Komentarze

Kolejna, czwarta część komentarza do ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) poświęcona jest dwóm podstawowym elementom konstrukcyjnym systemu VAT.

Pierwszy element to stawki VAT. Zostały one uregulowane przede wszystkim w art. 41 i 42 ustawy o VAT. Na mocy art. 41 podstawowa stawka VAT wynosi w Polsce 22 proc., natomiast stawki preferencyjne wynoszą 7 proc. i 5 proc. Należy jednak podkreślić, iż na mocy przepisów przejściowych obecnie podstawowa stawka VAT podwyższona została do 23 proc., natomiast pierwsza stawka preferencyjna podniesiona została do 8 proc. Warto zaznaczyć, że obecny poziom stawek może ulec dalszym podwyższeniom w najbliższych latach w przypadku, gdy relacja długu publicznego do produktu krajowego brutto przekroczy 55 proc. na koniec 2012 r. lub 2013 r. W przeciwnym wypadku od 1 stycznia 2014 r. stawki VAT powrócą do poziomu 22 proc. i 7 proc.

Szczególny rodzaj stawki VAT - stawka w wysokości 0 proc. - dotyczy eksportu oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (dalej: WDT), a także, na mocy art. 83 ustawy o VAT, wielu usług i dostaw związanych z transportem międzynarodowym. Niniejszy komentarz omawia warunki zastosowania stawki 0 proc. do eksportu i WDT oraz związane z tym kontrowersje. Zagadnienia te mają duże znaczenie dla podatników, gdyż wpływają bezpośrednio na poziom zobowiązań podatkowych w VAT z tytułu eksportu oraz WDT. Natomiast organy podatkowe często prezentują zbyt restrykcyjne i formalne podejście do spełnienia warunków uprawniających do stosowania stawki 0 proc. w tym zakresie.

Drugi element konstrukcyjny podatku od towarów i usług objęty niniejszym komentarzem to zwolnienia od podatku. Wszystkie podstawowe kategorie zwolnień przedmiotowych (tj. dotyczących danych rodzajów usług lub towarów) ujęte zostały w art. 43 ustawy o VAT. Zakres wielu z nich budzi wątpliwości nie tylko wśród podatników, lecz również po stronie organów podatkowych, a nawet sądów administracyjnych. Prawidłowe zastosowanie zwolnienia od VAT ma w praktyce bardzo istotne znaczenie. Uznanie bowiem danej transakcji za zwolnioną od VAT może wiązać się z utratą prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie usług i towarów związanych z taką transakcją. Należy także podkreślić, że zwolnienia przedmiotowe to kategoria obiektywna, co oznacza, że dana czynność albo podlega, albo nie podlega zwolnieniu od opodatkowania. Podatnicy nie mają natomiast możliwości wyboru, czy określona transakcja będzie podlegała opodatkowaniu, czy też zwolnieniu od VAT. Jedynym wyjątkiem jest tzw. opcja opodatkowania zbycia obiektów budowlanych, która może być dobrowolnie wybrana przez strony transakcji dotyczących niektórych nieruchomości. Co ważne, nieprawidłowe wykazanie VAT na fakturze dokumentującej sprzedaż towarów bądź usług podlegającą, co do zasady, zwolnieniu od VAT rodzi niekorzystne konsekwencje nie tylko dla sprzedawcy, lecz również po stronie nabywcy, który zasadniczo nie jest uprawniony do odliczenia podatku z takiej faktury.

Poniższy komentarz omawia główne kontrowersje związane z podstawowymi kategoriami zwolnień od VAT, w tym zwolnień dotyczących dostaw budynków, usług w zakresie opieki medycznej, usług edukacyjnych, usług wynajmu oraz niektórych usług finansowych.

@RY1@i02/2012/141/i02.2012.141.071000100.807.jpg@RY2@

Marta Szafarowska, doradca podatkowy, partner

Marta Szafarowska

doradca podatkowy, partner

@RY1@i02/2012/141/i02.2012.141.071000100.808.jpg@RY2@

Michał Spychalski doradca podatkowy, starszy konsultant

Michał Spychalski

doradca podatkowy, starszy konsultant

@RY1@i02/2012/141/i02.2012.141.071000100.809.jpg@RY2@

Paweł Goś, starszy asystent

Paweł Goś

starszy asystent

Kolejną, V część komentarza opublikujemy 27 sierpnia