin "do 15 stycznia" służy jedynie do poinformowania właściwego organu podatkowego o skorzystaniu ze zwolnienia podmiotowego

Od 1 stycznia 2011 r. zmieniła się kwota obrotu uprawniającego do korzystania ze zwolnienia podmiotowego od podatku od towarów i usług.

150 tys. zł - wynosi limit obrotu dla zwolnienia VAT od 2011 r.

100 tys. zł - wynosił limit obrotu dla zwolnienia VAT w 2010 r.

50 tys. zł - wynosił limit obrotu dla zwolnienia VAT do końca 2009 r.

Ewa Konderak

gp@infor.pl

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).