Zasada nieufności do organów podatkowych

doradca podatkowy w Kancelarii Parulski & Wspólnicy

@RY1@i02/2010/158/i02.2010.158.086.002b.001.jpg@RY2@

Fot. Wojciech Górski

Wojciech Krok, doradca podatkowy w Kancelarii Parulski & Wspólnicy

Zapewne każda z tych osób wie również, że w praktyce obowiązuje zasada dokładnie odwrotna, czyli ograniczone zaufanie do organów podatkowych. Niestety, powszechne doświadczenia w kontaktach z polskimi organami podatkowymi i organami kontroli skarbowej pokazują, że podatnik powinien podchodzić z bardzo dużą ostrożnością, zarówno do wszelkich informacji przekazywanych do takich urzędów, jak również do wszelkich "nieformalnych" czy też ustnych wyjaśnień lub interpretacji, które od takich instytucji uzyskuje.

Wielu podatników przekonało się, że wszelkie nieformalne ustalenia z urzędem skarbowym nie są wiele warte, kiedy zmienia się interpretacja przepisów i do firmy przychodzi kontrola. Orzecznictwo pełne jest przykładów, kiedy w takiej sytuacji podatnik bezskutecznie próbował powoływać się na działanie w zaufaniu do organów państwa.

Do pewnego stopnia, jest to zrozumiałe, bo nie można bowiem oczekiwać od organów podatkowych, aby - w przypadkach niebudzących wątpliwości - nad przepis prawa przedkładały błędną informację udzieloną przez pracownika urzędu. Są jednak sytuacje, kiedy zasada zaufania powinna chronić podatników w całej rozciągłości.

Chodzi tutaj o przypadki, kiedy to organ podatkowy powołany był przepisami prawa do sprawowania nadzoru nad określonym aspektem działalności podatnika. Przede wszystkim taka sytuacja ma miejsce, kiedy podatnik akcyzy podlegał szczególnemu nadzorowi podatkowemu, obecnie kontroli celnej, ale przepisy prawa znają również wiele innych tego typu rozwiązań, takich jak obowiązek składania do urzędu kopii umów, potwierdzania zamówień, składania określonych oświadczeń itp.

Również w takich przypadkach zdarzają się sytuacje, w których akceptowana przez urząd praktyka nagle okazuje się niezgodna z prawem, a podatnik jest obciążany podatkiem. Niestety, sądy administracyjne nie zawsze biorą podatników w obronę.

W przypadkach, kiedy pewne działania są urzędowo akceptowane przez organy podatkowe, to obciążanie następnie podatnika, obowiązkiem zapłaty podatku jest niedopuszczalne. W takich przypadkach, podatnika chroni bowiem nie tylko zasada zaufania do organów podatkowych, ale przede wszystkim wyrażona w art. 77 Konstytucji RP zasada, zgodnie z którą każdy ma prawo do odszkodowania za niezgodne z prawem działanie władzy publicznej.

Akceptując określone działania podatnika, organ podatkowy urzędowo uznaje je bowiem za zgodne z prawem. Podatnik ma więc prawo uznawać, że organ państwa interpretuje je w sposób prawidłowy.

W tym wypadku nie ma zastosowania zasada, że nieznajomość prawa szkodzi. Należy bowiem podkreślić, że w sytuacji, kiedy ustawodawca ustanawia określone mechanizmy kontrolne, angażujące organy podatkowe, przerzuca w pewnym stopniu na organy podatkowe odpowiedzialność za prawidłowość rozliczeń podatnika. W przeciwnym razie, tego typu rozwiązania byłyby całkowicie bezużyteczne, organy podatkowe nie ponosiłyby bowiem żadnej odpowiedzialności za ich należyte wykonanie.

em