Precedens w polskiej praktyce podatkowej

TOMASZ RYSIAK

prawnik z Kancelarii Prawniczej Magnusson

Orzecznictwo sądów administracyjnych stanowi zwykle cenne źródło informacji odnośnie interpretacji przepisów podatkowych w szczególności z uwagi na fakt, że wyrok wydawany jest przez niezależną instytucję, na podstawie postępowania prowadzonego uprzednio przez dwie instancje. Dlatego też, pomimo że w Polsce nie obowiązuje system precedensów co do zasady, podatnicy powinni się spodziewać, że organy podatkowe będą wydawać decyzje czy też interpretacje zgodne z orzecznictwem sądów administracyjnych. Wynika to w szczególności z faktu, że sprzeczna z orzecznictwem decyzja z reguły jest uchylana w trakcie postępowania sądowo- administracyjnego. Jednak w praktyce często się zdarza, że organy podatkowe nie biorą pod uwagę orzecznictwa istniejącego w danej sprawie, zwiększając stan niepewności podatników oraz powodując stan nierówności podatników wobec prawa, wskazując, że wyroki wydane w indywidualnych sprawach podatników nie są dla urzędów wiążące w postępowaniach dotyczących innych podatników.

Ostatnim przykładem interpretacji przepisów podatkowych sprzecznej z orzecznictwem sądów administracyjnych jest interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 5 stycznia 2009 r. (nr IPPB4/415-52/08-2/JK) dotycząca pokrywania przez pracodawców kosztów aplikacji radcowskiej. Zgodnie z tezą wyrażaną w tej interpretacji, pokrycie przez pracodawcę kosztów aplikacji radcowskiej skutkuje dla pracownika powstaniem przychodu, który nie jest objęty zwolnieniem zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W przedmiotowej interpretacji dyrektor izby wskazał, że wyroki sądów administracyjnych wskazujące na zwolnienie dochodu uzyskanego przez pracowników szkolących się na aplikacji radcowskiej z podatku nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa i są wiążące jedynie w sprawach, w których zapadły.

Innym przykładem interpretacji sprzecznej z orzecznictwem sądów administracyjnych jest interpretacja z 4 stycznia 2008 r. dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (nr ILPB3/423-141/07-2/ŁM), w której organ podatkowy odmówił podatnikowi prawa zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na odsetki od kredytu przeznaczonego na zabezpieczenie płynności finansowej podatnika zagrożonej koniecznością wypłaty dywidendy. Dyrektor poznańskiej izby nie zastosował w tym przypadku wyroku WSA w Warszawie z 13 lipca 2007 r. (sygn. akt III SA/Wa 382/07) pozwalającego podatnikowi na zaliczenie kwot zapłaconych odsetek do kosztów uzyskania przychodu.

Opisane podejście organów podatkowych nie jest sprzeczne z przepisami prawa, które rzeczywiście nie przewiduje mocy wiążącej wyroków poza sprawami, w których zostały wydane. Jednak tego rodzaju postępowanie znacząco osłabia zaufanie podatników do państwa, oznacza konieczność przechodzenia kosztownej i długiej drogi postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego w celu uzyskania odpowiedniego rozstrzygnięcia. Dodatkowo ignorowanie przez organy podatkowe wyroków sądów administracyjnych oznacza brak równości wobec prawa podatników, którzy uzyskali wyrok sądu administracyjnego, oraz podatników, wobec których ma zastosowanie decyzja organu podatkowego sprzeczna z wyrokiem sądu administracyjnego.