Nie ma zakazu różnicowania stawek opłaty targowej

Zgodnie z art. 168 Konstytucji RP jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie. Aktem prawnym uprawniającym JST do tego w zakresie opłaty targowej jest ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: ustawa podatkowa). Stosownie do art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy podatkowej rada gminy może wprowadzić opłatę targową. Opłatę pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej dokonujących sprzedaży na targowiskach, z zastrzeżeniem ust. 2b. Zaś targowiskami, o których mowa w ust. 1, są wszelkie miejsca, w których jest prowadzona sprzedaż. Ponadto opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub w ich częściach. Z kolei z art. 19 ust. 1 ustawy podatkowej wynika, że rada gminy w drodze uchwały określa zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłat określonych w tej ustawie, z tym że stawka opłaty targowej nie może przekroczyć w 2016 r. 758,47 zł dziennie.

Zatem w świetle ustalonego stanu prawnego gmina ma konstytucyjnie i ustawowo zagwarantowane prawo do swobodnego ustalania wysokości przedmiotowej opłaty targowej na targowiskach w granicach przewidzianych cytowanymi przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a jedyne ograniczenie, jakie ustawodawca wprowadził zawiera się w art. 19 ust. 1 lit. a i dotyczy narzuconego ustawą ww. górnego limitu dziennej stawki kwotowej opłaty.

Sądy nie przeszkadzają

W orzecznictwie wyrażono pogląd, że ustawa podatkowa nie wprowadza zakazu różnicowania stawek opłaty targowej w odniesieniu do różnych targowisk prowadzonych na terenie danej gminy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 232/10, Centralna Baza Orzeczeń NSA). Ponadto w wyroku NSA z 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1233/07 zwrócono uwagę, że w ramach granic wyznaczonych przez art. 15 oraz art. 19 pkt 1 lit. a ustawy podatkowej gminy mają swobodę ustalania obciążeń i mogą realizować własną lokalną politykę. Dopuszczalne jest więc także różnicowanie obciążeń, aby zrealizować określone cele publiczne, np. architektoniczne.

Przyjąć też należy, że uprawnienie gminy do określania, a tym samym różnicowania stawek opłaty dla poszczególnych targowisk w granicach zakreślonych w art. 19 ust. 1 lit. a ustawy podatkowej, jest przejawem umożliwienia JST wpływania na lokalną gospodarkę przez kształtowanie pożądanej w danym czasie miejscowej polityki podatkowej w tej sferze. Potrzeby te mogą dotyczyć zamiaru pozyskania dodatkowych źródeł dochodów przez gminę, chęci ożywienia lub np. przeciwdziałania niektórym zjawiskom społecznym, w tym niepożądanym. Jednak co istotne, uchwała podatkowa gminy podlega potem badaniu (przez organ nadzoru - regionalną izbę obrachunkową, ewentualnie właściwy sąd administracyjny) tylko pod względem legalności, a nie celowości lub gospodarności. Zatem rzeczywiste przesłanki podjęcia uchwały, o ile mieszczą się w granicach prawa, nie mogą być skutecznie kwestionowane.

Zdaniem trybunału

Nie wydaje się również, aby wprowadzenie zróżnicowanej wysokości stawek opłaty targowej naruszało art. 32 konstytucji przez złamanie reguły równości podmiotów wobec prawa. Na tle tej normy Trybunał Konstytucyjny w swych licznych orzeczeniach wielokrotnie podkreślał, że zakazane jest nierówne traktowanie podmiotów podobnych, co jednak nie wyklucza nierównego traktowania podmiotów, które podobne nie są ze względu na daną cechę istotną, relewantną. Innymi słowy zasada niedyskryminacji i równości nie oznacza nakazu jednakowego traktowania sytuacji wszystkich podmiotów, gdyż ich sytuacja faktyczna i prawna może być różna.

Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie wskazywał, że odstępstwa od zasady równości wobec prawa są dopuszczalne, jeśli spełniają trzy warunki: po pierwsze są relewantne, tj. racjonalnie uzasadnione; po drugie są proporcjonalne, a więc waga interesu, jakiemu służy zróżnicowanie, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów podmiotów, które zostaną naruszone; po trzecie - pozostają w związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnym uzasadniającymi różne traktowanie podmiotów podobnych (por. np. wyrok TK z 12 maja 1998 r., sygn. akt U 17/97).

Warto również zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 13 lutego 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 876/12 wskazał, że każdy podmiot gospodarczy, który decyduje się na prowadzenie działalności gospodarczej, powinien się liczyć z ryzykiem, jakie niesie ta działalność. Sąd zwraca ponadto uwagę, że dobro wspólne, jakim jest chęć wyeliminowania handlu z miejsc, które są z tych czy innych względów ważne dla jednostki samorządu terytorialnego, może być przeciwstawiane dobru partykularnemu. Ponadto ww. sąd podkreślił, że istota samodzielności gminy polega na tym, iż w ramach obowiązującego porządku prawnego gmina we własnym zakresie (sama), bez dyktatu zewnętrznego decyduje o wszystkich sprawach lokalnych, w szczególności o swoim ustroju, lokalnym porządku prawnym, podatkach i opłatach lokalnych, przeznaczeniu mienia komunalnego i zasadach korzystania z obiektów publicznych, zagospodarowaniu przestrzennym, zakresie podejmowanych inwestycji, kolejności, sposobach i środkach ich realizacji, a także o związanych z tym nakładach finansowych i rzeczowych. Ostatecznie wspomniany sąd uznał, że podjęcie przez radę gminy uchwały w ww. zakresie przedmiotowym "nie wypacza pojęcia demokratycznego państwa prawnego, którym posługuje się art. 1 Konstytucji RP oraz mieści w dopuszczalnych granicach polityki podatkowej prowadzonej przez gminę oraz zasadach korzystania i zagospodarowania placów publicznych".

Wskazać wreszcie należy, że gmina zwraca uwagę, iż wprowadzenie zmian do uchwały ma na celu uporządkowanie handlu na terenie miasta i zapewnienie bezpieczeństwa i higieny. Przyjąć więc należy, że takie działanie gminy mieści się w granicach zadań własnych JST, które stosownie do art. 7 pkt 1 i 11 ustawy o samorządzie gminnym, polegają na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty w sprawach ładu przestrzennego, czy też w sprawach targowisk. Działania polegające na regulowaniu wysokości opłat targowych w zależności od miejsca położenia targowiska na terenie miasta, mieszczą się zatem w ramach polityki gospodarczej, urbanistycznej i społecznej realizowanej przez właściwe organy gminy.

WAŻNE

Zasada niedyskryminacji i równości nie oznacza nakazu jednakowego traktowania wszystkich podmiotów, gdyż ich sytuacja faktyczna i prawna może być różna.

@RY1@i02/2016/090/i02.2016.090.08800060b.802.jpg@RY2@

Marcin Nagórek

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 15 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 lit. a ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 849 ze zm.).

Art. 7 pkt 1 i 11 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 446).