Czy od spadku z USA trzeba zapłacić podatek w Polsce

Czy od odziedziczonych pieniędzy podatniczka musi zapłacić podatek? Czy od środków od córki matka musi zapłacić podatek?

O odpowiedź poprosiliśmy Izbę Skarbową w Szczecinie oraz Pawła Majewskiego, eksperta w firmie doradczej KPMG.

Nabycie własności rzeczy znajdujących się za granicą lub praw majątkowych wykonywanych za granicą podlega podatkowi od spadków i darowizn, jeżeli w chwili otwarcia spadku lub zawarcia umowy darowizny nabywca był obywatelem polskim lub miał miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Od 1 stycznia 2007 r. obowiązuje nowe rozwiązanie w zakresie opodatkowania spadków i darowizn zwalniające najbliższą rodzinę od zapłacenia podatku związanego z nabyciem własności rzeczy lub praw majątkowych przez członków najbliższej rodziny. Ze zwolnienia regulowanego przez art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn mogą skorzystać tylko podatnicy wskazani w tej ustawie, czyli małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha.

Aby skorzystać z tego zwolnienia, podatnik musi w określonym terminie zgłosić ten fakt właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Od 2009 r. termin na zgłoszenie do urzędu skarbowego wynosi 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, a w przypadku dziedziczenia - od uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Zgłoszenie to dokonywane jest na druku SD-Z2. Właściwy do złożenia zgłoszenia w sprawach nabycia rzeczy położonych za granicą jest urząd właściwy dla nabywcy - według miejsca zamieszkania nabywcy w dniu powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku braku takiego miejsca - według ostatniego miejsca jego pobytu.

Z powyższego stanu prawnego wynika, że otrzymany w USA spadek podlega opodatkowaniu w Polsce podatkiem od spadków i darowizn, lecz podatniczka zostanie z niego zwolniona pod warunkiem dokonania stosownego zgłoszenia w terminie 6 miesięcy.

Po stronie matki spadkobierczyni - pełnomocnika w sprawie zakupu mieszkania - nie powstaje żadne przysporzenie ani obowiązek podatkowy z tytułu otrzymania przelewu pieniędzy przeznaczonych na zakup mieszkania córki.

@RY1@i02/2011/142/i02.2011.142.086.011a.001.jpg@RY2@

Paweł Majewski, ekspert w firmie doradczej KPMG

Jak wnioskuję z opisu sytuacji, córka mieszkająca tymczasowo w Nowym Jorku odziedziczyła pieniądze z lokaty po zmarłym w Nowym Jorku ojcu. Ponieważ do lokaty upoważniona była siostra ojca, to ona bezpośrednio przekazała jego córce pieniądze. Przekazanie to jednak miało charakter tylko czysto techniczny i po stronie siostry ojca nie powstało żadne przysporzenie majątkowe. Obecnie córka planuje zakup mieszkania w Polsce. Chce przekazać pieniądze swojej matce i upoważnić ją do zakupu mieszkania w jej imieniu. W związku z powyższym córka chciałaby się dowiedzieć, czy od dziedziczonych pieniędzy po ojcu powinna zapłacić w Polsce podatek i czy matka od przekazanych środków musi również zapłacić podatek.

W pierwszej kolejności należałoby zweryfikować, czy otrzymanie przez córkę pieniędzy po zmarłym ojcu podlega podatkowi od spadków i darowizn w Polsce. Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w ustawie z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn podatkowi temu podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Polski lub praw majątkowych podlegających wykonywaniu na terytorium Polski m.in. tytułem dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego. W przypadku zaś, gdyby nabywane rzeczy znajdowały się za granicą lub prawa majątkowe były wykonywane poza granicami Polski, nabycie takie podlegałoby opodatkowaniu, jeżeli w chwili otwarcia spadku nabywca byłby obywatelem polskim lub miał miejsce stałego pobytu na terytorium Polski. Trzeba również dodać, że ustawa wyłącza spod opodatkowania nabycie rzeczy ruchomych znajdujących się w Polsce lub praw majątkowych podlegających wykonywaniu w Polsce, jeżeli w dniu nabycia ani nabywca, ani spadkodawca nie byli obywatelami Polski i nie mieli miejsca stałego pobytu w Polsce.

Ze względu na powyższe, jeżeli córka lub jej ojciec posiadali polskie obywatelstwo lub miejsce stałego pobytu w Polsce, odziedziczenie powyższych pieniędzy będzie podlegało polskiemu podatkowi od spadków i darowizn. Gdyby jednak żadne z nich nie mieszkało na stałe w Polsce ani nie posiadało polskiego obywatelstwa, dziedziczenie to nie byłoby objęte podatkiem.

Zakładając, że otrzymanie przez córkę pieniędzy będzie podlegało opodatkowaniu w Polsce, trzeba sprawdzić, z jakimi obciążeniami podatkowymi może się to dla niej wiązać. Co do zasady, wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. Gdy nabywcą jest dziecko osoby zmarłej, istnieje możliwość całkowitego zwolnienia takiego przychodu od podatku od spadków i darowizn. Jedynym warunkiem, jaki należy spełnić, jest zgłoszenie powyższego nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2. Na to zgłoszenie osoba ma 6 miesięcy od chwili przyjęcia spadku lub uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Warto podkreślić, że powyższy termin jest terminem zawitym. W związku z tym jeżeli osoba nabędzie świadomie spadek i nie złoży w ciągu 6 miesięcy druku SD-Z2 w urzędzie skarbowym, nie będzie mogła z niego skorzystać. W takim wypadku nabycie odziedziczonego majątku przez dziecko będzie obciążone progresywnym podatkiem od spadków i darowizn, który może wynieść od 3 do 7 proc. w zależności od kwoty, jaką dana osoba odziedziczyła.

Z uwagi na powyższe, jeżeli córka zgłosi właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego fakt odziedziczenia pieniędzy z lokaty ojca i zachowa przy tym 6-miesięczny termin, przysporzenie to będzie zwolnione od opodatkowania. Jeżeli jednak nie dopełni odpowiednich formalności, może być zmuszona zapłacić podatek od spadków i darowizn.

Ostatnią sprawą, którą należy rozstrzygnąć, jest kwestia opodatkowania powierzenia przez córkę pieniędzy matce. Jak to zostało podkreślone powyżej, pieniądze te mają zostać przekazane matce tylko w celu zakupu przez nią mieszkania dla córki. W związku z tym po stronie matki nie powstanie z tego tytułu przysporzenie, gdyż będzie ona faktycznie tylko pomagała córce w zakupie mieszkania w Polsce i nie będzie miała do tych pieniędzy żadnych praw. W takiej sytuacji ani po stronie matki, ani po stronie córki nie powstanie obowiązek podatkowy w Polsce.

Art. 3 pkt 1, art. 4a ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Oprac. ŁUKASZ ZALEWSKI