Co grozi za niewpłacanie zaliczek na podatek dochodowy

ekspert w Kancelarii Adwokackiej "Paragraf" adw. Elżbieta Bednarek

W związku z tym, że uiszczanie zaliczek na podatek dochodowy w określonym terminie i w określonej wysokości jest obowiązkiem podatnika, a także płatnika podatku dochodowego, przepisy prawa podatkowego regulują konsekwencje niewywiązywania się z tego obowiązku. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) określa niezapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek jako zaległość podatkową ze wszystkimi tego konsekwencjami. Oznacza to, że zaliczka na podatek ma swój odrębny byt prawny, swoją samodzielność prawną zobowiązania podatkowego, która kończy się z końcem roku podatkowego, kiedy staje się częścią zobowiązania podatkowego za dany rok podatkowy (np. wyrok NSA z 3 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 91/2010). Z uwagi na to, że Ordynacja podatkowa nakazuje traktować obowiązek zapłaty zaliczki na podatek na równi z obowiązkiem zapłaty podatku, podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za zapłatę zaliczki na podatek. Natomiast płatnik będący zakładem pracy zobowiązany do obliczenia i pobrania zaliczki na podatek dochodowy odpowiada za podatek niepobrany i pobrany, ale niewpłacony, zwalnia go jedynie z tej odpowiedzialności wina podatnika za jego niepobranie (np. wyrok NSA z 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1520/2008).

Wspólnicy spółki cywilnej oraz spółki osobowej prawa handlowego odpowiadają za zaległości podatkowe solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami, natomiast członkowie zarządu spółki kapitałowej prawa handlowego odpowiadają za te zaległości solidarnie z pozostałymi członkami zarządu, natomiast subsydiarnie w stosunku do spółki.

Podstawową sankcją za niezapłacenie w terminie płatności zaliczki na podatek jest naliczanie odsetek za zwłokę. Zgodnie z Ordynacją podatkową stawka odsetek za zwłokę jest powiązana ze stopą oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim. Niedopełnienie obowiązku uiszczania zaliczek na podatek może być także oceniane przez pryzmat przepisów karnych skarbowych. Ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.) stanowi wprost, że określenie "podatek" użyte w rozdziale 6 kodeksu zatytułowanym "Przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe przeciwko obowiązkom podatkowym i rozliczeniom z tytułu dotacji lub subwencji" oznacza również zaliczkę na podatek. Konsekwencją takiej regulacji jest to, że niewpłacanie zaliczki na podatek dochodowy przez podatnika, które to zachowanie ma cechę uporczywości (długotrwałe postępowanie nacechowane nieustępliwością), stanowi wykroczenie skarbowe. Natomiast niewpłacenie w terminie zaliczki na rzecz właściwego organu przez płatnika bądź niepobranie zaliczki na podatek, albo pobranie jej w kwocie niższej od należnej może stanowić w konkretnym przypadku przestępstwo skarbowe zagrożone karą grzywny albo karą pozbawienia wolności, albo obiema tymi karami łącznie.

EM