Jak rozliczyć odsetki wypłacane z Austrii, Belgii lub Luksemburga

Historia uchwalenia Dyrektywy 2003/48/WE uwidoczniła w pełnym zakresie sprzeczne interesy fiskalne państw UE - pierwsze dwie próby uchwalenia dyrektywy (z końca lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych) spełzły na niczym, a przyjęta ostatecznie w 2003 roku regulacja jest wynikiem daleko idącego kompromisu i ustępstw wobec państw cechującym się silnym systemem finansowo-bankowym, opartym na szeroko rozumianej tajemnicy bankowej. Znajduje to odzwierciedlenie w przejściowym wyłączeniu stosowania części przepisów dyrektywy wobec Austrii, Belgii oraz Luksemburga.

Zgodnie z przepisami art. 10 Dyrektywy 2003/48/WE 2003/48/WE, grupa tych trzech państw nie musi stosować przepisów o obowiązkach informacyjnych wobec organów podatkowych, jakie zostały nałożone na podmioty wypłacające odsetki. W zamian podmioty te zostały zobowiązane do pobierania podatku u źródła od wypłacanych odsetek - z wyłączeniem sytuacji, gdy podatnik sam zgodzi się na ujawnianie danych dotyczących wypłat dokonywanych na jego rzecz (wówczas podatek nie jest pobierany). Stawki podatku zostały ustalone na poziomie: 15 proc. - w okresie od 1 lipca 2005 r. do 30 czerwca 2008 r.; 20 proc. - w okresie od 1 lipca 2008 r. do 30 czerwca 2011 r.; 35 proc. - w okresie od 1 lipca 2011 r. do końca obowiązywania okresu przejściowego.

Na marginesie warto zwrócić uwagę na oczywistą sprzeczność polskich przepisów podatkowych z Dyrektywą 2003/48/WE. Artykuł 14 dyrektywy przewiduje, że w przypadku nałożenia przez Austrię, Belgię lub Luksemburg podatku u źródła, państwo rezydencji odbiorcy odsetek jest zobowiązane przyznać ulgę podatkową równą kwocie podatku potrąconego. Natomiast w przypadku, gdy kwota pobranego podatku u źródła przekracza kwotę podatku należnego w państwie rezydencji odbiorcy odsetek, państwo to powinno zwrócić podatnikowi nadpłaconą kwotę podatku. Polska takiej nadpłaconej kwoty podatku nie zwraca. W praktyce oznacza to, że w państwach takich jak Polska, gdzie stawka podatku od odsetek jest niższa niż 20 proc. lub następująca po niej 35-proc. stawka podatku u źródła, podatnik ponosi ekonomiczny ciężar podatku według tej wyższej stawki. Wynika to z faktu, że Polska nie stosuje przewidzianej przez dyrektywę metody unikania podwójnego opodatkowania, nazywanej tzw. pełnym kredytem podatkowym, który pozwala odliczyć od podatku należnego w danym kraju całą kwotę podatku zapłaconego za granicą (w przypadku nadpłaty podatek jest zwracany). Przepisy ustawy o PIT przewidują w takiej sytuacji stosowanie metody tzw. zwykłego kredytu podatkowego, którego istotą jest możliwość odliczenia podatku zapłaconego za granicą tylko do wysokości podatku należnego w Polsce. W praktyce oznacza to, że polscy podatnicy, którzy zapłacą w Austrii, Belgii lub Luksemburgu 20-proc. podatek, nie będą mogli na gruncie polskiego prawa odzyskać nadpłaconego 1 proc. podatku (choć możliwość taką przewiduje Dyrektywa 2003/48/WE). Warto zauważyć, że kwestia ta może być dużo bardziej problematyczna od połowy przyszłego roku, gdy stawka podatku u źródła wzrośnie do 35 proc. i nadpłacony podatek wyniesie wówczas 16 proc.

Na zakończenie warto zauważyć, że skuteczność Dyrektywy 2003/48/WE budzi istotne wątpliwości. Z raportu przygotowanego w ramach pierwszego przeglądu jej funkcjonowania wynika, że niezbędne są istotne zmiany. Dyrektywa w bardzo ograniczonym zakresie spełnia bowiem swój cel, jakim jest efektywne opodatkowanie dochodów z oszczędności w formie odsetek. Systemy prawne wielu państw umożliwiają tworzenie struktur, np. w oparciu o trusty lub tzw. fundacje prywatne, do których jej przepisy nie mają zastosowania.

@RY1@i02/2010/016/i02.2010.016.086.006b.001.jpg@RY2@

Łukasz Kosonowski, doradca podatkowy w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy

(EM)