Podatek u źródła przez cały czas pod lupą fiskusa
Podejście organów podatkowych oraz wyroki sądów administracyjnych dotyczące poboru tej daniny nie są spójne, co nie ułatwia sytuacji podatników, u których obecnie często są prowadzone kontrole. Wydane w listopadzie dwie interpretacje ogólne rozwiały zaś tylko niektóre wątpliwości
Obecnie obserwujemy wzrost zainteresowania organów podatkowych rozliczeniami w podatku u źródła (ang. withholding tax, WHT), co przekłada się na liczne kontrole w tym zakresie. Niewątpliwie wpłynęła na to zmiana przepisów związanych z samym poborem podatku i wprowadzenie mechanizmu pay & refund, który polega na tym, że to organy podatkowe muszą zweryfikować dokonywany zwrot podatku, co wymusza niejako obowiązek weryfikacji zasad rozliczenia. Dodatkowo do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT) wprowadzono pojęcia, które wymagają pewnej szerszej interpretacji. [ramka] Kwestie dotyczące WHT mają także istotne znaczenie z punktu widzenia polityki fiskalnej państwa i coraz dokładniejszej weryfikacji przez fiskusa sposobu działania międzynarodowych struktur inwestycyjnych i biznesowych z perspektywy działań antyabuzywnych.
Z punktu widzenia regulacji WHT i kontroli w tym zakresie duże znaczenie ma wykładnia kilku kluczowych pojęć, którymi posługują się przepisy.
► W szczególności przepisy uznają, że możliwość zastosowania preferencyjnej stawki WHT, zwolnienia albo niepobrania podatku wymaga dochowania należytej staranności w zakresie rozliczenia. Innymi słowy, jeśli płatnik ma pobrać niższy podatek lub nie pobrać go wcale na podstawie szczególnych regulacji, to powinien zbadać, czy faktycznie zachodzą podstawy dla odejścia od stawek podstawowych. Jest to specyficzna regulacja inkorporująca domniemanie, że w każdej sytuacji, w której płatnik może określoną transakcję opodatkować inaczej niż według stawki podstawowej 19 proc. lub 20 proc. albo zastosować zwolnienie, muszą ku temu istnieć określone podstawy. To, że przepis wymaga szczególnej, należytej staranności, wskazuje, iż w tym przypadku działania potwierdzające preferencyjne opodatkowanie powinny być szczególnie dokładne.
► Kluczowym pojęciem związanym z wypłatą należności do podmiotu zagranicznego jest z kolei rzeczywisty właściciel (ang. beneficial owner, BO). Zgodnie z ustawą o CIT rzeczywisty właściciel to podmiot, który:
- otrzymuje należność dla własnej korzyści, decyduje o jej przeznaczeniu i ponosi ryzyko ekonomiczne w tym zakresie,
- nie jest pośrednikiem itp., czyli nie jest zobowiązany do przekazania tych należności innemu podmiotowi,
- prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby.
Definicja ta daje pole do szerokiej interpretacji w perspektywie oceny, czy należności faktycznie wypłacane są podmiotowi, który spełnia wymogi dla uznania go za BO. W ramach weryfikacji, czy odbiorca należności jest jej rzeczywistym właścicielem, organy podatkowe mogą np. badać zakres działalności podmiotu otrzymującego te należności i to, co dalej dzieje się ze środkami, które podmiot ten otrzymuje, tj. czy np. nie wypłaca tych środków (lub ich równowartości) innym podmiotom, co może wskazywać, że jest tylko pośrednikiem.
► Kolejnym pojęciem podlegającym wykładni i ocenie jest efektywne opodatkowanie. Jest ono wywodzone z wymogów, aby podmiot otrzymujący należności podlegał opodatkowaniu od całości dochodów w państwie rezydencji oraz nie korzystał ze zwolnienia z opodatkowania od całości jego dochodów w tym państwie. Także te wymagania, z pozoru oczywiste, dają szerokie pole do wykładni, w szczególności rodzi się pytanie, czy oznaczają one, że podatnik musi faktycznie płacić podatek dochodowy w kraju swojej siedziby.
► W rozważaniach dotyczących WHT pojawia się także koncepcja look-through approach (LTA). Koncepcja ta nie wynika wprost z przepisów prawa i jest oparta na orzecznictwie. Zakłada ona, że rzeczywistym właścicielem dla określonych wypłat nie jest ten podmiot, któremu wypłacana jest dana należność, ale podmiot, na rzecz którego otrzymujący należność pośrednik przekazuje otrzymane środki. Tym samym koncepcja ta pozwala na przyjęcie pewnej fikcji, że z preferencji (zwolnienia, obniżonej stawki podatku) może korzystać podmiot, który nie jest bezpośrednim odbiorcą należności. Także w tym zakresie powstaje jednak sporo wątpliwości natury praktycznej. ©℗
Na wykładnię i sposób stosowania przepisów regulujących opodatkowanie WHT istotny wpływ wywiera także procedura wydawania opinii o stosowaniu preferencji. Opinie te pełnią funkcje zbliżone do interpretacji indywidualnych, tj. podmiot, który ma wątpliwości co do opodatkowania WHT, może zwrócić się z wnioskiem do organów podatkowych o potwierdzenie możliwości stosowania zwolnienia/preferencyjnej stawki podatku dla określonych wypłat do konkretnego podmiotu i w przypadku takiego potwierdzenia uzyskuje swoistą ochronę w tym zakresie. Kluczowym problemem w sprawach opinii o stosowaniu preferencji jest jednak to, że organ podatkowy może odmówić jej wydania, jeśli ma uzasadnione wątpliwości co do możliwości stosowania zwolnienia/stawki preferencyjnej. Innymi słowy, organ podatkowy nie musi badać dokładnie sprawy, dla odmowy wydania opinii wystarczy, że pojawią się po jego stronie uzasadnione wątpliwości – co jest bardzo ocenne, zwłaszcza w przypadku dużych, skomplikowanych międzynarodowych struktur kapitałowych. Na bazie spraw spornych tworzy się jednak orzecznictwo sądowe, które może mieć potem przełożenie na prowadzone w zakresie podatku u źródła kontrole i postępowania wymiarowe.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.