Współpraca w ramach konsorcjum bez opodatkowania

W ramach działań promocyjnych podatnicy nawiązują współpracę z innymi podmiotami, by osiągnąć wspólnie założone cele marketingowe. Przykładowo fundacja i muzeum organizują wystawę samochodów zabytkowych. Czy rozliczenia między tymi podmiotami podlegają VAT?

Promocja taka może polegać na propagowaniu historii motoryzacji, zachęcaniu do pogłębiania wiedzy w tym zakresie, czy też kolekcjonowania pojazdów zabytkowych. Umowy o współpracy zawierają najczęściej postanowienia co do podziału obowiązków między stronami, a także wskazują, jakie koszty poniesie każda z nich. Muzeum mogłoby np. udostępnić przestrzeń wystawową i swoje zbiory. Fundacja zaś może realizować działania w celu pozyskania dodatkowych pojazdów, zapewnić promocję wydarzenia, kontakt z mediami i sponsorami.

Istnieją argumenty przemawiające za tym, że czynności podjęte przez fundację oraz muzeum w celu wspólnej organizacji wystawy nie stanowią świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.). Jakiekolwiek rozliczenia między fundacją oraz muzeum wynikające z realizacji obowiązków określonych w zawartej umowie nie spełniają definicji świadczenia usług. Między uczestnikami konsorcjum nie występuje odpłatne świadczenie usług w rozumieniu ustawy o VAT. Nie występuje bowiem w takim przypadku związek między korzyściami osiąganymi przez każdy podmiot a dokonywanymi przez nie wzajemnymi rozliczeniami. Dlatego też wzajemne rozliczenia między współpracującymi podmiotami nie podlegają opodatkowaniu VAT.

Co do zasady realizacja wspólnego przedsięwzięcia przynosi korzyści obu stronom umowy o współpracy. Celem jej zawarcia nie jest wykonanie świadczeń przez jedną stronę umowy na rzecz drugiej, lecz wspólna realizacja wydarzenia, we własnym interesie i na swoją rzecz. Czynności wynikające z umownego podziału ról między stronami umowy należy traktować jako wkład każdej ze stron we wspólne przedsięwzięcie.

Rozliczenie podatkowe takich wspólnych przedsięwzięć prowadzi do sporów podatników z organami? Jak są one rozstrzygane?

W wielu orzeczeniach wydawanych w tej sprawie Trybunał Sprawiedliwości UE wyraził pogląd, że za świadczenie usług za wynagrodzeniem, a więc czynność podlegającą VAT, uważane mogą być sytuacje, które spełniają określone warunki. Po pierwsze, istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne. Po drugie, wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy. Po trzecie, istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi. Po czwarte, odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem. Po piąte, istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego. Takich elementów, typowych dla świadczenia usług za wynagrodzeniem, nie można dostrzec w ramach realizowania wspólnego przedsięwzięcia między fundacją a muzeum.

Czy organy podatkowe podzielają ten pogląd?

Organy podatkowe prezentują odmienne stanowisko. Argumentują, że relacji zachodzących między stronami umowy o współpracę dla potrzeb VAT nie należy oceniać na zasadach wewnętrznych rozliczeń konsorcjum. Uważają, że współpracujące ze sobą podmioty są odrębnymi podatnikami VAT. Oznacza to, że działając w ramach konsorcjum, powinny do wzajemnych rozliczeń stosować ogólne reguły wynikające z ustawy o VAT. Konsekwentnie organy podatkowe wskazują, że pojęcie "świadczenia usług" zawarte w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT ma bardzo szeroki zakres, skoro nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz także jego zaniechania poprzez zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji.

Niemniej jednak orzecznictwo sądów administracyjnych jest korzystne dla podatników. WSA w Warszawie w wyroku z 23 maja 2013 r. (sygn. akt III SAa/Wa 3063/12) w zakresie opodatkowania wkładu koproducenta na produkcję filmu potwierdził, że rozliczenie z tego tytułu nie podlega opodatkowaniu VAT. Również WSA w Poznaniu w wyroku z 10 maja 2013 r. (sygn. akt I SA/Po 148/13) wskazał, iż w ramach współpracy przy organizacji koncertu brak jest świadczenia, które można uznać za usługę podlegająca opodatkowaniu VAT.

@RY1@i02/2014/198/i02.2014.198.07100090a.802.jpg@RY2@

Paweł Szymański szef zespołu Sports Art & Entertainment w MDDP

Co na to fiskus i sądy

(...) W ramach wspólnego przedsięwzięcia fundacja i uczelnia organizują konferencje. W wyniku podziału zadań uczelnia zajmuje się merytoryczną stroną przedsięwzięcia (udostępnia też pomieszczenia), natomiast fundacja administracyjno-techniczną. Środki otrzymane przez uczelnię od fundacji, tytułem zwrotu kosztów eksploatacyjnych, stanowią dla uczelni wynagrodzenie za świadczenie usługi udostępniania pomieszczeń. W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podlega to opodatkowaniu, a usługę należy udokumentować fakturą.

Interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 17 czerwca 2013 r., nr ITPP2/443-280/13/KT

(...) Wkład finansowy wnoszony przez inwestora w ramach wspólnego trójstronnego przedsięwzięcia (z producentem i fundacją) polegającego na produkcji programów telewizyjnych, filmów, spotów reklamowych (...), nie stanowi wynagrodzenia za jakiekolwiek świadczenie o charakterze usługi, które miałoby być wykonane przez producenta czy fundację na rzecz inwestora.

Interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 28 listopada 2013 r., nr IPPP1/443-875/13-2/MPe

(...) Współpracy między uczelniami w ramach wydawnictwa (konsorcjum wydawnicze) polegającej na wzajemnych rozliczeniach z tytułu finansowania działalności lub podziałów zysku nie można zakwalifikować jako czynności podlegających opodatkowaniu VAT.

Wyrok NSA z 29 lutego 2012 r., sygn. akt I FSK 562/11

Przy współprodukcji audycji czy transmisji z zawodów między stronami porozumienia nie dochodzi do świadczenia usług. Nie chodzi tu o wzajemne świadczenie usług między uczestnikami działań kooperacyjnych, lecz o osiągnięcie wspólnego celu. W ramach działań podejmowanych przez współpracujące podmioty przekazują one sobie, tytułem wkładu do wspólnego przedsięwzięcia, prawa i środki służące do realizacji wspólnego programu, ale nie świadczą w ten sposób wzajemnych usług odpłatnych. Wbrew stanowisku organu podatkowego, przekazywany jednej stronie przedsięwzięcia wkład finansowy nie jest wynagrodzeniem, które miałoby świadczyć o odpłatnym charakterze dokonywanych czynności.

Wyrok NSA z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I FSK 161/12

Rozmawiał Przemysław Molik