Poradnia podatkowa

— Czy zwolnienie towarów oznacza, że zgłoszenie było poprawne

— Kiedy na fakturze muszą być warunki handlowe Incoterms

— Jak pobranie próbek wydłuża czas odprawy celnej

— Przedsiębiorca chce kupić maszyny produkcyjne w kraju pozaunijnym, ale najpierw zamierza przetestować jedną z nich na swoich produktach. Po zakończeniu testów planuje odesłać ją z powrotem do producenta. Czy może nie płacić cła?

Tak, przedsiębiorca nie musi płacić cła, jeśli zastosuje procedurę odprawy czasowej na podstawie art. 137 wspólnotowego kodeksu celnego (dalej: w.k.c.). Skorzystanie z niej wymaga złożenia odpowiedniego wniosku podczas zgłaszania towaru do odprawy. Odprawa czasowa dotyczy towarów importowanych na rynek unijny, które przeznaczone są do powrotnego wywozu bez dokonywania zmian, z wyjątkiem wynikającego ze zużycia obniżenia jego wartości. W takim właśnie przypadku towar może być całkowicie lub częściowo zwolniony z należności przywozowych.

Towary, które podlegają całkowitemu zwolnieniu, wymienione są w art. 556 - 578 unijnego rozporządzenia wykonawczego nr 2454/93 i są to m.in.: palety, kontenery, rzeczy osobistego użytku podróżnych, materiały do pomocy w sytuacjach katastrof, materiały reklamowe, wyposażenie naukowe. Artykuł 573 tego rozporządzenia wymienia również "towary poddawane testom, eksperymentom, będące przedmiotem pokazów, podlegające testom akceptowalnej jakości". Import maszyny do testów może więc skorzystać z całkowitego zwolnienia z należności celno-przywozowych, choć należy zaznaczyć, że urząd celny może zażądać złożenia zabezpieczenia na kwotę mających powstać należności, które zostanie zwrócone po ponownym wywiezieniu towaru poza UE.

Jak przygotować się do takiej odprawy? Najlepiej udokumentować import fakturą pro forma, gdyż nie jest to klasyczna sprzedaż, a jedynie wypożyczenie maszyny. Na takiej fakturze powinny znaleźć się zapisy umożliwiające jednoznaczną identyfikację towaru. W przypadku jej braku organy celne nie udzielą pozwolenia na zastosowanie procedury odprawy czasowej (art. 139 w.k.c.), chyba że brak środków identyfikacyjnych nie spowoduje naruszenia tej procedury. W praktyce, jeśli maszyna jest opatrzona znakami fabrycznymi, należy dopilnować, aby znalazły się one na fakturze. Jeśli nie ma oznaczeń lub nie można w inny sposób zapewnić identyfikacji (np. nalepkami), można w ostateczności postarać się o zdjęcia maszyny i dołączyć je do wniosku o procedurę odprawy czasowej.

Oprócz wspomnianych już znaków identyfikacyjnych na fakturze pro forma powinny znaleźć się takie zapisy, jak "Towar przeznaczony do testów, mający zostać wywieziony w ciągu 3 miesięcy", a także "Nie do sprzedaży, wartość tylko dla potrzeb celnych".

Po uzyskaniu zgody urzędu celnego na zastosowanie procedury odprawy czasowej należy pilnować wyznaczonego terminu wywozu. Maksymalny okres, na jaki towar do odprawy czasowej może zostać przywieziony, to 24 miesiące z możliwością wydłużenia tego terminu na wniosek zgłaszającego (art. 553 rozporządzenia 2454/93). Niedotrzymanie terminu może skutkować wezwaniem przez urząd do zapłaty długu celnego wraz z odsetkami. Datą powstania długu celnego jest w takim wypadku data zgłoszenia towaru do procedury (art. 144 wspólnotowego kodeksu celnego).

W przypadku odprawy czasowej nie można zapominać, że urząd celny ma prawo, zgodnie z rozporządzeniem ministra finansów w sprawie wykonywania kontroli przestrzegania przepisów prawa celnego, dokonać kontroli podmiotu stosującego procedurę odprawy czasowej. Taka kontrola może zostać wykonana w celu sprawdzenia, czy podmiot wykorzystuje towar zgodnie z przepisami prawa, ale przede wszystkim, czy przestrzega wyznaczonych terminów, w których towary mają zostać powrotnie wywiezione.

Warto również pamiętać, że zgodnie z art. 578 rozporządzenia unijnego nr 2454/93 nawet towar niewymieniony w art. 556 - 577 może zostać zwolniony całkowicie z cła, jeśli jest przywożony na okres nieprzekraczający 3 miesięcy i w sytuacjach niemających skutków gospodarczych.

Podstawa prawna

Art. 137, art. 139, art. 144 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. WE L 302 z 19 października 1992 r.).

Art. 553, art. 556 - 578 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy wykonawcze w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 253 z 11 października 1993 r. z późn. zm.).

Par. 21 rozporządzenia ministra finansów z 21 stycznia 2011 r. w sprawie wykonywania kontroli przestrzegania przepisów prawa celnego (Dz.U. nr 23, poz. 121).

— Przedsiębiorca odkrył, że stosowany kod taryfy celnej przez reprezentującą go agencję celną rożni się od kodu taryfy celnej podanego mu przez dostawcę towaru. Nie jest więc pewny, który kod jest prawidłowy. Chce wiedzieć, czy urząd celny, który zwolnił towar po odprawie, zatwierdził tym samym poprawność danych podanych w zgłoszeniu, w tym zastosowanego kodu taryfy celnej.

Przyjęcie zgłoszenia przez urząd celny nie oznacza, że zgłoszenie było prawidłowe. Zgodnie z art. 73 wspólnotowego kodeksu celnego (dalej: w.k.c.) organy celne zwalniają towary po dokonaniu weryfikacji zgłoszenia lub jego przyjęcia bez weryfikacji. W praktyce tylko mały procent zgłoszeń celnych jest weryfikowany. Po dokonaniu zwolnienia organy celne mogą, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych towarów objętych zgłoszeniem. Jak stanowi art. 78 ust. 2 wspólnotowego kodeksu celnego, możliwa jest również rewizja towarów, o ile jeszcze istnieje możliwość ich okazania.

W przypadku odkrycia, że dane w zgłoszeniu były nieprawidłowe, organy celne podejmują niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują. W praktyce oznacza to wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania przez urząd celny. W przypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zaksięgowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, organ celny pobiera odsetki od dnia następującego po dniu powstania długu celnego do dnia powiadomienia o tej kwocie. Zgodnie jednak z art. 221 ust. 3 w.k.c. powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego.

Jedynie w przypadku wykrycia przez urząd celny nieprawidłowości mających wpływ na wysokość kwoty wynikającej z długu celnego w zgłoszeniu jeszcze przed zwolnieniem towaru urząd nie wszczyna postępowania, lecz wydaje decyzję, w której określa kwotę wynikającą z długu celnego, lub rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego zgodnie z przepisami prawa celnego (art. 23 pkt 4 prawa celnego).

Aby mieć pewność, że stosowany kod taryfy celnej jest prawidłowy, importer powinien wystąpić do dyrektora izby celnej o wiążącą informację taryfową, która jest decyzją administracyjną w sprawie prawidłowego kodu taryfy celnej dla danego towaru.

Podstawa prawna

Art. 23 pkt 4 ustawy z 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz.U. nr 68, poz. 622 z późn. zm.).

Art. 73, art. 78 ust. 2, art. 221 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. UE L z 19 października 1992 r.).

— Importer zauważył, że faktury importowe bez warunków Incoterms często nie są przyjmowane przez urząd celny. Aby dopuścić towar do obrotu, musi prosić dostawcę o poprawienie faktury, co wydłuża czas odprawy. Czy urząd ma prawo tego wymagać?

Tak, urząd celny ma prawo wymagać, aby faktura importowa, na bazie której ma być dokonana odprawa celna, zawierała informację o warunkach dostawy wg reguł Incoterms 2010. Wynika to z rozporządzenia ministra finansów w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne. Paragraf 35 tego rozporządzenia wymienia elementy faktury niezbędne na potrzeby odprawy celnej. Są to: nazwa i adres kontrahenta, nazwa i adres nabywcy, numer, miejsce i data wystawienia, rodzaj i ilość towarów oraz warunki dostawy według Międzynarodowej Izby Handlowej w Paryżu Incoterms 2010.

Przepis ten jednocześnie stanowi, że w przypadku braku warunków dostawy Incoterms na fakturze, należy przyjąć warunki dostawy podane w kontrakcie. Gdy i tam ich nie ma, należy przyjąć, że dostawa była realizowana na warunkach EXW (z fabryki). To oznacza, że cena nie zawiera jakichkolwiek dodatkowych kosztów poza wartością towaru, a w takim przypadku w celu ustalenia wartości celnej należy doliczyć do ceny podanej na fakturze koszty transportu na odcinku pozaunijnym.

Dlaczego warunki Incoterms są w przypadku wyliczenia cła takie ważne dla urzędu? Warunki Incoterms ułatwiają obrót międzynarodowy, wprowadzając jasny podział obowiązków importera i eksportera w zakresie organizacji dostawy i ponoszenia ryzyka na poszczególnych odcinkach przewozu towaru.

W zależności od zastosowanych warunków eksporter lub importer jest odpowiedzialny za organizację i opłacenie kosztów przewozu lub/i ubezpieczenia. W rezultacie w zależności od zastosowanej bazy dostawy w cenę na fakturze importowej wliczone mogą być dodatkowe elementy, takie jak transport, ubezpieczenie, koszty odprawy celnej w kraju eksportera.

A na wartość celną towaru, a więc na kwotę, od której liczone jest cło, składają się precyzyjnie zdefiniowane koszty transportu - jedynie te poniesione na odcinku pozaunijnym, łącznie z ubezpieczeniem. Natomiast poniesione na odcinku unijnym odlicza się od wartości celnej. Dlatego też warunki Incoterms na fakturze są deklaracją dla urzędu celnego, które elementy należy doliczyć lub odliczyć od ceny, aby uzyskać wartość celną towaru.

Należy pamiętać, że warunki Incoterms wymagają zdefiniowania miejsca, np. FOB Gdynia czy EXW Moskwa. Jest to element, bez którego nie można mówić o prawidłowo umieszczonych warunkach Incoterms. To właśnie miejsce definiuje moment, do którego koszty zostały pokryte przez nadawcę, a więc są lub powinny być zawarte w cenie na fakturze importowej. W przypadku jego braku urząd celny poprosi o poprawienie faktury, co przyczyni się do przedłużenia czasu odprawy.

Prześledźmy to na przykładzie importu ziół z Moskwy do Polski, gdy odprawa celna dokonywana jest w Warszawie. Umieszczenie na fakturze warunków EXW Moskwa oznacza, że cena jest ceną "z fabryki" , a więc nie zawiera kosztów transportu. W takiej sytuacji urząd celny w Warszawie poprosi importera o informację na temat kosztów transportu i ubezpieczenia na odcinku między Moskwą a granicą polską (te koszty zostaną dodane do wartości celnej) oraz informacje o kosztach od granicy polskiej do Warszawy (te koszty zostaną dodane do podstawy naliczania VAT).

Z kolei przy dokonywaniu w Warszawie odprawy celnej towaru przywiezionego z Moskwy, faktura z warunkami DAP Warszawa (DAP, Delivered At Point, czyli dostarczone do miejsca, koszty do tego miejsca zostały pokryte) będzie oznaczać, że koszty transportu na całej trasie z Moskwy do Warszawy są zawarte w cenie. W takiej sytuacji urząd celny ma prawo całą wartość z faktury przyjąć jako wartość celną.

Ważne

— Oprócz EXW i DAP stosowane są następujące warunki Incoterms: FCA (Free Carrier - dostarczone do przewoźnika), CPT (Carriage paid to - przewóz opłacony do), CIP (Carriage and insurance paid to - przewóz i ubezpieczenie opłacone do), DAT (Delivered at terminal - dostarczone do terminalu), DDP (delivered duty paid - dostarczone cło opłacone), FAS (free alongside ship - dostarczony wzdłuż burty statku), FOB (Free on board - dostarczony na statek), CFR (Cost and freight - koszt i fracht), CIF (Cost, Insurance, freight - koszt, ubezpieczenie, fracht)

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra finansów z 6 czerwca 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne (Dz.U. nr 129, poz. 738).

— Podczas odprawy celnej urząd zadecydował o pobraniu próbek towaru w celu dokonania ich dokładniejszej analizy. Importer zastanawia się, czy taka rewizja może znacznie opóźnić odprawę celną.

W ramach weryfikacji zgłoszenia celnego organ ma prawo dokonać rewizji towarów z jednoczesnym pobraniem próbek w celu dokonania ich dalszej analizy lub dokładniejszej kontroli. Podstawę prawną stanowi art. 68 b wspólnotowego kodeksu celnego (dalej: w.k.c.). Zgłaszający lub osoba przez niego wyznaczona ma obowiązek udzielenia organowi wszelkiej niezbędnej pomocy w celu ułatwienia pobrania próbek.

Trzeba wiedzieć, że pobranie próbek nie pociąga za sobą konieczności zapłaty odszkodowania ze strony organów celnych, nie odlicza się też tych ilości od wartości zgłoszonej (art. 245 ust.1 rozporządzenia unijnego 2454/93). Pobierane ilości jednak nie powinny przekraczać ilości niezbędnej do dokonania analizy.

Zgodnie z art. 244 rozporządzenia 2454/93 organy celne obowiązane są zwolnić towar,y nie czekając na wyniki analizy lub kontroli, pod warunkiem że kwota długu celnego została już zapłacona lub zabezpieczona. Reguluje to również w.k.c.: organy celne zwalniają towar, gdy weryfikacja nie może zostać zakończona w wyznaczonym terminie i gdy obecność towarów do celów tej weryfikacji nie jest już konieczna (art. 73 ust. 1 w.k.c.).

Zdarzają się jednak sytuacje, w których towar nie zostanie zwolniony. Ma to miejsce, gdy towary są przedmiotem zakazów lub ograniczeń, rewizja nie mogła być podjęta z przyczyn zależnych od zgłaszającego, nie przedstawiono dokumentów, od których uzależnione jest objęcie ich procedurą celną, gdy należności celne nie zostały uiszczone lub zabezpieczone.

Choć wyniki rewizji odnoszą się do całości towarów objętych zgłoszeniem, zgłaszający może zwrócić się z wnioskiem o przeprowadzenie dodatkowej rewizji na podstawie art. 70 ust. 1 w.k.c. Jest to istotne w sytuacji, gdy wyniki analizy pobranych próbek okazały się niekorzystne dla importera.

Po zakończonej kontroli organy celne na wniosek importera i jego koszt mogą zwrócić próbki, pod warunkiem że nie zostały one zniszczone w trakcie badań.

Jeżeli organy celne uznają, że kontrola może zakończyć się ustaleniem wyższej kwoty należności celnych przywozowych niż kwota wynikająca ze zgłoszenia celnego, mogą zażądać złożenia zabezpieczenia wystarczającego na pokrycie różnicy między kwotą wynikającą z danych zawartych w zgłoszeniu a ostateczną kwotą należną za towary (art. 248 rozporządzenia nr 2454/93).

Podstawa prawna

Art. 244, art. 245 ust. 1, art. 248, rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 2003 r.

ustanawiającego przepisy wykonawcze w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 253 z 11 października 1993 r. z późn. zm.).

Art. 68b, 70 ust. 1, 73 ust. 1, rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. UE L z 19 października 1992 r.).

Iwona Krucka