Jak pracodawca rozlicza wydatki na szkolenia pracowników

Podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracujących szczegółowo reguluje kodeks pracy. Zgodnie z nim pracownik może zdobywać lub uzupełniać wiedzę i umiejętności z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą. Oprócz tego kodeks pracy określa, że pracodawca ma obowiązek ułatwiać pracownikom podnoszenie kwalifikacji zawodowych oraz że pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe przysługuje urlop szkoleniowy, a także zwolnienie z całości lub części dnia pracy (ale tylko na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia, oraz na czas ich trwania). Ponadto w takiej sytuacji za czas swojej nieobecności na stanowisku pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Oprócz tego pracodawca może przyznać pracownikowi (kursantowi) dodatkowe świadczenia, w szczególności pokryć opłaty za kształcenie, przejazd na szkolenie, podręczniki czy zakwaterowanie.

Rozwój nie tylko osobisty

Uczestnictwo pracowników w szkoleniach zawodowych ma swoje skutki podatkowe. Po pierwsze, pracodawca musi odpowiednio rozliczyć wydatki z tym związane. Po drugie, musi ocenić, czy pracownik uczestniczący w danym szkoleniu nie uzyskuje przychodu, który pracodawca ma obowiązek jako płatnik rozliczyć. Po trzecie, pracodawca powinien ustalić, czy pokrycie kosztów szkolenia pracowników przez podmiot trzeci nie będzie stanowić dla nich nieodpłatnego świadczenia.

Przy rozliczaniu podatkowym wydatków na szkolenia pracowników istotne jest przede wszystkim to, że poziom wykształcenia i kwalifikacji pracowników ma wpływ na przychody pracodawców. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny (oddział zamiejscowy w Szczecinie), który w wyroku z 13 maja 1998 r. (sygn. akt SA/Sz 1354/97) stwierdził, że podnoszenie kwalifikacji pracowniczych ma wpływ na osiąganie przez firmę przychodów i powinno być zakwalifikowane jako koszt uzyskania przychodów. W ocenie sądu, choć taki wydatek trudno wiązać z konkretnym przychodem przedsiębiorstwa, to jest to koszt ogólny jego działalności, podobnie jak płace pracowników i inne tego typu koszty funkcjonowania firmy.

To jednak niejedyny warunek przesądzający o możliwości odliczenia podatkowego kosztów szkolenia pracowników. Otóż, aby odliczyć wydatki na szkolenia lub kursy, w jakich uczestniczył pracownik, sprawdzić trzeba, czy podnoszenie kwalifikacji przez pracowników przekłada się w jakiś sposób na działalność gospodarczą prowadzoną przez pracodawcę, a nie wpływa jedynie na rozwój osobisty pracownika.

Obecnie, zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych wydających interpretacje indywidualne, podatnik oceniając związek wydatku z prowadzoną działalnością gospodarczą, powinien zakładać, że dany koszt może obiektywnie przyczynić się do osiągnięcia przychodu. Według fiskusa przy rozpatrywaniu kosztów podatkowych związanych ze szkoleniem pracowników istotne jest to, że podatnik uznając takie wydatki za koszt uzyskania przychodu, odnosi ewidentne korzyści, o ten koszt zmniejsza bowiem swoją podstawę opodatkowania. W efekcie to na podatniku spoczywa ciężar udowodnienia, że określony wydatek jest kosztem uzyskania przychodu.

W ocenie organów podatkowych uznanie danego wydatku za koszt uzyskania przychodów jest możliwe tylko wtedy, gdy z prawidłowo i rzetelnie udokumentowanych zdarzeń wynika ponad wszelką wątpliwość, że jest to wydatek celowy i racjonalnie uzasadniony, a także gdy między jego poniesieniem a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu istnieje związek przyczynowy.

Dwa rodzaje

Kosztami uzyskania przychodów bezpośrednio związanymi z przychodami są takie wydatki, których poniesienie przekłada się wprost (w sposób bezpośredni) na uzyskanie konkretnych przychodów. Klasycznym przykładem bezpośredniego związku kosztów z przychodami jest relacja, w jakiej pozostają wydatki na nabycie lub wytworzenie jednostki towaru i przychód ze zbycia tego towaru. Koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami, których nie można w taki sposób przypisać do określonych przychodów, ale są racjonalnie uzasadnione jako prowadzące do ich osiągnięcia, to koszty pośrednie. Są to takie wydatki, które nie pozostają w uchwytnym związku z konkretnymi przysporzeniami podatnika - brak jest możliwości ustalenia, w jakim okresie i w jakiej wysokości powstał związany z nimi przychód. Do tego rodzaju kosztów zalicza się m.in. koszty ogólnego zarządu, koszty administracyjne, obsługę prawną. Taki pogląd wyraził m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji z 8 listopada 2012 r. (nr ITPB3/423-442/12/PST), przyznając jednocześnie, że koszty szkolenia pracownika zatrudnionego na stanowisku dyrektora handlowego są właśnie tego typu kosztem.

Również dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z 1 marca 2013 r. (nr ILPB3/423-491/12-4/AO) potwierdził, że kosztami podatkowymi są m.in. tzw. koszty pracownicze. Według niego obejmują one nie tylko wynagrodzenia zasadnicze, wszelkiego rodzaju nagrody, premie, lecz także diety, inne należności za czas podróży służbowej oraz wydatki związane z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych pracowników, na świadczenia medyczne itp.

Organ zwrócił jednocześnie uwagę, że nie każde świadczenie na rzecz pracownika może być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów pracodawcy. Pracodawca może zaliczyć do kosztów podatkowych tylko te wydatki na rzecz pracowników, które pozostają w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą i z uzyskiwanymi przez niego przychodami, a jednocześnie wydatki te nie mogą znajdować się w katalogu wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, wymienionych wprost w ustawach podatkowych (tj. odpowiednio w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT oraz w art. 23 ust. 1 ustawy o PIT).

Usługi logopedy

W ten sposób poznański organ interpretacyjny uzasadnił możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na terapię logopedyczną oraz kurs języka angielskiego pracowników zatrudnionych w międzynarodowej firmie, która zajmuje się produkcją różnego rodzaju pojemników, palet i skrzyń. Organ zgodził się ze stanowiskiem spółki, że terapia logopedyczna ma wpływ na poprawę wymowy i prezencji pracownika, lepszą relację z klientem, a w konsekwencji wpływa na lepszy odbiór przedsiębiorcy wśród kontrahentów. W konsekwencji ma to przełożenie na wzrost przychodów ze sprzedaży. Organ przyznał także, że kurs języka angielskiego jest niezbędny pracownikom dla poprawnego wykonywania przez nich obowiązków z racji tego, że właścicielem spółki jest podmiot zagraniczny. W związku z tym korespondencja z podmiotem tym odbywa się w języku angielskim. Z tych względów, w ocenie poznańskiej izby skarbowej, umiejętności i wiedza zdobyta przez pracowników spółki na tego typu zajęciach jest niezbędna dla poprawnego wykonywania przez nich obowiązków pracowniczych. Zatem wydatki spełniające przesłanki zawarte w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, tj. pozostające w związku przyczynowo-skutkowym z osiąganymi przychodami i niewymienione w negatywnym katalogu kosztów, mogą stanowić koszty uzyskania przychodów.

Także dla kontrahenta

Niektóre firmy finansują nie tylko szkolenia dla swoich pracowników, lecz także dla pracowników swoich kontrahentów. Zaliczenie tego typu wydatków do kosztów budzi szczególną wątpliwość organów podatkowych z uwagi na potencjalną możliwość zakwalifikowania ich jako kosztów reprezentacji, czyli kreowania pozytywnego wizerunku firmy przed kontrahentem. Koszty reprezentacji są zaś wyłączone z odliczenia podatkowego na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 28 ustawy o CIT oraz art. 23 ust. 1 pkt 23 ustawy o PIT.

Organy mogą jednak zgodzić się na odliczenie takich wydatków, jeśli firma wykaże, że sfinansowanie szkolenia dla pracownika drugiego przedsiębiorstwa przełoży się na wzrost jej własnego poziomu sprzedaży produktów czy usług. Przykładowo dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 31 marca 2010 r. (nr IPPB3/423-429/10-2/MC) stwierdził, że szkolenie zakupione dla wskazanego pracownika kontrahenta, który miałby przekazywać wiedzę i informacje o produktach spółki, przyczynia się do osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów przez tę spółkę. Jak podkreślił organ, wydatki na zakup takiego szkolenia należy uznać za koszty uzyskania przychodu, o ile nie mają one charakteru kosztów reprezentacji i pod warunkiem ich właściwego udokumentowania.

WAŻNE

Terapia logopedyczna ma wpływ na poprawę wymowy i prezencji pracownika, lepszą relację z klientem, a w konsekwencji wpływa na lepszy odbiór przedsiębiorcy wśród kontrahentów. W konsekwencji ma to przełożenie na wzrost przychodów ze sprzedaży, a więc wydatki na terapię można zaliczyć do kosztów podatkowych

Warunki, które trzeba spełnić

● Podatnik ma możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich kosztów (niewymienionych ww. przepisach), pod warunkiem że wykaże ich bezpośredni bądź pośredni związek z prowadzoną działalnością, a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu.

● Kosztem uzyskania przychodów będzie taki koszt, który spełnia łącznie następujące warunki:

- został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika,

- jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,

- pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

- poniesiony został w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,

- został właściwie udokumentowany,

- nie znajduje się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

● Zasady rozpoznania kosztów określone w przepisach podatkowych mają charakter ogólny. Dlatego każdy wydatek poniesiony przez podatnika należy indywidualnie ocenić pod kątem tego, czy wiąże się z nim realna szansa powstania przychodów podatkowych bądź też ich zachowania albo zabezpieczenia źródła ich uzyskiwania.

Definicja

Zgodnie zarówno z ustawą o PIT, jak i ustawą o CIT kosztami podatkowymi są wszelkie wydatki, racjonalnie i gospodarczo uzasadnione, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodów.

Co na to fiskus

Bezpłatne szkolenia organizowane przez organizację pracodawców w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, finansowane ze środków budżetowych pochodzących z Europejskiego Funduszu Społecznego, stanowią dla spółki wysyłającej na te szkolenia swoich pracowników nieodpłatne świadczenie. Równowartość tych szkoleń nie jest jednak przychodem podatkowym z uwagi wyłączenie przychodów pochodzących ze środków budżetowych, w tym unijnych, z opodatkowania na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 14 ustawy o CIT.

z 14 marca 2013 r. (nr ITPB3/423-736/12/MK).

Koszty kursów i szkoleń oraz związanych z nimi podróży służbowych członków rodziny wspólników spółki cywilnej zatrudnionych w tej spółce na umowę o pracę stanowią koszty uzyskania przychodów w takiej proporcji, w jakiej wspólnik posiada udział w zysku spółki cywilnej, i pod warunkiem że wspólnik wykaże istnienie związku pomiędzy uzyskanymi z działalności gospodarczej przychodami a poniesieniem z tego tytułu wydatków.

z 27 lutego 2013 r. (nr IITPB1/415-1260C/12/WM)

Wydatki na przelot, ubezpieczenie, zakwaterowanie z wyżywieniem i wynajęcie sali konferencyjnej oraz inne poniesione na organizację wyjazdu szkoleniowego spełniają przesłanki uznania ich za koszt uzyskania przychodów, o ile wydatki nie miały charakteru kosztów reprezentacji oraz zostaną właściwie udokumentowane.

z 27 kwietnia 2012 r. (nr IPTPB1/415-82/12-2/DS

Wydatki poniesione na dokształcenie zawodowe pracowników (handlowców, monterów, zaopatrzeniowców, kierowników nadzorujących prace podwładnych w terenie) w zakresie umiejętności bezpiecznej jazdy po mieście, którzy w ramach podstawowych obowiązków służbowych poruszają się samochodami, można uznać za koszt uzyskania przychodów.

z 28 kwietnia 2011 r. (nr ILPB1/415-128/11-2/AO)

Kosztami uzyskania przychodów są także wydatki dotyczące szkoleń podnoszących wiedzę ogólną pracowników, nawet wykraczającą poza wymogi pracy danego pracownika. Zdobycie przez pracownika, oprócz wiedzy przydatnej z punktu widzenia pracy w spółce, także dodatkowej wiedzy, niewykorzystywanej na danym stanowisku w sposób bezpośredni nie dyskwalifikuje poniesionego z tego tytułu wydatku jako niestanowiącego koszt uzyskania przychodu.

z 31 grudnia 2008 r. (nr ILPB3/423W-89/08-2/BN)

Koszt kurs organizowanego dla kandydatów do rad nadzorczych nie spełnia definicji podwyższania kwalifikacji zawodowych zawartych w przepisach prawa pracy. Wydatki, które nie były poniesione na podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników, nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodu, gdyż brak ich bezpośredniego związku z osiągnięciem przychodu czy zapewnieniem jego źródeł w przyszłości.

z 12 lutego 2008 r. (nr ILPB3/423-221/07-2/EK)

Rozwój osobisty przedsiębiorcy też się opłaca

Kolejne wątpliwości podatników budzi rozliczenie wydatków na różnego rodzaju kursy czy nawet studia organizowane przez uczelnie wyższe, w których uczestniczą nie tylko pracownicy firmy, lecz także sami przedsiębiorcy będący pracodawcami. Wątpliwości te wynikają z tego, że studia związane są często nie tylko z uzyskaniem jakichś dodatkowych umiejętności, lecz także np. tytułu zawodowego czy też stopnia naukowego, co stanowi element osobistego rozwoju przedsiębiorcy.

Ponieważ opłaty za studia bądź kursy nie są wprost w przepisach podatkowych wyłączone z kosztów, to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek udowodnienia, że tego typu wydatki są związane z uzyskiwanymi przez niego przychodami podatkowymi.

W ocenie organów podatkowych wydatki związane z podnoszeniem kwalifikacji (dokształcaniem) osób prowadzących działalność gospodarczą można podzielić na dwie grupy. Do pierwszej zalicza się wydatki na podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Do drugiej - wydatki na podnoszenie ogólnego poziomu wiedzy.

I tylko te pierwsze (dotyczące nabywania umiejętności i wiedzy w zakresie prowadzenia działalności) uzasadniają zaliczenie ich do kosztów podatkowych. Drugie (związane z podnoszeniem ogólnego poziomu wiedzy i wykształcenia niezwiązanego z działalnością gospodarczą) powinny być wyłączone z kosztów, ponieważ mają one co do zasady charakter osobisty. Taki pogląd przedstawił dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 18 kwietnia 2013 r. (nr IBPBI/1/415-104/13/ŚS). Według organu za uzasadnione racjonalnie i gospodarczo wydatki, których poniesienie może przyczynić się do osiągnięcia przychodów z działalności gospodarczej, uznać należy opłaty na kształcenie, które pozwolą podatnikowi nabyć umiejętności i wiedzę niezbędne w prowadzeniu działalności gospodarczej.

Stanowisko takie wyraził kilka lat wcześniej dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z 12 listopada 2007 r. (nr ILPB1/415-51/07-2/PW) wydanej dla podatnika (z wykształcenia socjologa), który wykonywał prace biurowe dla niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej (NZOZ). W ramach podnoszenia swoich kwalifikacji wnioskodawca zapisał się na zagraniczne szkolenie z psychoterapii, po którym zaczął świadczyć usługi z tego zakresu dla NZOZ. W ocenie organu poniesione przez socjologa wydatki związane z uczestniczeniem w tym szkoleniu przyczynią się w przyszłości do zwiększenia przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej.

Coaching

Do kosztów zaliczyć można też wydatki na nabycie usług coachingowych w ramach szkoleń czy studiów dla członków kadry zarządzającej w celu poprawy ich zdolności interpersonalnych. Takie stanowisko wyraził z kolei dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 19 czerwca 2012 r. (nr IPPB3/423-210/12-2/PK1). Organ się zgodził, że o ile nie można dopatrywać się bezpośredniego związku poniesionego wydatku z konkretnym przychodem, o tyle w takim przypadku zachodzi związek pośredni między poniesionym wydatkiem a możliwym do uzyskania przychodem. Warszawska izba przyznała rację spółce, że wzrost poziomu profesjonalizmu kadry zarządzającej przekłada się na skuteczność prowadzonych negocjacji z nabywcami towarów firmy, a jednocześnie znajduje odzwierciedlenie w sprawności zarządzania przedsiębiorstwem.

Odliczone od przychodów mogą być również wydatki poniesione przez firmę na podwyższenie kwalifikacji zawodowych pracownika poprzez szkolenie/studia menedżerskie typu Master of Business Administration (MBA). Mają one związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a w konsekwencji wpływ na powstanie lub zwiększenie, obecnie lub w przyszłości, przychodu. Taki pogląd wyraził dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji z 8 listopada 2012 r. (nr ITPB3/423-442/12/PST).

Studia i aplikacje

W przypadku zaliczenia do kosztów opłat za studia wyższe samego przedsiębiorcy - będącego dla siebie pracodawcą - istotne jest, aby zakres studiów pokrywał się z prowadzoną przez niego działalnością. Wydatek na studia musi bowiem mieć wpływ na osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie ich źródła - zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w przepisach podatkowych.

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacjach z 18 kwietnia 2013 r. (nr IBPBI/1/415-104/13/ŚS oraz nr IBPBI/1/415-389/13/ŚS) przyznał rację podatnikowi w kontekście zaliczenia do kosztów studiów podyplomowych z zakresu badań społecznych i rynkowych. O interpretację występował przedsiębiorca, który prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przeprowadzania wywiadów z respondentami, a także przygotowywania i prowadzenia analiz i badań rynku (w tym sektora medycznego) oraz sporządzania raportów z tych wywiadów i wyników badań. W ocenie organu, jeżeli program studiów podyplomowych jest związany z zakresem prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej, a zdobyta wiedza będzie miała odzwierciedlenie w powstaniu lub wzroście przychodu (np. poprzez wpływ na zakres oraz jakość świadczonych przez niego usług), ewentualnie na zachowanie lub zabezpieczenie tego źródła przychodu, to nie ma przeszkód prawnych, aby wydatki (np. czesne) za takie studia odliczyć. Do odliczenia są również inne koszty związane z tymi studiami, np. poniesione na przejazdy na zajęcia i noclegi (jeśli studia odbywają się poza miejsce zamieszkania przedsiębiorcy). Takie wydatki mogą być odliczone, jednak pod warunkiem ich należytego udokumentowania w sposób właściwy dla rodzaju prowadzonych ksiąg podatkowych.

Również dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 18 grudnia 2012 r. (nr IPPB1/415-1456/12-2/MT) stwierdził, że możliwe jest odliczenie wydatków na studia o profilu "Reklama i marketing". W tym przypadku o interpretację występował przedsiębiorca, który prowadził działalność w sektorze reklamy w internecie i kontaktów z prasą.

Edukacja prawnicza

W kontekście odliczenia wydatków za studia problemy pojawiają się także w zakresie edukacji prawniczej.

Z jednej strony organy podatkowe nie widzą przeszkód, aby np. notariusz prowadzący działalność gospodarczą mógł zaliczyć do kosztów opłaty za studia doktoranckie z zakresu prawa (por. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 21 listopada 2013 r., nr ITPB1/415-940/13/TJ). Według organu wydatki na studia doktoranckie w zakresie prawa (np. opłaty za poszczególne semestry studiów, koszt wydania Elektronicznej Legitymacji Doktoranta, koszty dojazdu, materiałów dydaktycznych i związane z udziałem w obligatoryjnych seminariach i konferencjach), choć trudno je przypisać konkretnym przychodom, mogą być zakwalifikowane jako związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Notariusz może je jednak odliczyć, pod warunkiem że są przez niego faktycznie poniesione i właściwie udokumentowane.

Z drugiej strony organy odmawiają zaliczenia do kosztów podatkowych wydatków na aplikacje prawnicze, niezbędne do późniejszego wykonywania zawodu prawniczego przez radców, adwokatów. W ocenie organów, skoro wydatki zostały poniesione przed rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej, to brak jest związku przyczynowo-skutkowego między ich poniesieniem a uzyskiwaniem przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej w późniejszym okresie. Tak uznał przykładowo dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji z 11 czerwca 2014 r. (nr IPTPB1/415-178/14-2/AP). Według organu koszty opłat za szkolenie w ramach odbywanej przez takiego podatnika aplikacji adwokackiej poniesione przed rozpoczęciem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie mogą obiektywnie przyczyniać się do osiągnięcia przychodu bądź też służyć zachowaniu lub zapieczeniu źródła przychodów, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Organ stwierdził, że podatnik nie miał pewności, że ukończy aplikację adwokacką czy też że po jej ukończeniu rozpocznie prowadzenie działalności gospodarczej, a tym samym że wydatki te zmierzały do uzyskania przychodów ze źródła, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Stanowisko to jest obecnie dominujące w interpretacjach organów podatkowych.

Brak jednolitego orzecznictwa

Sądy administracyjne dotychczas nie wypracowały jednolitego poglądu w tym zakresie. Część z nich opowiada się za stanowiskiem (wyrażonym m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 21 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1711/13, nieprawomocny), że opłacenie kosztów odbycia aplikacji prawniczej należy rozpatrywać w kontekście ryzyka gospodarczego. Tymczasem koszty aplikacji odbytej przed rozpoczęciem prowadzenia np. indywidualnej kancelarii adwokackiej czy radcowskiej nie zostały poniesione w warunkach ryzyka gospodarczego i finansowego charakterystycznego dla podatników prowadzących działalność gospodarczą. Ponadto gdyby uznać za słuszne zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na aplikację prawniczą, to w konsekwencji należałoby zaliczyć do kosztów także wydatki na kształcenie poprzedzające aplikację radcowską, tj. magisterskie studia prawnicze - niezbędne do wykonywania zawodu radcy prawnego (m.in. WSA w Opolu z 12 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Op 70/14, nieprawomocny).

Inne składy orzekające twierdzą jednak, że odbycie aplikacji radcowskiej jest niezbędne i konieczne do wykonywania zawodu radcy prawnego (m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 14 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 416/14, nieprawomocny). Niektóre sądy aprobują też poglądy podatników o możliwości zaliczenia do kosztów wydatków na zakup togi oraz literatury fachowej, kodeksów i komentarzy. (np. WSA w Warszawie z 18 lutego 2014 r., sygn. akt III Sa/Wa 1983/13, nieprawomocny). Zdaniem warszawskiego sądu tego typu wydatki niewątpliwie stanowią materialne inwestycje dokonywane z myślą o przyszłym źródle przychodu i nie można tym wydatkom przypisać osobistego charakteru. Jak uzasadniał sąd, toga wszak nie ma cech odzieży osobistej i jest wykorzystywana w związku z wykonywaniem obowiązków radcy prawnego prowadzącego działalność gospodarczą. Podobnie jak literatura fachowa, kodeksy i komentarze.

Orzecznictwo w tym zakresie pozostanie niejednolite dopóty, dopóki sprawy tego typu nie zostaną rozstrzygnięte przez Naczelny Sąd Administracyjny.

WAŻNE

Sfinansowanie pracownikom kursów czy szkoleń zawodowych jest kosztem pośrednim przedsiębiorstwa. Jeśli szkolenia te mają związek z prowadzoną przez firmę działalnością gospodarczą, to wydatki na nie może odliczyć w dacie ich faktycznego poniesienia

Czy pracownik na szkoleniu płaci PIT

Pracownik, któremu zakład pracy pokrywa koszty podnoszenia kwalifikacji zawodowych, otrzymuje w związku z tym przychód. Nie jest on jednak opodatkowany na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT. Z tego zwolnienia wyłączone są wynagrodzenia otrzymywane za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy oraz za czas urlopu szkoleniowego.

Nie ma przeszkód do stosowania tego zwolnienia do świadczeń otrzymanych przez pracowników w związku z podjęciem przez nich studiów podyplomowych - bez względu na formę, w jakiej pracownik podejmuje te studia, tj. szkolną lub pozaszkolną. Na zastosowanie zwolnienia nie ma wpływu to, czy pracownik podnoszący swoje kwalifikacje uczestnicy w szkoleniach organizowanych przez podmioty posiadające bądź nie akredytacje wydane na podstawie przepisów ustawy o systemie oświaty.

z 30 kwietnia 2008 r., nr DD3/033/10/KDJ/08/173.

Uczestnictwo pielęgniarki lub położnej w nieodpłatnym kursie organizowanym w ramach kształcenia podyplomowego przez Izbę Pielęgniarek i Położnych powoduje uzyskanie przez pracowników wykonujących te zawody medyczne będących członkami izby nieodpłatne świadczenia. Jest to przychód opodatkowany według skali podatkowej stawką 18 proc. lub 32 proc. na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT. Izba nie musi pobierać zaliczki na podatek, ale ma obowiązek wystawić uczestnikom szkoleń druk PIT-8C (w terminie do końca lutego następnego roku kalendarzowego), a także przekazać go właściwemu urzędowi skarbowemu. Na tej podstawie uczestnicy szkolenia samodzielnie rozliczają się podatkowo.

z 26 listopada 2013 r. (nr IBPB II/1/ 415-818/13/AA).

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.). Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.). Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl