Wynagrodzenie za pracę najbliższych członków rodziny nie stanowi kosztu uzyskania przychodu

Przy kwalifikowaniu jakiegokolwiek wydatku do kosztów uzyskania przychodów w pierwszej kolejności należy ustalić, czy spełnia on kryteria określone w art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT). Zaliczenie konkretnego wydatku do kosztów uzyskania przychodów powinno bowiem zostać poprzedzone ustaleniem, że celem poniesienia tego wydatku (kosztu) jest osiągnięcie przychodu lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów. Jednak nawet wówczas, gdy analiza stanu faktycznego pozwala na stwierdzenie, iż określony wydatek spełnia kryteria wskazane w powołanym przepisie, może się okazać, że zaliczenie go do kosztów uzyskania przychodów jest niemożliwe z uwagi na zawarty w art. 23 ustawy o PIT katalog wydatków i kosztów, które niezależnie od celów ich poniesienia, w żadnych okolicznościach nie mogą stanowić omawianych kosztów.

Tak właśnie wygląda sytuacja w przypadku wartości własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci, które to wydatki w sposób jednoznaczny zostały wykluczone z kosztów prowadzonego przedsiębiorstwa na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o PIT pomimo ich ewidentnego związku z uzyskiwanym przez przedsiębiorcę przychodem.

Ustawodawca w tym przepisie nie mówi o wynagrodzeniu za własną pracę czy pracę najbliższych członków rodziny, lecz o wartości pracy, która nie stanowi kosztu potrącanego. Oznacza to, że w istocie nie ma dla jego zastosowania istotnego znaczenia to, czy świadczenie pracy opiera się na umowie o pracę, czy też wynika z umownego stosunku pracy (por. wyrok NSA z 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 997/97). W przepisie tym chodzi bowiem o pieniężny ekwiwalent za pracę we wszelkiej jej postaci, i to bez względu na to, czy podatnik formalnie zatrudnił swojego małżonka czy dziecko, czy też tylko współpracują oni z podatnikiem. W obu przypadkach dokonane na rzecz najbliższych podatnika wypłaty nie będą dla podatnika kosztem uzyskania przychodów, a będą tylko te świadczenia, które nie będą ekwiwalentem za pracę. Kosztem uzyskania przychodów może jednak być wynagrodzenie za pracę wypłacone innym członkom rodziny niż współmałżonek i małoletnie dzieci, np. ojcu czy bratankowi.

gp@infor.pl