Kiedy członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność za zaległości podatkowe firmy

@RY1@i02/2009/199/i02.2009.199.086.0010.101.jpg@RY2@

Marek Kolibski, doradca podatkowy, wspólnik w kancelarii KNDP Kolibski, Nikończyk, Dec i Partnerzy

doradca podatkowy, wspólnik w kancelarii KNDP Kolibski, Nikończyk, Dec i Partnerzy

Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, gdy wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku lub niewszczęcie postępowania nastąpiło bez jego winy, albo wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zgodnie z art. 5 par. 1 prawa upadłościowego, przedsiębiorca zobowiązany jest nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego może nastąpić wtedy, gdy wystąpią ustawowe przesłanki. Czasem właściwym do podjęcia tych czynności jest czas, w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem jej wierzycieli, powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli.

Przesłanki odpowiedzialności osób trzecich, członków zarządu, za zaległości podatkowe tych spółek, ustalone w art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej, były w ostatnim okresie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z 8 grudnia 2008 r. (sygn. akt II FPS 6/08) odniesiono się do przesłanki bezskuteczności egzekucji. NSA wskazał, iż stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Ponadto stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Z kolei w uchwale z 9 marca 2009 r. (sygn. akt I FPS 4/08) odniesiono się do obowiązku prowadzenia postępowania wobec wszystkich osób mogących ponosić odpowiedzialność w nim przewidzianą. NSA stwierdził, że nie jest dopuszczalne prowadzenie tylu postępowań, ilu było członków zarządu. Musi być prowadzone jedno postępowanie, mimo że urzędy skarbowe od dłuższego czasu przyjęły niesłuszną praktykę prowadzenia kilku postępowań.

W każdym postępowaniu organy podatkowe muszą ustalić, w jakim czasie działający z należytą starannością zarząd spółki mógł stwierdzić, że istnieją okoliczności uzasadniające ogłoszenie upadłości lub podjęcie działań jej zapobiegających. I tu pojawia się wyjątkowo ważna dla członków zarządu kwestia, czy organ podatkowy powinien wyjaśnić tym samym, czy przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o upadłość spółki pojawiły się w tym czasie, gdy dana osoba była członkiem zarządu, czy też po jego rezygnacji. Bardzo istotna jest tu niedawna uchwała NSA z 10 sierpnia 2009 r. (sygn. akt II FPS 3/09), w której stwierdzono, że "Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe).

Nawiązując do pytania, skoro w czasie, gdy podatnik pełnił funkcję członka zarządu brak było podstaw do ogłoszenia upadłości, to brak jest tym samym podstaw do orzekania o odpowiedzialności za długi spółki powstałe w tym czasie.

(KK)

Podstawa prawna

Art. 116 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).