Każdy dowód może zdecydować o zabezpieczeniu zobowiązania

Organy podatkowe mogą za pomocą wszelkich argumentów popartych ustalonymi w sprawie okolicznościami wykazywać, że istnieje groźba niewykonania zobowiązania podatkowego w przyszłości.

W związku z postępowaniem kontrolnym organ kontroli skarbowej wystąpił do naczelnika urzędu skarbowego o dokonanie zabezpieczenia na majątku podatnika w trybie art. 33 par. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). W uzasadnieniu wniosku wskazano, że kontrola u podatnika zostanie zakończona wydaniem decyzji określających zobowiązania w VAT za poszczególne miesiące 2004 roku w wysokości znacznie wyższej od zadeklarowanych. Ponadto podatnik zlikwidował działalność gospodarczą. W ocenie organu kontroli brak środków finansowych oraz okoliczności sprawy wskazują łącznie na możliwość niezrealizowania przez podatnika przewidywanych zobowiązań podatkowych w VAT.

Organy podatkowe uznały, że w sprawie jest podstawa do dokonania zabezpieczenia. Ponadto samo postępowanie zabezpieczające nie prowadzi bezpośrednio do wykonania przez zobowiązanego obowiązku. Stwarza ono jedynie pewne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do jego wyegzekwowania, gdyby podatnik uchylał się od jego wykonania.

Podatnik wniósł o zwolnienie spod zabezpieczenia swojego majątku i wstrzymanie wszelkich dalszych czynności, wstrzymanie naliczania odsetek oraz o wpłacenie zajętych środków pieniężnych na rachunek lokaty terminowej. W ocenie podatnika zabezpieczenie może być dokonane tylko wówczas, gdy organ podatkowy dysponuje dowodami, że zobowiązanie podatkowe może nie zostać wykonane.

Sprawą zabezpieczenia zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, ale nie uwzględnił skargi podatnika. Sąd przypomniał, że organy podatkowe mogą dokonać zabezpieczenia na majątku podatnika, wyłącznie gdy spełnione zostaną przesłanki wskazane w ustawie, tzn. istnieje uzasadniona obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. WSA zwrócił uwagę, że tego nieostrego pojęcia, ze względu na jego rozległy zakres, ustawodawca nie zdefiniował. Jednak przybliżył jego znaczenie dwoma przykładami. Są to trwałe zaprzestanie regulowania zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonywanie czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. Wystąpienie już jednej z przedstawionych niżej okoliczności uzasadnia obawę, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Jednak w ocenie WSA nic nie stoi na przeszkodzie, aby organ podatkowy wnioskujący o zastosowanie zabezpieczenia wskazał na inne okoliczności, które tę obawę też uzasadniają.

Sąd potwierdził też, że organy podatkowe mogą za pomocą wszelkich argumentów, popartych ustalonymi w sprawie okolicznościami, wykazywać, że istnieje groźba niewykonania zobowiązania podatkowego w przyszłości. Uzasadniona obawa musi istnieć już w chwili rozstrzygania w przedmiocie zabezpieczenia. Jednak jest ona zarazem odnoszona do zdarzenia, które jeszcze nie nastąpiło (a nawet nie wiadomo, czy w ogóle wystąpi). Ten stan rzeczy sprawia, że rozważanej kwestii nie da się rozpatrywać w kontekście tradycyjnie pojmowanych dowodów.

W ocenie WSA w postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia należności podatkowych organy mogą wykazywać ziszczenie się przesłanek ustawowych zabezpieczenia przy użyciu wszelkich dostępnych i możliwych środków. Ocenę, czy istnieje obawa niewykonania zobowiązania w konkretnym wypadku, pozostawiono do uznania właściwego w sprawie organu. Uznanie to nie może oznaczać dowolności działania, lecz powinno być oparte na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych.

opracowała Aleksandra Tarka