Poradnia podatkowa

● Jak prawidłowo nalicza się karę grzywny za wykroczenie skarbowe

● Czy od świadczenia otrzymanego od związków zawodowych należy odprowadzić PIT

● Producent mebli tapicerowanych zaprosił kilku dostawców na obiad do restauracji, aby omówić nowe warunki współpracy. Każdy zamawiał to, na co miał ochotę (bez alkoholu). Przedsiębiorca zapłacił rachunek i zastanawia się, czy może ten wydatek wrzucić w koszty firmowe? Przecież zapraszanie kontrahentów do restauracji i prowadzenie rozmów biznesowych w trakcie posiłków służy zachowaniu źródła przychodów.

Jak wskazują przepisy ustaw o podatku dochodowym, za koszty uzyskania przychodów nie uważa się kosztów reprezentacji, w szczególności poniesionych na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów, w tym alkoholowych. Ponieważ wciąż brak jest legalnej definicji pojęcia reprezentacji organy podatkowe podejmowały próby nadania właściwego sensu temu terminowi w odniesieniu do konkretnych sytuacji występujących w praktyce gospodarczej. Jednak interpretacje organów często nie zyskiwały akceptacji podatników i wiele spraw dotyczących tego zagadnienia miało swój finał w sądzie. Ostatecznie zajął się tym Naczelny Sąd Administracyjny (w składzie 7 sędziów) w wyroku z 17 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 702/11. Analiza tego orzeczenia pozwala na wysunięcie tez o charakterze ogólnym.

Dla kwalifikacji danych wydatków jako wydatków na reprezentację wykluczonych z kosztów uzyskania przychodów nie jest istotne miejsce podawania poczęstunków, świadczenia usług gastronomicznych etc., tj. nie bierze się pod uwagę tego, czy poczęstunki odbywają się w siedzibie firmy, czy też poza nią. Nie są także istotne takie cechy jak wystawność, wytworność, okazałość poczęstunków. Nie ma bowiem możliwości skonstruowania miernika dla określenia poziomu wystawności, wytworności, okazałości czy przepychu jednakowego dla wszystkich podmiotów gospodarczych.

Za wydatki na zakup żywności, napojów i usług gastronomicznych, wyłączone z kosztów uzyskania przychodów należy uznać te, których wyłącznym bądź dominującym celem jest stworzenie pewnego wizerunku podatnika, stworzenie dobrego obrazu jego firmy czy działalności, wykreowanie pozytywnych relacji z uczestnikami takich spotkań. Nie pozostają zatem w związku z przychodami podatnika wydatki np. na obiady dla rodziny, fundowane przyjęcia dla znajomych, na usługi rozrywkowe.

Potwierdzenie tego stanowiska znajduje się w interpretacji ogólnej ministra finansów z 25 listopada 2013 r., nr DD6/033/127/SOH/2013/RD-120521. Czytamy w niej, że: ,,nie podlegają wykluczeniu z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 28 ustawy o CIT i art. 23 ust. 1 pkt 23 ustawy o PIT ponoszone przez podatników wydatki na drobne poczęstunki (np. ciastka, paluszki, kanapki), napoje (np. kawa, herbata, woda mineralna, soki), a także posiłki (np. obiady, lunche), niezależnie od miejsca ich podawania (w siedzibie podatnika czy też poza nią), podawane podczas prowadzenia rozmów z kontrahentami, inwestorami, wykonawcami etc., dotyczących zakresu prowadzonej przez podatników działalności gospodarczej".

Podstawa prawna

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

● Podczas kontroli podatkowej stwierdzono, że w 2011 roku przedsiębiorca uporczywie nie płacił podatku. Ponieważ kontrola zakończyła się w styczniu 2014 roku, przedsiębiorca zastanawia się, czy ewentualna grzywna będzie liczona według stawek z 2011 roku, czy z 2014 roku?

Z wykroczeniem skarbowym mamy do czynienia wówczas, gdy podatnik zgłasza przedmiot opodatkowania, ale uporczywie nie wpłaca podatku w terminie. Za popełnienie takiego wykroczenia grozi kara grzywny, zgodnie z art. 57 par. 1 kodeksu karnego skarbowego. W takiej sytuacji grzywnę wymierza się kwotowo: od 1/10 do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia, chyba że kodeks stanowi inaczej. Warto pamiętać, że grzywna nakładana w drodze mandatu karnego nie może przekraczać podwójnej wysokości minimalnego wynagrodzenia, a grzywna nakładana w drodze wyroku nakazowego - dziesięciokrotności tego wynagrodzenia (art. 48 par. 1 i par. 2 k.k.s.). W 2014 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 1680 zł (w 2011 roku było to 1386 zł), więc maksymalna wysokość grzywny nakładanej mandatem wynosi w 2014 roku 3360 zł (w 2011 roku było to 2772 zł).

Z kolei jeśli podatnik uporczywie nie wpłaca podatku w terminie, a ponadto nie składa deklaracji podatkowych lub nie ujawnia przedmiotu lub podstawy opodatkowania, to popełnia przestępstwo. Za jego popełnienie grozi grzywna w wysokości do 720 stawek dziennych (nie może być ona niższa od 1/30 części minimalnego wynagrodzenia ani też przekraczać czterystukrotności tego najniższego progu) albo kara pozbawienia wolności, albo obie te kary łącznie. Jeśli zaś kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, to podatnik podlega karze grzywny jak za wykroczenie skarbowe (art. 54 k.k.s.).

Przy określaniu wysokości grzywny za przestępstwa lub wykroczenia skarbowe należy uwzględniać wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę w czasie orzekania lub nakładania mandatu karnego. Zgodnie zaś z art. 2 par. 2 k.k.s. jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, stosuje się ustawę nową, jednak należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest korzystniejsza dla sprawcy. Zatem w rozpatrywanym przypadku korzystniejsze dla przedsiębiorcy będzie zastosowanie stawek z 2011 roku.

Podstawa prawna

Ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 z późn. zm.).

● Pracownica (członek związku zawodowego działającego w firmie) otrzymała z tytułu urodzenia dziecka, z funduszy związku zawodowego, zasiłek w wysokości 400 zł. Czy od tej kwoty należy odprowadzić PIT? Czy na związku zawodowym ciążą jakieś obowiązki podatkowe w związku z wypłatą tej zapomogi?

Zasada powszechności opodatkowania zawarta jest w art. 9 ust. 1 ustawy o PIT, zgodnie z którym opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie przepisów ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Zatem otrzymany zasiłek od związku zawodowego stanowi dla pracownicy przychód. Powstał on z chwilą otrzymania zasiłku.

Przychodami (z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 ustawy o PIT w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3 ustawy o PIT) są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń (art. 11 ust. 1 ustawy o PIT).

Nie oznacza to jednak, że od otrzymanego zasiłku należy zapłacić podatek. Rozumiem, że był to jednorazowy zasiłek z funduszy związku zawodowego, którego pracownica jest członkiem.

Wolne od podatku dochodowego są jednorazowe zasiłki z tytułu urodzenia dziecka, wypłacane z funduszów związków zawodowych (art. 21 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT). Dlatego otrzymany przez tę pracownicę zasiłek korzystać będzie ze zwolnienia z PIT.

Aby ustalić, czy na związku zawodowym ciążą jakieś obowiązki informacyjne względem urzędu skarbowego, należy w pierwszej kolejności zakwalifikować przedmiotowy zasiłek do odpowiedniego źródła przychodów.

Ustawa o PIT dokonuje specyfikacji źródeł przychodów. Przedmiotowe przychody otrzymane przez pracownicę od związku zawodowego należy zakwalifikować do źródła przychodów, jakim są inne źródła, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT.

Za przychody z innych źródeł uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka OFE wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14 ustawy o PIT, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 ustawy oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach (art. 20 ust. 1 ustawy o PIT).

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie przepisów ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów (tj. PIT-8C). Termin sporządzenia tej informacji to koniec lutego następnego roku podatkowego. Informację tę płatnik powinien przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a ustawy o PIT, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Przedmiotowy zasiłek korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT, a zatem wypłacający go związek zawodowy nie będzie miał obowiązku sporządzenia informacji PIT-8C.

Podstawa prawna

Art. 9-11, art. 20-21, art. 42a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

Marcin Szymankiewicz

 Ewa Ciechanowska