Jakie podatki musi płacić żołnierz pracujący za granicą

– Jak taka osoba powinna rozliczać się z fiskusem i czy może korzystać z odliczeń, które przysługują służbie zagranicznej – pyta pan Jakub z Koszalina. O odpowiedź poprosiliśmy Izbę Skarbową w Lublinie i eksperta od prawa międzynarodowego Rafała Chmielewskiego.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że podatnik jest żołnierzem – członkiem służby zagranicznej, pełniącym funkcję w ambasadzie w kraju objętym działaniami wojennymi.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w skład służby zagranicznej wchodzą:

● członkowie korpusu służby cywilnej zatrudnieni w ministerstwie obsługującym ministra właściwego do spraw zagranicznych;

● niebędące członkami korpusu służby cywilnej osoby zatrudnione w służbie zagranicznej (z pewnymi zastrzeżeniami niemającymi znaczenia w tej sprawie);

● pełnomocni przedstawiciele RP w innym państwie lub przy organizacji międzynarodowej.

Członkami służby zagranicznej mogą być również żołnierze pełniący służbę w placówkach zagranicznych, jak ma to miejsce w omawianym przypadku (brak jednak informacji, jaką konkretnie pełni funkcję i jakie składniki wynagrodzenia otrzymuje). Płatnikiem uposażenia w takim przypadku jest zazwyczaj MSZ lub MON, które potrącają zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Na podatniku nie ciążą szczególne obowiązki podatkowe, rozlicza się według ogólnie przyjętych zasadach. Wolna od podatku jest wartość świadczeń przysługujących członkowi służby zagranicznej wykonującemu obowiązki służbowe w placówce zagranicznej oraz wartość świadczeń przysługujących pracownikom polskich jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Polski, wynikających z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na ich podstawie, z wyjątkiem wynagrodzeń za pracę, ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, dodatku zagranicznego (należności zagranicznej) oraz zasiłków chorobowych i macierzyńskich.

Jednocześnie zwolniona z podatku jest część przychodów osób podlegających w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, przebywających czasowo za granicą i uzyskujących przychody ze stosunku służbowego czy stosunku pracy, za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku służbowym lub stosunku pracy w kwocie odpowiadającej 30 proc. diety, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju. To ostatnie zwolnienie nie ma jednak zastosowania do wynagrodzenia żołnierza odbywającego podróż służbową poza granicami RP oraz w związku z jego pobytem poza granicami Polski w celu udziału w konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji pokojowej, akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom, a także w związku z pełnieniem funkcji obserwatora w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych i sił wielonarodowych, o ile otrzymuje świadczenia zwolnione od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

prawnik, specjalista w zakresie międzynarodowego prawa podatkowego

Opodatkowanie dochodów żołnierzy pełniących służbę zagraniczną budzi wiele wątpliwości, na co wpływ ma głównie duża różnorodność realizowanych przez nich za granicą funkcji. Dotyczy to również żołnierza będącego członkiem służby zagranicznej w kraju objętym działaniami wojennymi. Aby określić zakres jego obowiązku podatkowego, należy wcześniej ustalić, jakiego rodzaju otrzymuje on wynagrodzenie.

Wedle ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz otrzymuje uposażenie oraz inne należności pieniężne. Uposażenie może mieć charakter uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia, natomiast inne należności pieniężne to m.in. należności związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa. Należnościami związanymi z pełnieniem służby za granicą są natomiast należności zagraniczne, dodatek wojenny, oraz inne należności niezbędne do pokrycia kosztów pobytu żołnierza za granicą.

Problem należności zagranicznych reguluje również rozporządzenie ministra obrony narodowej w sprawie należności pieniężnych żołnierzy zawodowych pełniących służbę poza granicami państwa. Akt ten dzieli żołnierzy wykonujących swoje obowiązki służbowe za granicą na dwie kategorie, tj. wyznaczonych i skierowanych do pełnienia służby, co wprost przekłada się na ich zakres opodatkowania. Żołnierz będący członkiem służby zagranicznej należy do kategorii pierwszej, a zatem, zgodnie z rozporządzeniem, może on otrzymywać: należności zagraniczne, dodatki wojenne, dodatki adaptacyjne, oraz należności pieniężne z tytułu podróży służbowej.

Zakres opodatkowania żołnierza stanowiącego część służby zagranicznej reguluje ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wolna od podatku dochodowego jest wartość świadczeń przysługujących członkowi służby zagranicznej wykonującemu obowiązki służbowe w placówce zagranicznej, wynikających z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na ich podstawie, z wyjątkiem wynagrodzeń za pracę, ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, dodatku zagranicznego (należności zagranicznej) oraz zasiłków chorobowych i macierzyńskich.

Z przytoczonego przepisu wynika zatem wyraźnie zakres opodatkowania żołnierza pełniącego swoje obowiązki w ramach służby zagranicznej. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlega: uposażenie żołnierza (bez względu na to, czy jest ono wypłacane w kraju czy za granicą) gratyfikacja urlopowa, dodatek zagraniczny, a także różnego rodzaju zasiłki.

Opodatkowaniu nie podlegają natomiast pozostałe części składowe wynagrodzenia. Są to dodatki wojenne (otrzymywane w wyniku obwieszczenia przez ministra spraw zagranicznych o objęciu danego rejonu działaniami wojennymi), dodatki adaptacyjne, diety i zwroty kosztów podróży, a także inne przychody otrzymane na mocy innych aktów prawnych.

Trzeba tu dodać, że do żołnierza będącego członkiem służby zagranicznej w kraju objętym działaniami wojennymi nie stosuje się wyłączenia z art. 21, ust. 1, pkt 83 ustawy o PIT, jako że nie bierze on udziału w konflikcie zbrojnym. Warto też nadmienić, co było wielokrotnie przedmiotem sporów żołnierzy z fiskusem, że żołnierz pełniący służbę za granicą nie ma możliwości obniżenia swojego przychodu o wartość 30 proc. diety, gdyż pozostaje on w stosunku służbowym, który nie jest tożsamy z wymaganym tutaj stosunkiem pracy.