Cesja praw nie wymaga korekty wcześniejszych faktur

Naczelny Sąd Administracyjny 16 lipca 2014 r. wydał wyrok w zakresie sposobu postępowania podatników w przypadku cesji praw (sygn. akt I FSK 1227/13). Spór dotyczył tego, czy po podpisaniu aneksu do umowy przedwstępnej z deweloperem, w wyniku czego dochodzi do przeniesienia praw i obowiązków z tej umowy na osoby trzecie, konieczne jest wystawienie faktur korygujących do wystawionych wcześniej faktur dokumentujących przyjęcie zaliczki. Spółka uważała, że skoro nie następuje rozwiązanie umowy i zwrot środków na rzecz klienta, to nie trzeba wystawiać faktur korygujących. Innego zdania był minister finansów, który uważał, że skoro nie dojdzie ostatecznie do żadnej transakcji między stronami umowy przedwstępnej, to po cesji należy wystawić faktury korygujące. Stanowiska tego nie podzielił sąd pierwszej instancji (wyrok WSA w Warszawie z 24 marca 2013 r., sygn. akt III Sa/Wa 2950), a także NSA, oddalając skargę ministra. Uznano, że skoro nie następuje zwrot zaliczki, to brak jest obowiązku dokonywania korekty wystawionych faktur. Dla kogo wyrok jest korzystny?

Wyrok bez wątpienia jest korzystny dla deweloperów. W ich działalności często zdarzają się sytuacje, że dochodzi do modyfikacji zawartych umów przedwstępnych (czy to w zakresie zmiany przedmiotu transakcji, czy też stron transakcji). I o ile organy podatkowe nie kwestionują stanowiska, że w sytuacji zamiany np. mieszkań nie ma obowiązku wystawiania faktur korygujących, to już w przypadku umowy cesji nakazują wystawienie faktur korygujących. Wyrok ten jednak będzie miał znaczenie także dla innych podatników. Można go zastosować do każdej innej sytuacji, gdy dochodzi do zmian stron umowy.

Jakie problemy i trudności powstawałyby, gdyby podatnik miał zastosować się do interpretacji ministra finansów?

Polskie przepisy dla skorygowania obrotu i kwoty podatku należnego - poza nielicznymi wyjątkami - wymagają uzyskania potwierdzenia odbioru faktury korygującej. W sytuacji - tak jak w sprawie spółki - gdy nabywcami towarów są głównie osoby fizyczne, uzyskanie takiego potwierdzenia może być utrudnione lub wręcz niemożliwe. Jeśli dokonają oni cesji praw, to nie są najczęściej zainteresowani otrzymaniem faktury korygującej, a tym bardziej - skłonni do dokonania potwierdzenia jej odbioru. Dla spółki w wielu przypadkach mogłoby się to wiązać z dwukrotnym zapłaceniem podatku należnego.

Dlaczego więc minister finansów upierał się przy obowiązku wystawienia faktury korygującej?

Minister obligując spółkę do wystawiania faktur korygujących w takich sytuacjach twierdził, że skoro przepisy o VAT nie regulują kwestii formy, w jakiej ma nastąpić zwrot zaliczki, to ma to miejsce także w sytuacji cesji praw, w której wstępujący wchodzi w miejsce ustępującego we wszystkie jego zobowiązania wynikające z umowy przedwstępnej, a tym samym ustępujący zostaje zwolniony z długu. Poza tym wprost wskazywał w toku postępowania, że brak wystawienia faktur korygujących przyczyni się do nieuprawnionego odliczenia podatku naliczonego.

Stanowisko ministra okazało się więc wadliwe?

Tak, bo sądy obu instancji uznały, że fakturę korygującą wystawia się w ściśle określonych przepisami przypadkach - czyli gdy dochodzi do obniżenia obrotu. A w przypadku cesji praw (tu - praw do lokalu) do takiego obniżenia nie dochodzi. NSA przy okazji powołał się na dotychczasowe orzecznictwo w tym zakresie, z którego wynika, że tylko rzeczywisty zwrot zaliczki powoduje obowiązek wystawienia faktury.

Jednocześnie w uzasadnieniu ustnym NSA potwierdził stanowisko spółki, że brak wystawienia faktur korygujących nie rodzi ryzyka nieuprawnionego odliczenia podatku naliczonego. Jeśli nawet cedent był podatnikiem VAT i dokonał odliczenia podatku naliczonego z faktury "zaliczkowej", to w momencie dokonania cesji jest obowiązany do jego korekty. Do skorygowania kwoty odliczonego VAT wcale nie jest konieczne otrzymanie faktury korygującej, bo przecież z okoliczności faktycznych wynika, że prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w takiej fakturze utracił (tym bardziej, jeśli wziąć pod uwagę wprowadzony z 1 stycznia 2014 r. przepis art. 86 ust. 19 ustawy o VAT).

Zauważyć trzeba, że jest to pierwszy wyrok dotyczący tej kwestii i oczywiście podatnicy mogą się na niego powoływać. Jednak aby mieć pewność co do prawidłowości postępowania w analogicznych sprawach, powinni rozważyć, czy nie wystąpić z wnioskiem o wydanie interpretacji w ich indywidualnej sprawie.

@RY1@i02/2014/149/i02.2014.149.071000300.802.jpg@RY2@

materiały prasowe

Małgorzata Militz doradca podatkowy, menedżer w MMR Consulting Sp. z o.o. Spółka Doradztwa Podatkowego

Rozmawiał Przemysław Molik