Jakie mogą być podatkowe skutki postępowania upadłościowego

Wierzytelności mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów, jeżeli wcześniej zarachowane zostały do przychodów należnych, a ich nieściągalność podatnik udokumentował bądź uprawdopodobnił.

Należy też pamiętać, że prawidłowe ujęcie odpisów aktualizujących należności w księgach rachunkowych jest niezbędne w celu zaliczenia ich w momencie uprawdopodobnienia do kosztów uzyskania przychodów. Koszt podatkowy nie wystąpi w sytuacji uprawdopodobnienia nieściągalności należności, jeżeli nie został dokonany odpis aktualizujący tę należność, bowiem kosztem tym jest odpis aktualizujący, a nie wierzytelność czy należność, której nieściągalność została uprawdopodobniona.

Spółka ma prawo zaliczyć w ciężar kosztów wierzytelności, których nieściągalność została udokumentowana postanowieniem wydanym przez organ egzekucyjny, o ile postanowienie to spółka uznała jako odpowiadające stanowi faktycznemu, a przedmiotowe wierzytelności nie uległy przedawnieniu.

Syndyk masy upadłości jest osobą odpowiedzialną w czasie trwania postępowania upadłościowego za realizację wszystkich obowiązków podatnika i płatnika przez upadłego.

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej są obowiązane, w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym, przesłać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu imienne informacje o wysokości dochodu PIT-8C.

Przepisy nie przewidują zwolnienia z obowiązku złożenia rocznego zeznania podatkowego. Podatnik ma obowiązek wykazać w zeznaniu PIT-38 uzyskany przychód, koszty uzyskania przychodów (jeśli wystąpiły) oraz dochód.

Jednak, jeśli dane zawarte w informacji PIT-8C otrzymanej od syndyka różnią się od wykazanych przez podatnika w złożonym zeznaniu rocznym, podatnik powinien złożyć korektę zeznania za dany rok i dokonać stosownych wyjaśnień na podstawie posiadanych dokumentów określających prawidłowe wartości.

W ustawie o podatku akcyzowym zawarta jest zasada jednokrotnego opodatkowania. Jednofazowość opodatkowania podatkiem akcyzowym przejawia się w tym, że akcyza powinna być płacona na pierwszym szczeblu obrotu, który dokonywany jest poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy (w przypadku wyrobów akcyzowych zharmonizowanych) lub też w ramach pierwszej transakcji sprzedaży (w przypadku wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych). Konsekwentnie każda następna transakcja, której przedmiotem będą wyroby akcyzowe, nie powinna podlegać opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, a podmiot dokonujący danej transakcji nie powinien być traktowany jako podatnik akcyzy.

W omawianym przypadku nie powstanie obowiązek podatkowy ani z tytułu jego sprzedaży, ani z tytułu jego nabycia lub posiadania. W związku z prowadzonym postępowaniem upadłościowym podatek akcyzowy, tak jak pozostałe wierzytelności, będzie podlegał zaspokojeniu z funduszów masy upadłości. Taką interpretację przedstawił dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie 1 kwietnia 2010 r. (nr IPPP3/443-1071/ 09-2/JK).

Objęcie czynności sprzedaży wierzytelności podatkiem od towarów i usług będzie skutkowało wyłączeniem obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Zgodnie z tym przepisem nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne inne niż umowa spółki i jej zmiany, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest:

a) opodatkowana VAT,

b) zwolniona z podatku od towarów i usług, z wyjątkiem:

- umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,

- umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

Jednak o wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych nie decydujące, że strony tej umowy posiadają status podatnika VAT, lecz wyłącznie to, że przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej konkretnej czynności jest opodatkowana VAT lub jest z tego podatku zwolniona. Takie stanowisko potwierdził dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 30 kwietnia 2010 r. (nr IPPB2/ 436-39/10-4/AF).

Przepisów ustawy o PIT nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn. Jednak opisane świadczenie nie podlega ustawie o podatku od spadków i darowizn.

Do przychodów z działalności gospodarczej zalicza się wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Jednak wolna od podatku dochodowego jest wartość świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń otrzymanych od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn.

Zwolnienie to nie ma zastosowania do świadczeń otrzymywanych na podstawie stosunku pracy, pracy nakładczej lub na podstawie umów będących podstawą uzyskiwania przychodów zaliczonych do działalności wykonywanej osobiście.

Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:

- do grupy I - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;

- do grupy II - zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;

- do grupy III - innych nabywców.

Przepisy ustawy o PIT nie zawierają definicji pojęcia nieodpłatnego świadczenia. Dokonując zatem wykładni gramatycznej, za nieodpłatne świadczenie należy uznać świadczenia niewymagające opłaty, czyli takie, za które się nie płaci. Zatem nieodpłatnym świadczeniem jest takie zdarzenie, którego skutkiem (następstwem) jest nieodpłatne przysporzenie majątku jednej osobie kosztem majątku innej osoby lub innego podmiotu.

W związku z tym wartość otrzymanego od małżonki nieodpłatnego świadczenia będzie stanowiła dla podatnika (męża) jako wspólnika spółki cywilnej przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej podlegający zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Taki sposób rozliczenia zaprezentował dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 7 maja 2010 r. (nr IPPB2/415-96/10-4/AS).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl